Kierunki zmian w strukturze i programie

Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich SWPS

dla wszystkich kierunków (do wdrożenia od 2011/12)

Zmiany mają na celu:

• Wzmocnienie interdyscyplinarności studiów
• Indywidualizację programu realizowanego przez poszczególnych doktorantów
• Ujednolicenie struktury programów realizowanych na poszczególnych kierunkach (psychologii, kulturoznawstwie i socjologii) i zapewnienie wymienności programów na różnych kierunkach
• Adaptację programu studiów do systemu ECTS
• Udostępnienie części programu dla studentów zagranicznych i wzmocnienie umiejętności posługiwania się językiem angielskim przez studentów krajowych

Uzasadnienie

Od roku akad. 2010/11 decyzją Senatu studia doktoranckie w SWPS przyjęły nazwę Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie SWPS. W konsekwencji powstała potrzeba wzmocnienia w programie studiów aspektu interdyscyplinarności oraz integracji programów dla różnych kierunków. Coraz większa liczba projektów prac doktorskich o charakterze interdyscyplinarnym stanowi dodatkowy argument dla zmian idących w tym kierunku.

Niniejsza propozycja zakłada wzmocnienie aspektu interdyscyplinarności przy zachowaniu ogólnej zasady autonomii poszczególnych kierunków studiów oraz przeprowadzania przewodów doktorskich przed jedną, wybraną przez doktoranta Radą Naukową (Wydziału I, II lub Wydziału zamiejscowego we Wrocławiu). Cel ten chcemy zrealizować poprzez: a/ wprowadzenie do programu większej liczby kursów mających interdyscyplinarny charakter (dostępnych w ofercie programowej jednocześnie dla wszystkich kierunków) oraz b/ zapewnienie wymienności oferty programowej poprzez włączenie różnych elementów programu oferowanego na poszczególnych kierunkach jako opcjonalnych dla kierunków równoległych. Wymaga to ujednolicenia struktury zajęć na wszystkich kierunkach. Chcemy to osiągnąć poprzez wyodrębnienie określonych kategorii kursów (oraz zdefiniowanie ich liczby i objętości godzinowej) obowiązujących dla wszystkich kierunków studiów takich jak: seminaria/konwersatoria naukowe, wykłady zaproszonych gości, warsztaty ukazujące techniki badawcze, warsztaty umiejętności prezentacji wyników badań, zajęcia z metodologii i statystyki, warsztaty aplikacji grantowych itp. Taka jednolita struktura wzmocni możliwość opcjonalnego traktowania poszczególnych kursów oraz indywidualnego ich doboru (również cross-kierunkowo). W dotychczasowym programie różnice w strukturze zajęć praktycznie uniemożliwiały wymienność pomiędzy poszczególnymi kierunkami studiów.

Niektóre elementy programu mogą być realizowane w j. angielskim lub innych językach kongresowych. Dotyczy to nie tylko wykładów zaproszonych gości, ale również niektórych zajęć prowadzonych przez polskich wykładowców oraz zajęć wymagających aktywności samych doktorantów (np. przygotowanie prezentacji w j. obcym). Stworzy to lepsze warunki dla przyciągnięcia zagranicznych doktorantów oraz da szansę odbywania staży (np. w ramach stypendiów Erasmusa) w SWPS doktorantom z zagranicy. Uczestnictwo w kursach prowadzonych w j. obcym zwiększy też potencjał doktorantów w relacjach międzynarodowych (udział w międzynarodowych zjazdach, stażach/stypendiach zagranicznych, publikacjach w językach kongresowych).

Nowy program uwzględnia najnowsze propozycje MNiSW zawarte w projekcie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dn. 07 04 2011 (w tym potrzebę wprowadzenia punktów ECTS) jak również sugestie naszych doktorantów, którzy przeprowadzili ankietę dotyczącą istniejących programów i przekazali swoje wnioski do Rady ISD. Wprowadzenie punktów ECTS wzmocni wymienność zajęć, zwiększy ich indywidualizację oraz wymianę międzynarodową.

Większość kursów ma charakter opcjonalny, co oznacza, że są one wybierane przez doktoranta z oferty na dany rok. Oferta ta będzie się zmieniać, adekwatnie do zapotrzebowania. Istnieje duża swoboda wyboru zajęć zaliczanych w danym roku. Tylko niektóre z nich powinny być obligatoryjnie zaliczone na danym roku studiów (patrz tabelka). Do zaliczenia roku potrzebne jest uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS.

