Kultura Wysokich Napięć
Linki
| Instytut ProFotografia www.profotografia.pl Muzeum Sztuki Nowoczesnej www.artmuseum.pl Muzeum Narodowe w Warszawie www.mnw.art.pl/ CSW Zamek Ujazdowski www.csw.art.pl/ Zachęta www.zacheta.art.pl/ Muzeum Sztuki w Łodzi www.msl.org.pl/ CSW Toruń www.csw.torun.pl/ CSW Konika www.kronika.org.pl/ BWA Zielona Góra www.bwazg.pl/ Bunkier Sztuki bunkier.art.pl/ Centrum Sztuki WRO wrocenter.pl/ Fundacja Bęc Zmiana www.bec.art.pl/ Narodowe Centrum Kultury www.nck.pl/ Instytut Adama Mickiewicza www.iam.pl/ Instytut Teatralny www.e-teatr.pl/ |
Strona główna 
Fotografia Wystawa „DoNosy – Polska 1980-89 oczami czołówki poznańskich dokumentalistów” (II Festiwal Fotodokumentu)
Fotografia Wystawa „DoNosy – Polska 1980-89 oczami czołówki poznańskich dokumentalistów” (II Festiwal Fotodokumentu) | Wystawa „DoNosy – Polska 1980-89 oczami czołówki poznańskich dokumentalistów” (II Festiwal Fotodokumentu) |
|
W styczniu kolejna odsłona II Festiwalu Fotodokumentu! Zapraszamy na wernisaż wystawy: „DoNosy – Polska 1980-89 oczami czołówki poznańskich dokumentalistów”, ktory 7 stycznia o godz.: 18.00 w Galerii Wysokich Napięć.
Wystawa: „DoNosy – Polska 1980-89 oczami czołówki poznańskich dokumentalistów. Relacja z okresu dorastania (do przełomu).”
80 zdjeć 4 autorów: Mariusza Stachowiaka, Janusza Nowackiego, Macieja Kuszeli, Mariusza Foreckiego Kurator: Monika Piotrowska
 Rok 1980 i 1981 to był okres gwałtownej i lawinowej rehabilitacji fotografii dokumentalnej w Polsce. Działo się coś tak wyjątkowego, że fotoreporterami zostawali często kompletni amatorzy. „Zaczęło się utrwalanie na ogromną skalę” – mówi Janusz Nowacki, jeden z liderów polskiego ruchu fotograficznego począwszy od przełomu l. 70/80. – „Ludzie” – zauważa – „chcieli mieć jak najwięcej dowodów, że to się dzieje naprawdę. Wiadomo było, że media oficjalne kłamały więc robili dokumentację niezależnie od nich. Żeby te wydarzenia powtórnie przeżywać.” Dokument, po latach realizmu socjalistycznego, był podejrzany i niedoceniany. Jeśli po 1956 r. odzyskał dość neutralną przestrzeń publicystyczną w tygodnikach, to powszechne uznanie społeczne i wolność przyniósł dla tej dziedziny właśnie rok 1980, przecinając związki polskiej fotografii z tradycją piktorializmu. Jego afekt do romantycznych, rozmazanych „krajobrazów ojczystych”, wybrzmiały na zachodzie Europy grubo przed II wojną światową, strasznie u nas po wojnie namieszał. Z jednej strony, jak dowodzą badania Macieja Szymanowicza nad polską fotografią 2 poł. l. 40.*, został wykorzystany do repolonizacji w świadomości Polaków poniemieckich Ziem Odzyskanych i zideologizował fotografię jeszcze przed epoką socrealizmu. Z drugiej – ugruntował na 35 lat pogląd, że „nie jest zadaniem fotografa-artysty oddanie drzewa z drobiazgowym rysunkiem siatki żyłek na każdym liściu, gdyż w ten sposób patrzy tylko botanik” (Zygmunt Obrąpalski, cytat za: M. Szymanowicz*).
Otóż w 1980 r. każdy chciał być botanikiem. Dokument masowo tworzono i masowo oglądano, przedarł się do galerii. Gdy dzieje się coś ważnego, ludzie nie chcą fotografii przetworzonej, artystowskiej, tylko obrazów, które mówią bezpośrednio, mówią prawdę prosto w twarz. W tym samym 1980 r., lecz w Wielkiej Brytanii, przeżywającej rozpad państwa socjalnego i upadek górnictwa, redakcja magazynu Camerawork pisała: „fotografia obrazująca życie społeczności może zaktywizować ludzi, włączyć ich w proces zmiany społecznej. Wierzymy, że stanowić ona może żywotny krok w kierunku przejęcia kontroli nad naszym własnym życiem.” ** Z tą wiarą, typową dla wielkich fotoreporterów XX wieku, przeszli przez świat schyłku PRL-u czterej autorzy „DoNosów” - relacji z okresu dorastania Polaków do przełomu roku 1989. Mariusz Stachowiak szedł tak przez życie. Zmarły przedwcześnie w 2006 r. jest zapomnianym i nie odkrytym dotąd na nowo, ogromnym talentem. Pozostawił po sobie kapitalne archiwum, bezceremonialny zapis rzeczywistości, pod względem formalnym - awangardowy. Wyciągane stamtąd nawet na chybił trafił negatywy zniewalają tematem i kadrem, angażują widza w motyw najkrótszą drogą. Stachowiak nieustannie sprawdzał zastany świat i dostarczał dowodów - pozbawiony nadziei a zarazem zbuntowany, rocznik ´56.
