Portret pamięciowy – relikt przeszłości czy przyszłość organów ścigania? - Uniwersytet SWPS

logo uswps nazwa 3

Nauka i badania

Kilka, czasem kilkanaście sekund – tyle ma świadek, żeby zapamiętać twarz przestępcy. Na tej podstawie powstaje portret pamięciowy, który w arsenale środków wykrywczych znajduje się już od ponad 100 lat. Anachroniczny i zbędny – mówią jedni. Ciągle udoskonalany pod wpływem nowopowstałych technik – mówią drudzy. Czy portret pamięciowy to skuteczna metoda wykrywania sprawców przestępstw – wyjaśnia dr Joanna Kabzińska, psycholog sądowy z katowickiego wydziału Uniwersytetu SWPS.

Po co nam portret pamięciowy w XXI wieku?

W dobie bardzo intensywnego rozwoju kryminalistyki i nauk sądowych można odnieść wrażenie, że współczesny proces karny nie potrzebuje już świadków i ich zeznań, skoro ma do dyspozycji pewniejsze dowody rzeczowe – biologiczne, daktyloskopijne czy traseologiczne. To, czy w sprawie karnej będzie możliwość wykorzystania dowodów biologicznych, jest jednak uzależnione od okoliczności sprawy.

Po pierwsze, na miejscu zdarzenia technicy kryminalistyczni muszą zabezpieczyć materiał biologiczny pochodzący od sprawcy przestępstwa (jeśli sprawca pozostawił go na miejscu zdarzenia). Po drugie, materiał biologiczny znaleziony na miejscu zdarzenia (czyli materiał dowodowy) musi być prawidłowo zabezpieczony i przechowywany, aby nie uległ degradacji.

Po trzecie wreszcie, analiza porównawcza wymaga – obok materiału dowodowego – także materiału porównawczego pobranego od podejrzanego. Wytypowanie podejrzanego wymaga jednak podjęcia wielu czynności, często opierających się na zeznaniach świadków. Wykonanie portretu pamięciowego jest jedną z czynności, która niejednokrotnie przyczynia się do znalezienia podejrzanego.

Portret pamięciowy – kiedyś i dziś

Portret pamięciowy nieznanego sprawcy na przestrzeni lat przeszedł nie mniejszą ewolucję niż inne – bardziej „medialne” – metody identyfikacji osoby. Początków współczesnego portretu pamięciowego należy poszukiwać u schyłku XIX wieku we Francji w tzw. portrecie mówionym (fr. portrait parlé).

Portret mówiony stanowił system szczegółowego opisu twarzy sprawcy według określonych reguł. Nawet najbardziej dokładny i szczegółowy opis nie dorówna jednak obrazowi. Obraz ma bowiem nieporównywalnie większe możliwości oddziaływania na wyobraźnię niż opis słowny. Z tego względu portret słowny ustąpił miejsca obrazowemu.

Wybierz studia
na Uniwersytecie SWPS

Techniki wykonywania portretów pamięciowych

Pierwszą szeroko wykorzystywaną metodą wykonywania portretów pamięciowych była metoda rysunkowa. Polega ona na wykonaniu przez rysownika wizerunku twarzy sprawcy na podstawie relacji świadka. Portrety rysunkowe powstały w wielu sprawach rozpalających w XX wieku opinię publiczną, m.in. w sprawie uprowadzenia Charlesa Lindbergha jr. w 1932 r., kilkunastu zamachów bombowych na terenie USA dokonanych przez Unabombera (to przydomek, który FBI nadała sprawie Theodore’a Kaczynskiego – przyp. red.) na przełomie lat 80. i 90., czy zamachu terrorystycznego na budynek federalny im. Alfreda P. Murraha w Oklahoma City, w 1995 r.

Portretów rysunkowych nigdy jednak nie wykonywano masowo, z dość prozaicznego powodu – trudno było znaleźć wśród policjantów tylu utalentowanych rysowników. Poszukiwano zatem metod dostępnych dla policjantów, którzy nie mają ponadprzeciętnych uzdolnień plastycznych.

W latach 50. ubiegłego wieku pojawiły się pierwsze tzw. metody montażowe – gotowe zestawy do wykonywania portretów pamięciowych, zawierające obrazy odpowiednio przygotowanych i sklasyfikowanych wariantów poszczególnych elementów twarzy, m.in. Identi-Kit, Photo-Fit. Wykonywanie portretu pamięciowego z wykorzystaniem zestawu Identi-Kit składało się z kilku etapów. Najpierw świadek przeglądał rozbudowany klaser zawierający warianty poszczególnych cech twarzy (dziesiątki wariantów oczu, nosów, ust, itd.). Wybierał te, które najlepiej odpowiadały zapamiętanemu wyglądowi sprawcy. Następnie współpracujący ze świadkiem policjant odnajdywał wybrane warianty na przezroczystych, celuloidowych foliach, na których były odwzorowane i nakładał je na siebie. W ten sposób powstawał kompletny wizerunek.

Pojawienie się w latach 80. pierwszych programów komputerowych do wykonywania portretów pamięciowych zapoczątkowało dominację tej metody nad innymi dostępnymi technikami. O przewadze takich programów jak E-Fit, Pro-Fit, FACES czy POLSIT nad innymi metodami decydują: łatwość obsługi, dostępność dla operatorów programu o przeciętnym zmyśle plastycznym, obszerne bazy wariantów cech twarzy i liczne narzędzia ułatwiające obróbkę graficzną obrazu.