Program nie przewiduje zajęć z poziomu podstawowego dla danej dyscypliny. Doktoranci, którzy ukończyli studia na kierunku innym, niż ich kierunek studiów doktoranckich, powinni uzupełnić wiedzę z tego zakresu wybierając 3 spośród 5 przedstawionych do wyboru przedmiotów obowiązujących na studiach I-szego i II-go stopnia, oraz zdać egzamin z tych przedmiotów (razem ze studentami w SWPS). Egzaminy mogą być zdawane eksternistycznie po uzgodnieniu z prowadzącym.

Przedstawiona poniżej struktura programu jest taka sama dla wszystkich kierunków (psychologii, kulturoznawstwa i socjologii), jednakże konkretne treści programowe oferowane na poszczególnych kierunkach będą oczywiście odmienne.

Struktura programu

Ogólna suma ECTS do zaliczenia – 80 pkt. Uwaga: suma punktów za wszystkie przedmioty w ofercie jest wyższa.

o – zajęcia obowiązkowe

w – zajęcia do wyboru (trzeba zaliczyć określoną liczbę zajęć)

f - zajęcia fakultatywne (nie ma obowiązku zaliczenia tych zajęć)

I/II przedmiot można zaliczyć na roku I lub II

I, II przedmiot należy zaliczyć na określonych latach zgodnie z informacja w tabelce

1/- w przypadku kursów fakultatywnych nie ma limitu godzin niezbędnych do zaliczenia

Ogólne reguły zaliczeń

• Roczny wymiar ECTS do zaliczenia min 15. W sumie przed otwarciem przewodu trzeba zaliczyć minimum 35 pkt. Przystąpienie do egzaminów doktorskich i wyznaczenie recenzentów może nastąpić po zaliczeniu wymaganej ogólnej sumy 80 pkt ECTS oraz zaliczeniu wszystkich przedmiotów przewidzianych programem (potwierdzone przez sekretariat ISD).

• Istnieje możliwość zaliczania punktów ECTS za granicą w przypadkach wyjazdów doktoranta w ramach formalnej wymiany międzynarodowej. Tę sprawę regulują odpowiednie przepisy odnoszące się do takiej wymiany.

• Zajęcia w j. obcym liczą się w proporcji 1.5 ECTS za każdy punkt w j. polskim,

• Zaliczenie większej liczby punktów na zajęciach w j. obcym daje możliwość odpowiedniego zmniejszenia liczby godzin na pozostałych zajęciach, jednak doktorant ma prawo korzystać z pełnego wymiaru godzin, jeśli nie chce z takiej bonifikaty skorzystać.

• Większość zajęć ma charakter „do wyboru" tj. wybiera je sam doktorant z oferty dostarczonej prze ISD.

Szczegółowy opis poszczególnych typów zajęć

I. Zajęcia grupowe

1. Seminaria naukowe

Zasadniczym elementem programu dydaktycznego są seminaria naukowe prowadzone przez wybitnych specjalistów w różnych obszarach danej dyscypliny naukowej, mających udział w tworzeniu światowego zasobu nauki (publikacje w międzynarodowych czasopismach i aktywność na forum międzynarodowym). Seminaria te ukazują „od kuchni" jak powstaje nauka (prezentowane są własne badania wykładowców na tle tego, co aktualnie dzieje się w nauce światowej) i dostarczają wiedzy na temat współczesnych kierunków badań. Zajęcia te mają charakter interaktywny i wymagają aktywnego udziału doktorantów. Co roku zestaw seminariów będzie różny. Seminaria mogą być powtarzane, nie częściej jednak niż co 2 lata, tak by każdy doktorant mógł zrealizować program seminariów dostosowany do jego zainteresowań. Nie można zaliczyć seminarium jedynie na podstawie pracy/eseju bez uczestnictwa w zajęciach.

