hr award color

logo uswps nazwa 3

Play

RESEARCH IMPACT LEADERS
AWARDS 2019

ELSEVIER

previous arrow
next arrow
Slider

Znajdź studia dla siebie!

AJAX callback

Zobacz także:

Rodzice mogą skutecznie stymulować kreatywność swoich dzieci, wychowując je na twórczych, samorealizujących się i szczęśliwych dorosłych. Pod warunkiem, że wiedzą, jak stworzyć w rodzinie odpowiedni klimat sprzyjający twórczości, i zainwestują we własny kreatywny rozwój - mówi dr Joanna Kwaśniewska, psycholożka z Uniwersytetu SWPS.

Mężczyzna w kwiecie wieku, w obszarpanym ubraniu i słomkowym kapeluszu siedzi na wędkarskim stołeczku przy splamionej farbą sztaludze i kolejną już godzinę maluje pejzaż otaczających go łąk i pól. Za chwilę zje suchą bułkę i popije skwaszonym mlekiem - na więcej go nie stać. Wyszedł malować, by zapomnieć. O swojej odmienności, samotności, tlącej się codziennie rozpaczy, którą można wyrazić jedynie poprzez kontrast barw i nerwowość kreski. Vincent van Gogh. Protoplasta twórcy - nieszczęśnika, szaleńca, zdanegona zmienne gusty odbiorców i recenzentów jego sztuki. Dziwak, który z powodu społecznego niedostosowania nie zaznał szczęścia.

Na drugim biegunie - inny wzorzec osoby twórczej. Pożądany dzisiaj w firmach kreatywny, pełen energii i charyzmy inicjator odważnych działań. Człowiek, który potrafi na pojawiające się problemy reagować z optymizmem i generować nowatorskie pomysły. Nie boi się realizować własnych marzeń i dąży z pasją do tego, by zostawić po sobie wartościowy ślad. Na przykład Krzysztof, który jest doceniany w swojej firmie za to, że zauważył wady istniejącego systemu komunikacji z klientami i wdrożył wymyślone przez siebie nowatorskie rozwiązanie. Albo Justyna. W efekcie własnej niepłodności stworzyła fundację, by wspierać pary marzące o dziecku. Również Andrzej, który wybudował dom z trawą rosnącą na dachu, a teraz stawia piwniczkę, w której będzie przechowywał własne przetwory.

Każdy inny. Każdy twórczy. Żeby odpowiedzieć na pytanie, jak wychować twórczego człowieka, warto zdefiniować, jak rozumiemy twórczość. Jakimi cechami i umiejętnościami powinien być obdarzony taki człowiek?

Czy twórczość to dziwactwo?

Psychologowie definiują twórczość poprzez dwa kryteria: nowość i wartość (Stein, 1953). Osoba twórcza potrafi realizować pomysły, które są zarówno nowe, jak i wartościowe. Co to znaczy nowe? Gdybyśmy mieli urządzenie wskazujące procent nowości danego dzieła, rzadko kiedy, o ile w ogóle byłoby to możliwe, uzyskalibyśmy na nim wskaźnik maksymalny, czyli 100 proc. nowości. Oznacza to, że pomysły, plany czy projekty realizowane przez osoby twórcze wykorzystują istniejące już rozwiązania, technologie i możliwości w nowy sposób. Często stanowią adaptację pomysłów funkcjonujących w innych dziedzinach do nowej sytuacji lub środowiska. Na przykład zastosowanie w jednej organizacji technologii, która istnieje w innej firmie, i zwią zany z tym wysiłek wdrożenia i adaptacji, same w sobie mogą być uznane za aktywność nowatorską. Samo nowatorstwo jednak nie wystarczy, abyśmy mogli mówić o twórczości. Potrzebna jest jeszcze sensowność, czyli wartość pomysłów. Bez niej nasze działania byłyby dziwaczne, nieskuteczne, nieaplikowalne, niechciane. Wartość określana jest odmiennie w zależności od dziedziny, w której osoba się realizuje. W biznesie wartością dominującą będzie skuteczność i efektywność danego rozwiązania, podczas gdy w sztuce wartością naczelną będzie raczej piękno albo siła społecznego oddziaływania.

Przez T czy przez t?