Sporządzenie portretu pamięciowego z wykorzystaniem programu komputerowego nie różni się jednak zasadniczo od metod montażowych. Klaser zastąpiły bazy danych z wariantami poszczególnych cech, a wybrane przez świadka elementy twarzy współpracujący z nim policjant „składa” na ekranie komputera.

Psychologia w służbie portretu pamięciowego

Mimo rozwoju technik wykonywania portretów pamięciowych jakość uzyskiwanych wizerunków oceniana jest jako niska. Pojawiły się nawet głosy, że od strony technicznej wyczerpano wszelkie możliwości poprawy skuteczności portretów pamięciowych, a barierę nie do pokonania stanowią ograniczenia ludzkiej pamięci (Shepherd, Ellis, 1996)1. Dlaczego? Z co najmniej trzech powodów.

Po pierwsze, tradycyjne metody wykonywania portretów pamięciowych wymagają od świadków słownego opisu wyglądu twarzy. Nieodłącznym elementem każdego przesłuchania, także tego towarzyszącego wykonaniu portretu, jest opis tego, jak wyglądał sprawca przestępstwa. Świadkom z trudem przychodzi precyzyjny opis oczu, nosa czy ust sprawcy dlatego, że nasze słownictwo dotyczące budowy twarzy jest dość ubogie. Po drugie, trudno opisać to, co przechowujemy w pamięci w postaci obrazu. Umysłowy obraz twarzy ma charakter wizualny, a nie werbalny. Wreszcie, wykonanie portretu wymaga rozłożenia umysłowego obrazu twarzy na jej części składowe, a następnie wybór cech (z klasera, bazy danych), które odpowiadają zapamiętanym elementom wyglądu sprawcy.

Badania psychologiczne wskazują natomiast, że twarz nie jest w umyśle człowieka przechowywana w postaci „listy cech” – oczu, nosa, ust, itd. Nie dysponujemy reprezentacjami poszczególnych jej części, ale jedynie reprezentacją całości twarzy. Twarz w umyśle jest układem kompletnym, zupełnym i niemożliwym do rozłożenia na części. Zgodnie z powyższym sposób konstrukcji portretu pamięciowego z wykorzystaniem tradycyjnych programów komputerowych jest sprzeczny ze sposobem przetwarzania twarzy przez człowieka. Czy można temu zaradzić?

Metody holistyczne – nowa generacja portretów pamięciowych

W ciągu ostatnich kilkunastu lat intensywnie rozwijają się nowe metody wykonywania portretów pamięciowych – to tzw. metody holistyczne. Oparte są na całkowicie odmiennym podejściu do procesu wykonywania wizerunku: eliminują konieczność słownego opisu elementów twarzy oraz koncentracji na poszczególnych jej cechach. Zamiast obarczać świadka ciężarem złożenia portretu pamięciowego od podstaw z indywidualnych cech, system sam generuje twarze, spośród których świadek ma wybrać tę, która najbardziej przypomina sprawcę.

Kolejne mutacje wybranych twarzy prowadzą do stopniowego zbliżania wizerunku do wyglądu sprawcy i ewolucji wizerunku ku najlepszemu możliwemu podobieństwu (Frowd, Hancock, Carson, 2004)2. Najwięcej badań eksperymentalnych poświęcono dotychczas systemowi EvoFIT, co czyni go najbardziej zaawansowanym spośród metod holistycznych.

Przewaga programu EvoFIT nad tradycyjnymi metodami wykonywania wizerunków polega na tym, że świadek nie musi opisywać wyglądu twarzy sprawcy. Nie koncentruje się na wyglądzie poszczególnych cech twarzy, ale wyłącznie na całości. Świadek rozpoczyna pracę nad portretem holistycznym od wyboru właściwej bazy twarzy, z którą będzie pracował (system zawiera odrębne bazy dla obu płci, różnych ras i przedziałów wiekowych). W kolejnym kroku system generuje zestaw przypadkowych twarzy, świadek wybiera te, które jego zdaniem są najbardziej podobne do twarzy sprawcy. Wybrane twarze stanowią podstawę do wygenerowania kolejnego zestawu, z którego świadek ponownie wybiera wizerunek najbliższy aparycji sprawcy. Proces ten jest wielokrotnie powtarzany, a kolejne generowane przez system wizerunki stają się coraz bardziej podobne do twarzy sprawcy i do siebie wzajemnie. Cykl ten trwa dopóty, dopóki nie zostanie osiągnięte satysfakcjonujące podobieństwo. Na koniec świadek wybiera właściwe włosy i fryzurę.

Jeśli na tym etapie podobieństwo nadal budzi jego wątpliwości, może zmienić wizerunek w  obrębie 8 wymiarów, takich jak: wiek, szerokość twarzy, atrakcyjność, ekstrawersja, zdrowie, szczerość, męskość i srogość. Wszystkie odnoszą się w większym stopniu do całej twarzy niż do poszczególnych jej cech, dlatego określono je mianem wymiarów holistycznych. Wymiary holistyczne pozwalają np. manipulować wiekiem twarzy, aby uczynić ją starszą lub młodszą bez modyfikacji uzyskanego podobieństwa.