Zaliczenie: na ocenę

2. Wykłady z cyklu „Wyzwania humanistyki XXI w

Są to wykłady, do wygłoszenia których będą zapraszane wybitne postacie ze świata nauki i kultury (w tym goście z zagranicy wizytujący Polskę) prezentujący zagadnienia dotyczące szeroko rozumianej humanistyki lub zagadnienia bardziej specjalistyczne, lecz ujmowane w szerszej perspektywie różnych dziedzin nauki. Wykłady będą otwarte. Po wykładach organizowana będzie dyskusja „przy stole" z udziałem prelegenta i doktorantów. Wykłady te będą się odbywać w różnych terminach (na ogół w piątki o godz. 17.30) ogłaszanych każdorazowo w e-mailach wysyłanych do doktorantów oraz na stronie internetowej.

Zaliczenie: przez dyrektora ISD na podstawie list obecności. Wymagana obecność w części dyskusyjnej.

3. Wykłady/konwersatoria zaproszonych gości

Zajęcia te mają na celu silniejsze włączenie doktorantów w życie naukowe uczelni poprzez ich uczestnictwo w spotkaniach z naukowcami wizytującymi różne zespoły badawcze w SWPS. Dzięki takim wykładom/spotkaniom doktoranci będą też na bieżąco śledzić aktualny postęp nauki w innych krajowych i zagranicznych ośrodkach naukowych.

Zaliczenie: przez organizatora spotkania na podstawie obecności

4. Wykład: Problemy etyczne w badaniach naukowych

Wykład ma na celu zapoznanie doktorantów z problemami etycznymi, z jakimi wiążą się badania naukowe oraz pokazanie na konkretnych przykładach jak planować badania w zgodzie z zasadami etyki.

Zaliczenie: przez wykładowcę na podstawie obecności

5. Warsztaty: metodologia i planowanie badań

Dwa kursy na różnym poziomie zaawansowania mają na celu zapoznanie uczestników z podstawami metodologii i planowania badań oraz z typowymi metodami statystycznymi stosowanymi w badaniach. Kurs podstawowy może być prowadzony z użyciem platformy e-learningowej i nie wymagać przyjazdu uczestników do uczelni. Zajęcia uzupełnione są przez indywidualne konsultacje mające na celu pomoc w opracowaniu statystycznym danych z badań własnych. Konsultacje są dostępne po indywidualnym umówieniu się z prowadzącym

Zaliczenie: na ocenę

6. Specjalistyczne zastosowania komputerów

Zajęcia warsztatowe mają na celu zapoznanie doktorantów z zastosowaniem komputerów i specjalistycznych programów do pracy naukowej (np. tworzenie bibliografii), do prowadzenia badań (pakiety E prime, Superlab) oraz do innych typów działalności z jaką mogą mieć do czynienia w pracy zawodowej (np. e-learning, tworzenie baz danych, korzystanie z Wirtualnej Biblioteki Nauki)

Zaliczenie: na ocenę

7. Warsztaty: nowe techniki badań

W związku z tym, że rozwój poszczególnych dyscyplin odbywa się m.in. dzięki nowym technikom badawczym w programie przewidziano zajęcia umożliwiające poznanie tych technik (np. obrazowania funkcji mózgu, okulografia). W warsztacie może uczestniczyć jednorazowo ograniczona liczba osób (niezbędne wcześniejsze zapisy).

Zaliczenie: na ocenę

8. Komunikowanie wyników badań

A. Przygotowanie plakatów, abstraktów konferencyjnych oraz innych form audiowizualnych prezentacji/ pokazów/wystaw.

Doktoranci uczą się zasad przygotowania krótkich form prezentacji a następnie uczestniczą w sesjach, na których prezentują własne prace. Plakaty, które powinny dotyczyć badań własnych doktoranta, przygotowywane są metodą komputerowa i drukowane na koszt SWPS. Dzięki temu doktoranci nie tylko uczą się jak przygotować tę formę komunikatu naukowego ale dysponują prezentacją gotową do użycia na konferencjach naukowych. Inne formy prezentacji również mogą uzyskać wsparcie finansowe.

Zaliczenie: na ocenę

B. Oral research presentation. W ramach tego przedmiotu studenci uczą się zasad prezentacji własnej koncepcji i wyników badań w j. angielskim (lub innym kongresowym).

Zaliczenie: na ocenę

9. Aplikacje grantowe

W ramach tych zajęć doktoranci uczą się jak zdobywać fundusze na działalność naukową oraz wyjazdy naukowe i dydaktyczne. Zajęcia uzupełnione są przez indywidualne konsultacje dostępne po umówieniu się z prowadzącym. Konsultacje te mają na celu doprowadzenie do opracowania wartościowych projektów grantowych gotowych do złożenia w odpowiedniej polskiej lub zagranicznej instytucji.

