Kulturoznawstwo | Co to jest kultura, po co się o niej uczyć i gdzie pracować po kulturoznawstwie – rozmowa z prof. Anną Zeidler-Janiszewską z Instytutu Kultury i Komunikowania SWPS |
|
SWPS: Wino lejące się strumieniami i zabawę w towarzystwie bachantek kojarzymy z kultem jednego z greckich bogów - Dionizosa. Jednak dionizyjskie orgie to nie tylko szampańska zabawa. Jest to jeden z „barwniejszych" elementów kultury starożytnej Grecji. Czym jest zatem kultura, co ją tworzy, co na nią wpływa?
Prof. Anna Zeidler-Janiszewska*: Czym jest kultura? Najprościej i zarazem najogólniej mówiąc - zespołem norm, które wyznaczają wartości - sensy naszych różnorodnych działań „życiowych" i reguł (konwencji), których respektowanie pozwala nam owe sensy realizować. Do czego kultura jest nam potrzebna? Zgodnie z tym, co powiedziałam poprzednio - do życia po prostu, oczywiście do życia takiego, które różni nas od naszych „braci mniejszych"... Studia kulturoznawcze cieszą się w Polsce bardzo dużą popularnością. Skąd bierze się zainteresowanie tą dziedziną wiedzy? Wszyscy - choć na różnych poziomach i w różnym zakresie - partycypujemy w kulturze: porozumiewamy się przy pomocy języka, respektujemy jakieś obyczaje i normy prawne, jakiś (religijny bądź świecki) obraz świata, czytamy książki, chodzimy na wystawy i koncerty, oglądamy telewizję, czasem sami coś tworzymy, uprawiamy jakieś dziedziny sportu, zwiedzamy miejsca, których dotąd nie znaliśmy... Wybierając studia kulturoznawcze zdobywamy wiedzę o różnych dziedzinach kultury, ich zmiennych historycznie kształtach i porządkach, a zarazem zyskujemy podstawę do świadomej, refleksyjnej partycypacji w kulturze współczesnej i - co się z tym wiąże - świadomego kształtowania swojej tożsamości. Świat naszego życia codziennego jest coraz bardziej kulturowo przemieszany. Nie trzeba już wcale daleko wyjeżdżać, żeby (w dużych przynajmniej miastach) zetknąć się z ludźmi z innych krajów, wychowanymi w odmiennych od naszej tradycjach. Poznanie tych tradycji pozwala nam rozumieć innych ludzi i - co równie ważne - porozumiewać się z nimi, zarówno wtedy, gdy są naszymi sąsiadami, jak i wtedy, gdy my jesteśmy gośćmi - w innych miastach, w innych, odległych czasem od naszego, krajach. Pani Profesor, co jest bardziej korzystne - zostać kulturoznawcą z dużym zakresem kompetencji zawodowych czy wykształcić się w wąskiej dziedzinie? Jedno drugiego nie powinno wykluczać. Kulturoznawstwo oferuje zarówno ogólną wiedzę, jak i narzędzia do szczegółowych interpretacji i analiz wybranych sektorów kultury czy jej poszczególnych przejawów zindywidualizowanych, „odstających" od respektowanych społecznie konwencji. W Instytucie Kultury i Komunikowania SWPS staramy się łączyć te dwie perspektywy, m.in. przez „ukonkretnianie" wiedzy ogólnej w ramach specjalizacji, a później - na seminariach licencjackich i magisterskich. Studenci mogą też rozwijać zainteresowania bardziej sprofilowane dzięki kołom naukowym. Studia kulturoznawcze w SWPS w zakresie kształcenia ogólnego i przedmiotowego łączą wymogi ministerialne z autorskim programem opracowanym przez kadrę naukowo-dydaktyczną Instytutu Kultury i Komunikowania SWPS. Czym wyróżnia się program autorski kulturoznawstwa? Ten program opiera się, by tak rzec, na trzech filarach, tj. na kompetencjach pracowników każdej z Katedr. Różne dziedziny praktyk artystycznych i ich społeczne funkcjonowanie to domena Katedry Estetyki i Kultury Artystycznej oraz związanych z tą Katedrą współpracowników - osób czynnie zaangażowanych w tworzenie i upowszechnianie literatury, sztuk plastycznych, teatru, muzyki. Pracownicy Katedry Komunikowania i Mediów opracowali oryginalny program kształcenia obejmujący różne praktyki staro- i nowo-medialne: od prasy i radia, przez różne postaci filmu i telewizję, po Internet z jego coraz to nowszymi możliwościami obrazowania i komunikacji. W Katedrze Antropologii Kultury wiedzę historyczno-antropologiczną łączy się z badaniem różnych aspektów przemian kultury współczesnej, w tym - kultury popularnej. Nie przypadkiem to właśnie w SWPS wydajemy jedno z ważnych ogólnopolskich czasopism - „Kulturę Popularną". SWPS kształci zgodnie z hasłem „Z teorią w praktykę". Gdzie studenci kulturoznawstwa mogą nabywać umiejętności praktycznych? W najróżniejszych instytucjach upowszechniania kultury: w redakcjach gazet codziennych i czasopism kulturalnych, w radiu i telewizji, w agencjach reklamowych, w galeriach sztuki i w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, w rozmaitych fundacjach i stowarzyszeniach, których statutowym zadaniem jest animacja kultury... Kandydat na studia, zanim wybierze odpowiedni kierunek, zastanawia się, gdzie będzie mógł po nim pracować. Jakie są zatem perspektywy zawodowe dla absolwenta kulturoznawstwa SWPS? Tak samo rozległe, jak rozległy jest obszar instytucji, w których studenci odbywają swoje - niezbędne do zaliczenia studiów - praktyki. I pytanie ostatnie, ale nie najmniej ważne - z jakimi sławami kultury współpracuje SWPS? W naszej uczelni zatrudniony jest Krzysztof Wodiczko, niebawem na stałe zagości w SWPS teatr Gardzienice, kierowany przez Włodzimierza Staniewskiego, do niedawna współpracował z naszym Instytutem (prowadząc na kulturoznawstwie wykłady) pisarz i krytyk - Jerzy Sosnowski, a bywa też -w ramach gościnnych wykładów czy konferencji - wiele innych znanych osób.  *Prof. Anna Zeidler-Janiszewska: dyrektor Instytutu Kultury i Komunikowania SWPS, prowadzi zajęcia na kierunku kulturoznawstwo w SWPS. W zakres jej specjalności naukowych wchodzi estetyka i filozofia kultury. Autorka monografii, licznych artykułów w języku polskim, niemieckim i angielskim, v-ce przewodnicząca Komitetu Nauk o Kulturze PAN, należy do Polskiego Towarzystwa Estetycznego i Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, przewodnicząca Rady Redakcyjnej „Kultury Współczesnej", członek zespołu redakcyjnego „Przeglądu Kulturoznawczego" - pisma KNoK PAN. |