Metody holistyczne – udany mariaż nauki i technologii?

Skuteczność programu EvoFIT była weryfikowana nie tylko w laboratorium, lecz także w badaniach terenowych, w ramach pilotażowych programów w wybranych jednostkach policji w kilku brytyjskich hrabstwach. W hrabstwach Lancashire i Derbyshire zidentyfikowano i zatrzymano podejrzanych w niemal jednej czwartej spraw, w których powstały wizerunki holistyczne. Sporządzone w tych jednostkach w tym samym czasie tradycyjne wizerunki komputerowe nie przyczyniły się do identyfikacji sprawcy w żadnym przypadku (Frowd et al., 2010)3.

W najnowszych doniesieniach z badań terenowych (Frowd et al., 2012)4, prowadzonych przez 12 miesięcy we współpracy z policją hrabstwa Humberside, spośród 35 spraw, w których sporządzono portrety holistyczne, wizerunek doprowadził do wytypowania osoby podejrzanej w 21 z nich, a zatem w 60 proc. przypadków. Spośród tych spraw do skazania podejrzanego doszło w 29 proc. przypadków, czyli w jednej na sześć spraw. Przedstawione dane sugerują, że metody holistyczne przewyższają skutecznością tradycyjne metody komputerowe i pozwalają mieć nadzieję, że systemy komputerowe czwartej generacji zrewolucjonizują rynek technik wykonywania portretów pamięciowych. Jednak tylko otwarcie organów ścigania na osiągnięcia nauki, w tym wiedzę psychologiczną oraz propozycje badaczy, przeniesienie policję i inne służby w XXI wiek.

258 joanna kabzinska 1

O autorce

dr Joanna Kabzińska – doktor nauk prawnych o specjalności kryminalistyka i magister psychologii. Adiunkt na Wydziale Zamiejscowym Uniwersytetu SWPS w Katowicach. Współpracowniczka Katedry Socjologii Prawa UJ i członek zespołu w projekcie „Porozumienie na rzecz bezpieczeństwa w Krakowie” realizowanym we współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego z Urzędem Miasta Krakowa. Zainteresowania naukowe dotyczą problematyki psychologii i prawa, psychologii zeznań świadków, podejmowania decyzji w procesie sądowym, pomyłek sądowych, stresu zawodowego w służbach mundurowych i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców wielkich miast. Kierownik grantu „Rola psychologii w procesie podejmowania decyzji przez zawodowych uczestników postępowania karnego” przyznanego przez Narodowe Centrum Nauki w konkursie SONATA.

Na Uniwersytecie SWPS prowadzi zajęcia z psychologii zeznań świadków i wyjaśnień podejrzanych, prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz kryminalistyki.

Przypisy

Shepherd J.W., Ellis H.D. (1996), Face recall – methods and problems, [w:] S.L. Sporer, R.S. Malpass, G. Köhnken G. (red.), Psychological issues in eyewitness testimony, Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates, s. 87 – 115.

Frowd C.D., Hancock P.J.B., Carson D. (2004), EvoFIT: Evolutionary facial imaging technique for creating composites, ACM Transactions on Applied Psychology, 1(1), s. 1 – 21.

3 Frowd C.D., Hancock P.J.B., Bruce V., McIntyre A., Pitchford M., Atkins R., Webster A., Pollard J., Hunt B., Price E., Morgan S., Stoika A., Dughulia R., Maftei S., Sendrea G. (2010), Giving crime the 'evo': catching criminals using EvoFIT facial composites [w:] G. Howells, K. Sirlantzis, A. Stoica, T. Huntsberger and A.T. Arslan (red.), EST Proceedings of 2010 International Conference on Emerging Security Technologies, Cantenbury: CPS, s. 36 – 43.

4 Frowd C.D., Pitchford M., Skelton F., Petkovic A., Prosser C., Coates B. (2012b), Catching even more offenders with EvoFIT facial composites, [w:] A. Stoica, D. Zarzhitsky, G. Howells, C. Frowd, K. McDonald-Maier, A. Erdogan, and T. Arslan (red.), IEEE Proceedings of 2012 Third International Conference on Emerging Security Technologies Lisbon: CPS, s. 20 – 26.

Blog popularnonaukowy

Blog popularnonaukowy 10-05-2018

„Manhunt: Unabomber” i detektywistyczne aspekty językoznawstwa

Serial „Manhunt: Unabomber”, dostępny w Polsce na platformie Netflix, to oparta na faktach historia poszukiwania jednego z najsłynniejszych amerykańskich terrorystów ubiegłego wieku. Głównym bohaterem serialu jest James Fitzgerald, postać autentyczna...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-05-2018

Powroty (do) „Gwiezdnych wojen”

May the fourth be with you! - te słowa wybrzmią w światowy Dzień Gwiezdnych Wojen z ust fanów Lucasowskiej sagi, wyczekujących na premierę kolejnego spin-offu w maju. O źródłach komercyjnego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-04-2018

Mity dotyczące pracy w laboratorium kryminalistycznym

Seriale kryminalne nie tylko dostarczają świetnej rozrywki. Są też źródłem wielu fałszywych wyobrażeń na temat pracy w laboratorium kryminalistycznym. Pod ich wpływem od organów ścigania oczekuje się zebrania materiału dowodowego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-04-2018