Janusz Nowacki, rocznik ´39, zajmujący się dokumentem na przełomie l. 70/80., prezentuje na wystawie nigdy nie publikowane zdjęcia z odsłonięcia pomnika ku czci ofiar poznańskiego Czerwca ´56. Przyjął inną pozycję: sprawdzał emocje tłumu w czerwcu ´81 wobec wydarzeń roku ´56. Z dzisiejszej perspektywy widać na nich fantastycznie zderzenie dwóch rytuałów: wyeksploatowanego święta-capstrzyku i ponadczasowej, ogromnej siły wolnych zgromadzeń, która niesie i uczestników, i obserwatorów.
Niepozorny kawalarz Maciej Kuszela przedstawia biegun przeciwny: zgromadzenie bezwolne czyli pochód pierwszomajowy w śniegu, rok 1985-ty. Jego „plejada gwiazd” – tak w portretach reporterskich ludzi prostych i „na stołkach”, jak i w dramatycznych portretach wielkich artystów i intelektualistów, to manifestacja przestrzeni wolności, jaką prywatnie mógł sobie wypracować obywatel ówczesnej PRL. Ilustracja tej niepopularnej dziś prawdy o tamtej rzeczywistości była także domeną Mariusza Foreckiego, mistrza anegdoty, zamkniętej w jednej klatce. Pokazywał stan względnej równowagi między groteską a normalnością, tę rzekomo szarą rzeczywistość, która dzięki zwyczajnej ludzkiej słabości lub zapobiegliwości była niesamowicie barwna. Uprawianie takiej właśnie sztuki absurdu stało się w 2 połowie l. 80. zjawiskiem powszechnym i pewnie w niemałym stopniu przyczyniło się do wykształcenia społeczeństwa otwartego.
Monika Piotrowska –
* Maciej Szymanowicz, katalog wystawy „Budowniczowie Świata Fotografii. Polska fotografia drugiej połowy lat 40. XX wieku”, w Galerii „pf”, P-ń 2009
** cyt. Za „No such thing as sociaty. Nie ma czegoś takiego jak społeczeństwo”, kat. Wystawy w CSW Zamek Ujazdowski, W-wa, 25.11.2008-11.01.2009
------------------------------------------------------------------------
Wszyscy czterej autorzy zdjęć wystawy „DoNosy” byli związani ze środowiskiem najlepszego regionalnego tygodnika społeczno-politycznego lat 80. pt. Wprost (gdy jego redakcja mieściła się w Poznaniu). Nowacki, który tworzył w pocz. l. 80. prekursorskie happeningi fotoreportażowe polecał redakcji tygodnika trójkę młodszych fotoreporterów (Kuszelę, Stachowiaka, Foreckiego). Jego ówczesne zdjęcia dokumentalne wpłynęły na następne pokolenie fotografów, a padły ofiarą niepamięci, tak samo, jak i poznańska era Wprostu, choć świetny dorobek jego fotografów miał decydujący wpływ na odrodzenie fotoreportażu w Polsce dekady lat 80. Dziś stare egzemplarze tygodnika, drukowanego na najtańszym papierze makulaturowym, rozsypują się w palcach. Kapitalny, przekrojowy obraz polskiego społeczeństwa w tak znaczącym historycznie okresie, niszczeje w tych tomach i można go odzyskać tylko z prywatnych archiwów autorów, co częściowo udało się przy okazji tworzenia tej wystawy.
------------------------------------------------------------------------
Mariusz Stachowiak (ur. 1956 r., zm. 2006 r.)
Rzadki typ dokumentalisty, który temat podnosił z ulicy jak kromkę chleba. Ogromny talent w zakresie fotografii społecznej, wyraziciel pokolenia, pozbawionego nadziei na lepszy świat; obalający schematy, skrajnie zaangażowany indywidualista, również jako fotograf teatralny.
Janusz Nowacki (ur. 1939 r.)
Fotograf dźwięku i ciszy; mistrz diaporamy, autor hasła: „fotografię usłyszeć, muzykę zobaczyć”. Dokumentalista i wybitny pejzażysta został też już w l. 70. nazwany „misjonarzem fotografii”, by w l. 90. okazać się jednym z najważniejszych inicjatorów i twórców lobby fotograficznego w nowym, wolnorynkowym systemie Polski.
Maciej Kuszela (ur. 1956 r.)
Dokumentalista l. 80., pejzażysta i wybitny portrecista. W kontakcie z człowiekiem wydobywa z niego sedno osobowości, w pracy nad pejzażem zabawia się preparowaniem tajemnicy, jako dokumentalista - niepoprawny kpiarz.
Mariusz Forecki (ur. 1962 r. w P-niu)
Wielka osobowość reportażu subiektywnego i eseju społecznego. Jego surrealistyczne skojarzenia o humorystycznym wydźwięku wyznaczają nową drogę fotografii humanistycznej.
------------------------------------------------------------------------
Organizatorzy:
Mecenas Festiwalu:
Współfinansowanie:
|