Osoba twórcza to według psychologów człowiek, który potrafi nie tylko generować nowe i wartościowe pomysły (często określamy taką umiejętność kreatywnością), ale ma też wewnętrzną odwagę i wytrwałość, by te pomysły wdrażać w życie. Siła oddziaływania tych rozwiązań na innych może być różna. Dzieła, które zmieniają bieg historii (jak np. iPhone), to twórczość przez wielkie T. Ale są też takie, które poprawiają jakość życia lokalnej społeczności lub rodziny (jak np. zorganizowanie wyprzedaży garażowej lub wybudowanie dla dziecka domku na drzewie). To twórczość przez małe t. Twórcza może być zarówno aktywność, która zapisywana jest w encyklopediach jako dorobek ludzkości - rozwija sztukę, naukę, kulturę i technologię na poziomie globalnym, jak i aktywność lokalna, wręcz prywatna, która nie zdobędzie nigdy rozgłosu i prawdopodobnie zostanie prędzej czy później zapomniana. Zarówno van Gogh, którego dzieła wpisały się do zbioru najwybitniejszych dzieł sztuki światowej, jak i Krzysztof, Justyna oraz Andrzej, którzy realizują swoją twórczość w życiu codziennym, mają cechy charakteru predestynujące ich do twórczości. Osoby twórcze są obdarzone podobnymi cechami osobowości niezależnie od dziedziny, w której się realizują i od zakresu wpływu na innych ludzi. Są otwarte, niezależne i wytrwałe (Nęcka, 2003). Otwarte, czyli cieszą się z doświadczania różnorodności świata. Są chętne do poznawania nowych osób, miejsc, rozwiązań, poglądów często wykluczających się wzajemnie. Niezależne, czyli podążają za własnym pomysłem, wierzą swojej intuicji, chcą realizować swoje pasje i marzenia, nawet wtedy, gdy nie uzyskują aprobaty z zewnątrz. Potrafią ufać sobie samym wbrew przeciwnościom losu. Wytrwałe, czyli zdają sobie sprawę, że realizacja pasji i marzeń wymaga pracy, często ciężkiego i długotrwałego wysiłku. Wiedzą, że błędy przez nie popełniane mają sens - można się na nich wiele nauczyć. Kryzysy traktują jako naturalny element procesu twórczego. Wiedzą, że znajdą sposób na to, by sobie z nimi poradzić, ponieważ wierzą w swoje możliwości.

Przyczyna i konsekwencja pozytywnego nastroju

Rodzicielskie postawy są różne co do szczegółowych celów, metod i sposobów wychowawczych. Tym, co jednak łączy wszystkich rodziców, jest marzenie, by ich dzieci przeżyły szczęśliwe i spełnione życie. Zdaniem amerykańskiej psycholog Ruth Richards (2007) twórczość codzienna przez małe t jest zarówno przyczyną, jak i konsekwencją pozytywnego rozwoju. Oznacza to, że działania, poprzez które człowiek wywiera twórczy wpływ na rzeczywistość i widzi plon swojej pracy, wzbudzają poczucie szczęścia. Natomiast pozytywny rozwój człowieka skutkuje w sposób naturalny twórczością.

Inaczej sprawa się ma w przypadku twórczości wybitnej, przez wielkie T. Aby wnieść swój wkład twórczy na poziomie elitarnym, często konieczne są poświęcenie twórczości całego swojego życia i rezygnacja z wielu jego sfer. Ból, cierpienie, choroba i samotność mogą stanowić silne źródło motywacji do tego, by znaleźć swoją niszę bezpieczeństwa i przestrzeń do ucieczki w twórczość. To przypadek van Gogha. W dzieciństwie odrzucony emocjonalnie przez matkę, wciąż porównywany do zmarłego młodszego brata, nie mógł dorównać nieistniejącemu ideałowi. Z drugiej strony, intensywna aktywność twórcza i zaniedbywanie innych sfer życia wiążą się z podwyższonym ryzykiem samotności, ośmieszenia, lękiem przed byciem niezrozumianym.

Bez otwartości nie ma kreatywności

Setki badań przeprowadzono, by sprawdzić, jaki styl i konkretne oddziaływania rodzicielskie skutecznie stymulują kreatywność dzieci i prowadzą do rozwoju twórczej osobowości. Podsumowanie wyników tych badań zostało opublikowane w prestiżowym amerykańskim czasopiśmie „Thinking Skills and Creativity" (Joanna Kwaśniewska z Uniwersytetu SWPS z Warszawy wraz ze współpracownikami, 2018). Okazuje się, że aby wspierać twórczy rozwój dzieci, warto zwrócić szczególną uwagę na cztery kwestie:

1) zachęcać do nowych i różnorodnych doświadczeń,
2) pozwalać dziecku na nonkonformizm,
3) wspierać wytrwałość dziecka w dążeniu do celu,
4) zachęcać dziecko do fantazjowania.