Zaufaj w geniusz swojego zespołu

Liderzy innowacyjnych firm nie kreują się już na indywidualistów, narcystycznych wizjonerów, bo wiedzą, że ich siłą jest dopasowany i skuteczny zespół. Jak liderzy  zmieniają siebie, aby wpływać na konkurencyjność organizacji?...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-03-2018

Wyimki z myśli o sztuce mediów

O tym jak przez czterdzieści lat ewoluowały poglądy w odniesieniu do sztuki nowych mediów - opowiada, na swoim przykładzie prof. Jerzy Olek uznany teoretyk sztuki zajmujący się fotografią i sztuką multimedialną. Niech...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-03-2018

MatchBeta – sztuczna inteligencja w planowaniu kariery

Zaczęło się od akcji zbierania danych od polskich profesjonalistów w 2016 roku. Miała ona charakter dobrowolnego wypełnienia anonimowego testu dostępnego online, przygotowanego przez naukowców z Centrum Innowacji Uniwersytetu SWPS. Wszystko...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-02-2018

Portret pamięciowy – relikt przeszłości czy przyszłość organów ścigania?

Kilka, czasem kilkanaście sekund – tyle ma świadek, żeby zapamiętać twarz przestępcy. Na tej podstawie powstaje portret pamięciowy, który w arsenale środków wykrywczych znajduje się już od ponad 100 lat...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 02-02-2018

Bitcoin - czy stanie się prawnym środkiem płatniczym?

Kurs bitcoina pod koniec roku 2017 wzrósł o ponad 150 proc. Na początku roku 2017 jeden bitcoin kosztował tylko około 970 dolarów. Tym samym najpopularniejsza waluta wirtualna urosła w ubiegłym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-01-2018

O pewnym przypadku terapii filmem

Film jest elementem aktywnym i działającym, który może pobudzić do zmiany sposobu myślenia oraz do działania zarówno w procesie jego tworzenia, jak i odbioru. Sam proces kreacji dzieła filmowego może...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-01-2018

Charytatywna aktywność Polaków

W ciągu ostatnich kilkunastu lat w Polsce wzrosło zainteresowanie działalnością charytatywną. Mamy wiele możliwości do podejmowania tego rodzaju działań: od pojedynczych aktów pomocy, po zorganizowaną aktywność na forum organizacji społecznych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-12-2017

Co wpływa na koncentrację u dziecka?

Jest niezbędna w domu i szkole, w trakcie odrabiania lekcji i zabawy. Podczas oglądania filmu i rozmowy. Co to? To koncentracja uwagi. Problemy z jej utrzymaniem ma coraz więcej dzieci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-12-2017

Dlaczego niewinni przyznają się do przestępstwa?

Wydaje się mało prawdopodobne, aby podczas przesłuchania ktoś przyznał się do przestępstwa, którego nie popełnił. A jednak. Fundacja Innocence Project w trakcie 25 lat działalności zwolniła z amerykańskich więzień 351...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-11-2017

Seriale kryminalne okiem kryminalistyka. O efekcie CSI

„Myślałem, że będzie jak w filmie”, „Jak to: ekspertyzy DNA nie da się zrobić w godzinę?!”, „No proszę państwa, przecież w serialu opinia biegłych była wydana natychmiast!”. Czy to monolog...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-11-2017

Kultura, głupcze, jest najważniejsza!

Gdybyśmy zrozumieli, że talent to największy skarb, jaki może wydać z siebie wspólnota, gdybyśmy doinwestowali mechanizmy wyławiania go i promowania, to nasze społeczne IQ wzrosłoby bardzo szybko, a marka narodowa...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 28-09-2017

Władza technologii – panoptyzm i rządomyślność

Czy Google wie o nas więcej niż nasi najbliżsi? Skąd ten brak oporów, aby w mediach społecznościowych dzielić się nawet najbardziej intymnymi szczegółami ze swojego życia? A może nowoczesne technologie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-09-2017

Jakie będą miasta przyszłości?

Wzrost zanieczyszczeń, wyższe koszty życia czy starzenie się społeczeństwa stanowią tylko część wyzwań, przed którymi stoją aglomeracje na całym świecie. O tym, jak będą rozwijać się i funkcjonować miasta na...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-08-2017

Co oznacza Brexit dla seniorów z Polski?

Czy wymagający opieki seniorzy będą mogli dołączyć do swoich rodzin mieszkających w Wielkiej Brytanii? Na co mogą liczyć dziadkowie odwiedzający wnuki w ich angielskich domach? Zmiany dotyczące sprowadzania do Wielkiej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-07-2017

Czy brak snu może zabić?