Zaliczenie: na ocenę z uwzględnieniem przygotowania własnego wniosku granatowego (cel: zmobilizowanie do składania wniosków).

II. Zajęcia indywidualne

1. Praca nad doktoratem pod kierunkiem promotora

Praca nad doktoratem zaczyna się już od początku studiów i na niej doktoranci koncentrują swoją działalność. W związku z tym już w procesie rekrutacji a najdalej w pierwszym semestrze następuje przydzielenie doktoranta do określonego promotora/opiekuna naukowego. Dzięki temu, realizacja pracy doktorskiej ulegnie przyspieszeniu. Dotychczas określenie tematu pracy oraz wyznaczenie promotora następowało zbyt późno, co miało konsekwencje w opóźnieniu otwarcia przewodów i realizacji badań.

Corocznie doktorant powinien przeznaczyć minimum 60 godzin na pracę bezpośrednio związaną z badaniami będącymi podstawą pracy doktorskiej. Promotor/opiekun naukowy czuwa nad przebiegiem tej pracy.

Zaliczenie: na zal. (promotor/opiekun naukowy).

2. Praktyka naukowa

Pod okiem promotora/opiekuna naukowego (lub pod okiem innej osoby ale w uzgodnieniu z promotorem) doktorant odbywa corocznie min. 10 godzin praktyki naukowej tj. bierze udział w badaniach naukowych, konferencjach, seminariach i dyskusjach naukowych lub innych aktywnościach związanych z działalnością naukową. Dzięki temu, doktorant zostanie włączony w życie naukowe uczelni i kontakty z innymi ośrodkami i badaczami, z którymi współpracuje promotor. Takie wejście w środowisko naukowe stanowi ważny element kształcenia.

Zaliczenie: na zal. przez promotora lub osobę prowadzącą praktykę.

3. Praktyka dydaktyczna

Doktoranci będą uczyć się sztuki prowadzenia zajęć dydaktycznych pod okiem promotora/opiekuna naukowego. Praktyka dydaktyczna będzie polegała na uczestniczeniu w przygotowaniu zajęć dydaktycznych promotora/opiekuna naukowego i samodzielnym prowadzeniu wyznaczonej ich części. Zgodnie z projektem zarzadzenia Ministra NiSW z dn. 07 04 2011 minimalna liczba godzin praktyki dydaktycznej wynosi 10 godz. rocznie.

Zaliczenie: na zal. (promotor).

4. Wygłoszenie referatu naukowego

Przed otwarciem przewodu doktorskiego wymaga się od doktoranta przedstawienia własnej koncepcji badań na forum instytutu/ katedry. Referat taki ma na celu trening umiejętności referowania własnych badań oraz przedyskutowanie ze środowiskiem naukowym projektu doktorskiego zanim zostanie on przedstawiony na Radzie Wydziału. Referat ten stanowi warunek otwarcia przewodu doktorskiego.

Zaliczenie: na zal. (promotor)

5. Wygłoszenie referatu na konferencji doktorantów

Konferencje te będą zazwyczaj odbywać się w terminie inauguracji nowego roku akademickiego. W czasie konferencji zostanie dokonany przegląd dokonań minionego roku. Jednocześnie będą one wprowadzać nowych doktorantów do społeczności naukowej SWPS.

Zaliczenie: przynajmniej jedno wystąpienie w ciągu studiów, na zal. (promotor).

Doktoranci mogą zaliczyć obowiązkową praktykę naukową oraz dydaktyczną pełniąc funkcje „teaching assistant" i „research assistant". Funkcje te polegają na wspomaganiu promotora lub opiekuna naukowego w procesie dydaktycznym (przygotowywanie materiałów dydaktycznych, prowadzenie fragmentu zajęć itp.) i naukowym (uczestnictwo w programie badawczym kierowanym przez promotora lub opiekuna naukowego nie wchodzącym w skład badań do doktoratu).

Doktoranci mają ponadto obowiązek przedstawienia referatu na forum instytutu/katedry przed otwarciem przewodu doktorskiego oraz w czasie konferencji doktorantów (przynajmniej 1 raz w trakcie studiów).