Badania te pokazały również, że niektórzy rodzice mają ułatwione zadanie w stymulacji kreatywności swoich dzieci. Przebadano 3073 matek, które wypełniły inwentarz osobowości oraz autorski kwestionariusz służący do sprawdzenia, w jak dużej mierze wspierana jest kreatywność dziecka. Matki, które charakteryzowały się wysoką otwartością na doświadczenie, były najskuteczniejsze we wspieraniu kreatywności swoich dzieci. Stabilność emocjonalna, sumienność i ekstrawersja sprawiały, że matki częściej zachęcały dzieci do doświadczania nowości i różnorodności. Sumienność stanowiła natomiast przeszkodę w przyzwoleniu dziecku na niezależność, odejście w niektórych sytuacjach od sztywnych norm i przekonań. Może więc warto zainwestować we własny kreatywny rozwój, jeśli chcemy, aby nasze dzieci wyrosły na twórczych dorosłych?

* * *

Jak wychować dzieci na tówrczych, samorealizujących się i szczęśliwych dorosłych*

Zachęcaj swoje dziecko do nowych i różnorodnych doświadczeń

Doświadczenia, które pro ponujesz dziecku, rozwijają jego kreatywność tak jak różnorodne i świeże pożywienie pomaga w utrzymaniu zdrowia. Zadbaj o to, by dziecko oprócz podążania za swoimi pasjami i zainteresowaniami miało na bieżąco kontakt z nowymi dla niego bodźcami, aktywnościami, tematami, osobami, a może nawet kulturami. Wiedza i umiejętności z różnych dziedzin pomagają generować pomysły na pod stawie bardzo odległych skojarzeń, a odległe skojarzenia, jak pokazują badania, są odpowiedzialne za naszą kreatywność.

Pozwól dziecku na nonkonformizm

Nie chcesz, by twoje dziecko odstawało od innych. Chcesz, by było lubiane i dobrze sobie ze wszystkim radziło. Jednak odstawanie nie zawsze jest złe. Twoje dziecko może nazwać psa Mruczkiem lub Kicią i nikomu nie stanie się krzywda - ani Mruczkowi, ani Kici, ani dziecku. Będzie to po prostu zabawne i, co ważniejsze, spójne z twoim dzieckiem. Co się stanie, jeśli znaną grę elektroniczną przerobi na wersję papierową? Nie mów: „Tak się nie robi! Wszyscy cię wyśmieją!". Może właśnie warto przełamać schematy i zrobić coś wywrotowego, co mieści się w granicach waszych rodzinnych wartości. Dla zabawy! Dla przyjemności! Dla smaku życia, który czerpiemy z własnej kreatywności!

Wspieraj wytrwałość dziecka w dążeniu do celu

Wspierając swoje dziecko każdego dnia, warto zwrócić również uwagę na dopingowa nie go w jego wytrwałości w realizacji własnych pomysłów. Bądźmy szczególnie czujni, gdy dziecko wychodzi z własną inicjatywą, daje upust swojej pomysłowości i inwencji. To
są momenty, w trakcie których trzeba odłożyć inne sprawy i poświęcić czas na wysłuchanie, obejrzenie, dopytanie. Nie musisz wychwalać dziecka pod niebiosa. Tego typu nagrody werbalne potrafią czasem zrobić więcej szkody niż pożytku. Ważniejsze, by uważnie pochylić się nad pomysłem dziecka i zaoferować mu wsparcie, jeśli tego potrzebuje (np. kupić więcej krepiny, wysłać pracę na konkurs, pomóc znieść ze strychu stare zasłonki).

Zachęcaj dziecko do fantazjowania

Wejdź z dzieckiem w świat wyobraźni. Czytajcie książki, oglądajcie obrazy i filmy. Zastanówcie się, co by było, gdyby... Pomyślcie poważnie o czymś, co wydaje się niepoważne. Zróbcie wspólnie rzeczy niedorzeczne. Nie musisz być przez cały czas dorosłym w stu procentach. Każdy naukowiec, artysta czy wynalazca pozwalał sobie na bycie dzieckiem i twórcze fantazjowanie.
Dzięki temu wiemy dziś, że Ziemia kręci się wokół Słońca, możemy podziwiać „Słoneczniki" van Gogha i korzystamy z tabletów.

 *Na podstawie: Kwaśniewska, J. M., Gralewski, J., Witkowska, E., Kostrzewska, M., & Lebuda, I. (2018). Mothers' personality traits and the climate for creativity they build with their children. Thinking Skills and Creativity, 27, 13-24

 

Artykuł był publikowany w lipcowym wydaniu "Newsweek Psychologia Extra 3/18”
Czasopismo dostępne na stronie »

258 joanna kwasniewska

O autorce

dr Joanna Kwaśniewska - psycholog, pracuje na Uniwersytecie SWPS. Jest specjalistką w zakresie stymulowania kreatywności zarówno w środowisku rodzinnym, jak i w biznesie. Prowadzi treningi twórczości i sesje twórczego rozwiązywania problemów.