11 dni i 24 minuty – tyle wynosi najdłuższy udokumentowany okres bez snu. Rekordu należącego do Randy’ego Gardnera jak dotychczas nikt nie pobił, choć wielu nieświadomie próbuje – notorycznie rezygnując...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-07-2017

Wyrwani ze snu

Oddanie nerki to moment, który jak każda ważna życiowa zmiana może skierować nas w dwie alternatywne strony: utrudnić lub ułatwić nasz naturalny rozwój psychospołeczny. O tym ważnym momencie psychologicznym z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-06-2017

Rozwój nowych technologii a ochrona danych osobowych

Obowiązujące przepisy nie przystają do obecnego stanu nowych technologii, które w coraz szybszym tempie generują luki w systemach ochrony danych firm. Przedsiębiorcy mierzą się z zagrożeniami wynikającymi z korzystania z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-06-2017

Przyszłość indywidualnych relacji z klientem

Codziennie pozostawiamy za sobą cyfrowe ślady w rzeczywistości fizycznej czy wirtualnej. Nasze listy znajomych, historia aktywności w mediach społecznościowych, ciasteczka (HTTP cookies), które przechowuje przeglądarka naszego komputera czy dane geolokalizacyjne...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2017

Chodzi o to, aby język giętki...

Staranne pisanie, ważenie każdego słowa to dziś rzadkość. Potoczna polszczyzna jest uboga, prymitywna składniowo, często też wulgarna. Jednak wbrew dość powszechnym opiniom, średni poziom sprawności językowej Polaków ciągle się podnosi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-06-2017

Robot nauczy programowania i pomoże zrozumieć emocje

Kiedy leciałem na Ziemię, niefortunnie zderzyłem się z asteroidą. Części statku rozpadły się po całym świecie, a dzieci pomagają mi je odnaleźć - tak twórcy Photona przybliżają dzieciom jego historię...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-05-2017

Fenomen przedsiębiorczości pokolenia sieci

Co decyduje o tym, że pewne osoby dostrzegają szanse w swoim otoczeniu, a inne nie? Dlaczego niektórzy rozpoznają okazje na biznes, inni zaś, obok tych samych okazji przechodzą obojętnie? Jednym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-05-2017

Logo - to tylko wierzchołek góry lodowej

Nadgryzione jabłko, syrena na zielonym tle czy złote łuki. Przywykliśmy, że charakterystyczne elementy wizualnie identyfikują większość znanych nam produktów czy usług. Jak zmieniała się rola kompozycji i estetyki znaków w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-05-2017

Umysł otwarty czy zamknięty?

O modelu „closed and open minds” i jego zastosowaniach w wyjaśnianiu relacji społecznych i biznesowych opowiada Jacek Santorski. Tekst jest fragmentem artykułu, który był publikowany w magazynie Coaching 5/2016 (38)...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 11-05-2017

Prawo dla przyszłych startupowców

Jak pokazują statystyki upada 9 na 10 start-upów. Oprócz rozsądku oraz solidnego przygotowania ekonomicznego, do rozpoczęcia działalności biznesowej niezbędna jest znajomość podstaw prawa handlowego, cywilnego, a nawet autorskiego. Mimo iż...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-05-2017

Czy kariera przedsiębiorcy jest dla ciebie?

Asertywność, pewność siebie i zdolność do rywalizacji - tymi cechami najczęściej określane są osoby postrzegane jako przedsiębiorcze. Czy jednak charakter jest najważniejszy w zarządzaniu swoim biznesem? O znaczeniu osobowości, płci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-04-2017

Jak podejmować słuszne decyzje?

Prawie każde nasze działanie wiąże się z podejmowaniem decyzji. Nawet teraz: czy czytać dalej i być może dowiedzieć się czegoś na temat dokonywania wyborów, czy nie? Skoro nadal tu jesteś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2017

Oswoić architekturę

Jak urbanistyka i architektura kształtują społeczeństwo? W jaki sposób przestrzeń wpływa na ludzi? W niewielu miejscach widać to mocniej niż w Pałacu Kultury i Nauki - mówią Jola Starzak, kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-03-2017

Młodzież dzisiaj dorasta inaczej

Nie konto w banku, praca, prawo jazdy czy małżeństwo a mądrość życiowa i dojrzałość psychiczna są dla młodych oznaką dorosłości. Obok tradycyjnych ról społecznych wyłaniają się nowe kryteria, które zdaniem...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-01-2017

Rola kobiety w kulturze wietnamskiej

„Żywe historie” to fotograficzno-podróżniczy projekt Eweliny Klasury i Agnieszki Żywczyńskiej, absolwentek Uniwersytetu SWPS. Właśnie realizują swoje wielkie marzenie o podróży dookoła świata. Ich wojaże to nie tylko fizyczne pokonywanie kolejnych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-01-2017

Synestetic design - nowy nurt projektowania

Czy lampa może pachnieć miętą? Tak, a nawet kardamonem czy talkiem. Balustrada może grać, komoda może mieć uszy, a termofor być wypełniony gryką - to tak zwane projekty synestetyczne angażujące...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-01-2017

W czym pomaga design thinking?

„Świetne pomysły nie rodzą się nagle w genialnych umysłach. Są wynikiem ciężkiej pracy wspomaganej przez zorientowany na człowieka proces twórczy, po którym następują cykle prototypowania, testowania i poprawiania” - tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Quo Vadis, Pakistan? Radykałowie i przemoc wobec mniejszości

Zwolennicy radykalnego islamu coraz częściej dochodzą do głosu w targanym wieloma wewnętrznymi konfliktami Pakistanie. Ich narzędziem w walce z przeciwnikami staje się tzw. prawo o bluźnierstwie. Coraz częściej jest ono...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Sztuczna inteligencja w rekrutacji i planowaniu kariery

We współczesnym świecie biznesu i ekonomii sukces odnoszą firmy, które potrafią znaleźć, zatrzymać i dobrze wykorzystać potencjał pracowników. Znalezienie ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami i potencjałem to duże wyzwanie. Pracodawcy coraz...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-11-2016

Quo vadis, Pakistan? Rząd kontra armia

Pakistan jako państwo nuklearne, uwikłane w przewlekły konflikt z Indiami, permanentnie zagrożone bezpośrednim przejęciem steru władzy przez armię, poważnie dotknięte działalnością grup terrorystycznych i oskarżane o wykorzystywanie zbrojnych aktorów pozapaństwowych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-11-2016

To nie koniec telewizji

Nawet w dobie internetu pozostaje skutecznym medium, ale czy w przyszłości też tak będzie? Telewizja. O perspektywach jej rozwoju mówi prof. Mirosław Filiciak, kierownik School of Ideas Uniwersytetu SWPS. Nie ma...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-11-2016

Czy sukcesy i porażki mają wpływ na nasze kolejne osiągnięcia?

Charles R. Snyder wykazał, że przywołanie w pamięci niepowodzenia lub sukcesu z przeszłości ma wpływ na poziom nadziei na sukces jako stan, czyli przekonania o możliwości poradzenia sobie z aktualnymi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-10-2016

Święta, popkultura i marketing

Według badań przeprowadzonych przez CBOS w 2013 roku aż 72 proc. Polaków sprzeciwia się komercjalizacji świąt. Mimo to wielu z nas celebruje je w popkulturowym klimacie. Co rządzi naszymi rytuałami...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-10-2016

Ortoreksja – czy można jeść (za) zdrowo?

Dbanie o odpowiednią dietę jest pozytywnym zjawiskiem. Dzięki zdrowym posiłkom czujemy się lepiej, mniej chorujemy, dłużej cieszymy się dobrym samopoczuciem. Czasem bywa jednak tak, że troska o zdrową dietę zamienia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-09-2016

Jak przeciwdziałać krótkowzroczności?

Czy Twoje dziecko czyta wieczorem przy złym świetle? Czy siada zbyt blisko telewizora? Na pewno spotkaliście się z opiniami o wpływie tych czynników na rozwój krótkowzroczności (miopii). Ale kolejne badania...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2016

Czy na co dzień się boimy?

Wysoki odsetek obywateli nie czuje się bezpiecznie w naszym kraju, wynika z ogólnopolskiego badania opinii o bezpieczeństwie i zagrożeniu przestępczością, przeprowadzonego przez CBOS w kwietniu 2016 roku. Lęk społeczny przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-09-2016

Młody Werter na Snapchacie

Wolność, sprawiedliwość, patriotyzm, braterstwo, solidarność i tolerancja – między innymi te fundamentalne wartości i pojęcia poznają uczniowie z lektur szkolnych. Czy niezmienny od lat kanon literatury przedstawia je w sposób...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-09-2016

Skąd się biorą innowacje?

wywiad z dr Karoliną Charewicz-Jakubowską – Nie uczymy dzieci i młodzieży współpracy i stawiania pytań problemom. Nie pokazujemy im, że warto ryzykować. W zamian zaszczepiamy w nich dużo zwątpienia, lęku przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-08-2016

Simplicity Designer poszukiwany, czyli o zawodach przyszłości

Kim chcesz zostać, kiedy dorośniesz? Wśród dzieci do 10 roku życia odpowiedź na to pytanie nie zmieniła się od kilkudziesięciu lat. Sportowiec, strażak, inżynier, astronauta, lekarz i nauczyciel – według...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-08-2016

Eyetracking – czy te oczy mogą kłamać?

wywiad z Mateuszem Zarembą Na której półce w sklepie umieścić produkt, by konsument go nie przeoczył?  Gdzie na stronie internetowej powinno znaleźć się logo, aby było widoczne dla użytkowników? Odpowiedzi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-08-2016

Jak chronić prawa autorskie?

Co zrobić gdy ktoś publikuje w sieci zdjęcie naszego autorstwa jako własne? Jakie są prawne konsekwencje popełnienia plagiatu? Kiedy można bezpłatnie korzystać z materiałów znalezionych w internecie? – tłumaczy dr...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-07-2016

Nie rób z siebie bohatera!

Masz poczucie winy? Nie dotrzymałeś obietnicy? Postaw się w roli ofiary! Badania Kurta Graya i jego współpracowników pokazują, że inni ludzie oceniają nasze winy jako mniejsze, jeśli widzą w nas...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-07-2016

Czy prawników można zrozumieć?