Aktualności

Aktualności z Poznania 22-01-2020

Dzień z prawem

Prawo większości z nas kojarzy się z kodeksami, regułkami i setkami nie do końca zrozumiałych przepisów. A przecież prawo to dziedzina bliska życiu. Znajomość obowiązujących przepisów, świadomość własnych obowiązków i praw może w dużym stopniu ułatwić funkcjonowanie w społeczeństwie. Wykłady...

Czytaj więcej

Sukcesy pozanaukowe 11-12-2019

Srebrny Spinacz 2019 za Strefę Designu Uniwersytetu SWPS

Po raz kolejny otrzymaliśmy statuetkę w konkursie Złote Spinacze, w którym nagradzane są najskuteczniejsze, najbardziej kreatywne i najlepiej przygotowane kampanie i działania komunikacyjne. Tym razem grono ekspertów doceniło nasz projekt Strefa...

Czytaj więcej

Sukcesy pozanaukowe 20-01-2020

Praca Anny Gondek-Grodkiewicz z Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu w albumie Grand Press Photo

Praca Anny Gondek-Grodkiewicz z Katedry Grafiki Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu znalazła się w jubileuszowym albumie z okazji 15-lecia jedynego polskiego konkursu fotografii prasowej Grand Press Photo. Wydawnictwo zawiera 661 zdjęć autorstwa...

Czytaj więcej

Webinar 23-01-2020

Muzyka fortepianowa i podróże: Hania Rani i Ewa Gruszka-Dobrzyńska

Dlaczego zdecydowała się porzucić muzykę klasyczną na rzecz autorskich kompozycji? Czy podróże są dla niej muzyczną inspiracją? Jak łączy życie codzienne z wymagającą pracą muzyka? Zapraszamy na spotkanie online z Hanią...

Czytaj więcej

Poznań 23-01-2020

Trudne emocje – smutek, lęk, złość, poczucie winy

Złość, smutek, tęsknota, poczucie winy, bezradność, wstyd, strach – człowiek mierzy się w swoim życiu z wieloma ciężkimi sytuacjami, a więc również trudnymi emocjami. Odbieramy je jako bardzo nieprzyjemne, sprawiają...

Czytaj więcej

Webinar 31-01-2020

Jak radzić sobie z trudnymi emocjami? – webinar dla młodzieży

Uczucia działają szybciej niż rozsądek. To jednak dzięki nim możemy podejmować decyzje o tym, jak się zachowujemy. Obecność w nas trudnych emocji – smutku, gniewu, strachu, odrazy czy bezsilności –...

Czytaj więcej

Aktualności z Wrocławia 17-02-2020

Masz prawo. Interkulturowy warsztat legal design thinking

Razem z Katedrą Grafiki wrocławskiego Uniwersytetu SWPS po raz kolejny zapraszamy do udziału w interkulturowym, interdyscyplinarnym warsztacie myślenia projektowego, który potrwa od 17 do 23 lutego 2020 r. w niemieckim...

Czytaj więcej

Nadchodzące konferencje

Blogosfera Uniwersytetu SWPS

Blog Strefy Zarządzania 14-01-2020

Nowy model zarządzania i przywództwa – kierunki zmian – dr Małgorzata Bonikowska

Specjaliści od zarządzania są zgodni: nadchodzi koniec ery szefów i rządzenia oraz związanych z nimi folwarcznych stosunków zarówno w firmach, jak i na szczeblu politycznym. Rządzenie powinno zostać zastąpione przez pr...

Czytaj więcej

Blog Strefy Designu 08-01-2020

Przyszłość? Cyrkularne produkty cyfrowe! – Monika Sznel

Tracimy świat, który znaliśmy do tej pory. Co powinniśmy zrobić, żeby zminimalizować swój negatywny wpływ na środowisko? Zdaniem Moniki Sznel odpowiedzią na to pytanie jest projektowanie cyrkularne. „Zmiana na poziomie...

Czytaj więcej

Blog Strefy Prawa 21-12-2019

Rzeczywistość pod znakiem wódki i noża, czyli dlaczego ludzie zabijają

Odkąd istnieją ludzie, są również zabójstwa. Pierwsze znane zabójstwo zostało opisane w „Biblii”. Kain zabił swojego brata Abla, bo mu zazdrościł, że Bóg przyjął jego ofiarę. Kain ukrył zwłoki brata, ale jego zbrodnia ...

Czytaj więcej