Każdy ma prawo do sądu. Ma prawo bezpłatnie dowiedzieć się, dlaczego dany organ administracji rozstrzygnął sprawę w taki, a nie inny sposób. Tymczasem większość obywateli nie rozumie treści wyroków i...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-06-2016

Po co nam psychodietetyk? Wywiad z Bożeną Borutą-Gojny

Zdrowie nie jest nam dane raz na zawsze. Możemy jednak zapobiec niekorzystnym zmianom. „Wystarczy” prowadzić odpowiedni styl życia, stosować zasady zdrowego odżywiania i regularnie uprawiać sport. To nie jest jednak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Pierwsza w Polsce diagnoza polskich festiwali filmowych

Każdego roku w Polsce odbywa się około 90 festiwali filmowych. Jak wpływają na branżę i lokalną społeczność? Czy istnieją jakiekolwiek kryteria, pozwalające uznać festiwal za dobry? Między innymi na te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Po co badania w biznesie? Wywiad z dr Ewą Jarczewską-Gerc

Biznes nie może obejść się bez badań. Jednak badania obejmujące wyłącznie deklaracje konsumentów nie mają racji bytu. Nie od dziś wiadomo, że ludzie mówią jedno, by za chwilę zrobić coś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-06-2016

Przyszłość Europy w rękach Brytyjczyków

23 czerwca obywatele Wielkiej Brytanii będą decydować, czy ich kraj pozostanie w Unii Europejskiej czy z niej wystąpi. Wynik referendum może rozpocząć proces rozłamu wspólnoty albo wręcz przeciwnie – umocnić...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-06-2016

Żywa sztuka czy nauka?

Hodowla i zastosowanie kultur tkankowych, metody pracy z DNA i komórkami macierzystymi, komunikacja między bakteriami, koncepcje biowładzy i biopolityki, zwierzęta a biotechnologie – czym jest sztuka biologiczna sprawdziła Joanna Jeśman...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-06-2016

4 pokolenia na rynku pracy

Waszyngtońskie lotnisko im. Ronalda Reagana zaskakuje swoim podejściem do zatrudnienia. W punktach informacyjnych pracują osoby, które 80 lat już mają za sobą, jednak prezentowaną postawą i zaangażowaniem wciąż potwierdzają swoją...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2016

Zapomniane karty z historii najnowszych stosunków polsko-chińskich

Choć Polska  leży daleko od Chin nasze związki wzajemne były o wiele bardziej znaczące dla Polski niż można by sądzić. W związku z planowaną wizytą Prezydenta ChRL Xi Jinpinga w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-06-2016

Brexit może być prezentem dla Polski

23 czerwca Brytyjczycy zagłosują za wyjściem lub pozostaniem w Unii Europejskiej. David Cameron prowadzi kampanię mającą zachęcić do pozostania w Unii, ale wynik referendum jest niewiadomą. W przypadku zwycięstwa zwolenników...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-05-2016

Zyski z naśladowania

Jeśli kelnerka powtarza słowa klientów to ma szansę na wyższe napiwki, a gdy ekspedientka w drogerii kopiuje gesty kupujących, to zarobi więcej - tak działa „efekt kameleona". Naukowiec z Uniwersytetu...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-04-2016

Błąd robota – przesłanki odpowiedzialności

Działania robotów coraz bardziej uniezależniają się od nadzoru człowieka. Rozwój technologiczny będzie to zjawisko jedynie wzmagać. Maszyny stają się autonomicznymi jednostkami, które nie posiadają zdolności sądowej. Prawnicy na całym świecie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2016

Transfer moralny

Ściskanie ręki z oszustem lub sam fakt siedzenia na krześle kłamcy sprawia, że ludzie czują się winni. Doktor Kendall Eskine wraz z zespołem na łamach Journal of Experimental Social Psychology...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-02-2016

Co dziś wpada w ucho młodym?

Muzyka to przekaz, który kształtuje styl życia młodzieży. Jakich gatunków muzyki słuchają dzisiaj młodzi ludzie? Czy utożsamiają się z ulubionymi artystami? Badanie przeprowadzone przez socjologa na Uniwersytecie SWPS potwierdza, że...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2016

Oscary jako część amerykańskiej mitologii

Święto kina jest celebrowane w świetle fleszy, na czerwonym dywanie i w towarzystwie gwiazd. Czy złota statuetka to coś więcej niż tylko nagroda filmowa? Profesor Barbara Giza, filmoznawca oraz Kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-01-2016

Pieniądze rządzą nami już od dziecka

Sam widok pieniędzy lub chwilowy kontakt z nimi może wywołać u małych dzieci zachowania samolubne i antyspołeczne, ale jednocześnie zwiększyć ich wytrwałość i skuteczność przy pracy nad trudnymi zadaniami. Takie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-12-2015

Presja medialna a akceptacja ciała przez nastolatków

Dziewczęta czują silniejszą presję ze strony mediów do zmiany swojego kształtu ciała oraz bardziej są z niego niezadowolone w porównaniu z chłopcami. A jednak to mężczyźni, silniej niż kobiety, dążą...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 09-12-2015

Kino na duszę

„Spośród wszystkich dziedzin sztuki, kino ma największą moc oddziaływania na emocje. Filmy pozwalają nam nie tylko na spotkanie z własnymi emocjami, ale również zaakceptowanie ich w bezpiecznych warunkach” – mówi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2015

Jasnopis - aplikacja, która ocenia zrozumiałość tekstu

Krótkie zdania, prosty język. Tak powinien być skonstruowany komunikat. Grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS i PAN opracowała aplikację Jasnopis, która wskazuje, czy tekst jest zrozumiały dla adresata. Zrozumiałe... jak akt prawny Wiele...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-10-2015

Czy „bycie eko” zależy od portfela?

Ekologia nie jest domeną najbogatszych. Proekologiczne postawy częściej prezentują osoby o średnim i niższym statusie materialnym, niż osoby zamożne – dowodzą wyniki badania psychologów z Uniwersytetu SWPS Katowice.  Badania studentów Czy status...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-10-2015

Pokolenie dopalaczy

Są czwartą najczęściej stosowaną przez młodzież używką. „Kadzidełka", „artykuły kolekcjonerskie", „Cocolino" – większość osób zażywających nowe substancje psychoaktywne zna tylko ich nazwy marketingowe. Nie wie nic o składzie chemicznym czy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2015

Pamiątki są jak obecność najbliższych osób

Co może pomóc w radzeniu sobie z samotnością? Jak przetrwać bolesną rozłąkę? Pamiątki, fotografie bliskich osób i otrzymane prezenty mogą przywracać poczucie bezpieczeństwa i pewność siebie – wynika z badań...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-09-2015

Własne zasoby wsparciem w chorobie

Na raka płuc według danych WHO umiera rocznie około 1,4 mln ludzi. To jeden z nowotworów o najwyższej śmiertelności wśród mężczyzn, jak również od niedawna wśród kobiet w Polsce. Jak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-08-2015

(Nie) utonąć w konsumpcji

"Kolekcjonuj i konsumuj" to współczesna odpowiedź kultury zachodniej na pytanie o szczęście. Satysfakcjonujące życie utożsamiane jest z szeroko pojętym konsumpcjonizmem, ten zaś stanowi fundament współczesnej "hedonomii" – gospodarki działającej tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-06-2015

Proces transplantacji a rola psychologa

Zespół transplantologów ze Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie przeprowadził 23 czerwca 2015 r. przełomowy zabieg pobrania i przeszczepienia nerki pomiędzy trzema obcymi parami. O społecznym znaczeniu tego medycznego przedsięwzięcia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-03-2015

Reklama psuje nawyki żywieniowe

Kontakt młodych ludzi z reklamą powoduje, że częściej sięgają po słodkie napoje, a rzadziej po warzywa. Europejskie badania potwierdzają, że wiedza o mechanizmach działających w reklamie nie pomaga nastolatkom w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-02-2015

Anoreksja wczoraj i jutro

Niezależnie od siebie w 1873 i 1874 roku Anglik William Whitney Gull i Francuz Ernest Charles Lasègue opisali przypadek anoreksji, jednak ich definicje różniły się. Lasègue opowiadał się za tym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2015

Ile waży informacja?

Czy informacja o znaczeniu przedmiotu może wpłynąć na oszacowanie jego ciężaru? Okazuje się, że tak. Pytania o ciężar wirtualnych danych zadali naukowcy z międzynarodowego zespołu, a wśród nich polscy psychologowie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2014

Depresja pacjentów onkologicznych

Rozpowszechnienie depresji wśród pacjentów onkologicznych jest zdecydowanie wyższe niż w populacji generalnej. W zależności od umiejscowienia nowotworu oraz typu leczenia depresja dotyka od kilkunastu do nawet 40% pacjentów. Zaburzenia te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 04-11-2014

Racjonalne decyzje wyborcze Polaków

Osoby, które mają łatwy dostęp do punktu wyborczego, interesują się w jakimś stopniu polityką i mają poczucie, że ich głos ma znaczenie – zdecydowanie chętniej biorą udział w głosowaniach w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-10-2014

Niebezpiecznie zdrowa dieta

Ciągłe dbanie o prowadzenie zdrowego trybu życia i jedzenie właściwych posiłków może doprowadzić do obsesji. Jak upewnić się, czy dokładne sprawdzanie etykiet i staranny wybór artykułów spożywczych kwalifikuje się już...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-10-2014

Czy ludzki umysł może odkryć prawdę?

Jeszcze do niedawna fundamentem nowożytnej nauki była teza sformułowana w XVII wieku przez Kartezjusza, że przedmiotem badań naukowych jest przyroda, a narzędziem tego badania ludzki umysł, zdolny do poznawania prawdy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-09-2014

Z ręką na sercu jesteś bardziej wiarygodny

Położenie ręki na sercu może zwiększyć wiarygodność gestykulującego, a nawet wpłynąć na jego późniejsze zachowanie. Naukowcy z sopockiego wydziału Uniwersytetu SWPS opublikowali wyniki badań nad psychologicznymi konsekwencjami ucieleśnienia myślenia.

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-08-2014

Homo faber. Pracoholizm a efektywność i zdrowie pracowników

Przyczyny niskiej efektywności lub przerywania pracy z powodów zdrowotnych mogą wynikać z wielu czynników. Najczęściej wskazuje się na nadmierne obciążenie pracą, brak zdolności do radzenia sobie ze stresem, natomiast rzadziej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-06-2014

Dlaczego pies szczeka, czyli psychologia zwierząt

Psychologia zwierząt jest dziedziną nauki, która kształtuje w sposób prawidłowy relacje człowieka ze zwierzęciem. Podnosi jakość tych kontaktów dając zrozumienie wzajemnych potrzeb i zasad komunikacji. Obejmuje także polepszanie funkcjonowania między...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-11-2013

Warszawa da się lubić

Jaką osobowość ma Warszawa? Czy stolica jest kobietą? Jak stosunek do symboli miasta wpływa na chęć przebywania w nim? Grupa studentów psychologii ekonomicznej z SWPS, pod opieką prof. Andrzeja Falkowskiego...

Czytaj więcej