hr award color

logo uswps nazwa 3

Nauka i badania

O tym jak przez czterdzieści lat ewoluowały poglądy w odniesieniu do sztuki nowych mediów - opowiada, na swoim przykładzie prof. Jerzy Olek uznany teoretyk sztuki zajmujący się fotografią i sztuką multimedialną.

Niech usprawiedliwieniem dla mojej wypowiedzi będzie to, że byłem kiedyś dziennikarzem, a później krytykiem sztuki, którym być może nadal jestem. Moje poglądy mają korzenie we własnych doświadczeniach. Są też próbą formułowania w długim okresie czasu opinii o naturze współczesnych mediów. Głównie interesowała mnie fotografia, a wraz z nią inne mechaniczne i elektroniczne nośniki informacji, ich charakter oraz wynikający z niego specyficzny język. W różnych okresach mojej aktywności reinterpretowałem na własne potrzeby poglądy Marshalla McLuhana, Viléma Flussera i Jeana Baudrillarda, a w ostatnich latach Lva Manovicha. Slogan „środek przekazu sam jest przekazem” okazał się ponadczasowy, a sformułowany został w połowie ubiegłego wieku. Szczególnie godne krytycznego namysłu były takie sformułowania i ustalenia teoretyków mediów oraz filozofów jak: narzędzie w roli współautora obrazu, problem upodmiotowienia maszyny, wreszcie zaproponowane przeze mnie określenie „autokreacja mediów”.

Dwa lata temu rozmawiałem z Peterem Weiblem – profesorem i dyrektorem ZKM (Centrum Sztuki i Mediów) w Karlsruhe o sprawczej mocy narzędzi funkcjonujących w kulturze. Oto co powiedział:„Rozwiązania techniczne i wynalazki szczególną estymą darzono już w okresie Oświecenia. Wielka encyklopedia francuska była poświęcona technice. Informowała głównie o tym, jak się coś robi. Zasadniczą jej część poświęcono zagadnieniom mechanicznym. Diderot powiedział, że nie może być wolnego społeczeństwa bez dostępu do techniki, że zatem konieczne jest wyzwolenie sztuk mechanicznych a to powinno oznaczać zlikwidowanie segregacji w obrębie sztuki. Była to rewolucja, której nikt nie rozumiał. Nawet Wittgenstein pisał: «granice mojego języka oznaczają granice mojego świata». To nieprawda. Nauka sięga poza percepcję i poza język. Wraz z upływem dekad i stuleci następowały kolejne przewroty. Pierwsze narzędzie było lingwistyczne, zaś pierwszą technologią pisanie. Później nastąpił prymat obrazu. Od niedawna mamy przewrót, który charakteryzuje się dominacją bogatego i zróżnicowanego instrumentarium. W grece «mechaniczny» oznacza «pomocny». Obecnie to znaczenie również jest aktualne. Pojawienie się nowych narzędzi dało wyjście sztuce, która znalazła się w ślepym zaułku – pokazało drogę”.

Z uwagi na temat konferencji pragnę podzielić się refleksją, tyczącą dziennikarzy, których uważam za wszechstronnych dyletantów, ale taka też jest specyfika zawodu. Ambitni starają się wiedzieć dużo i rozlegle, na ogól jednak ich wiedza jest pobieżna. Jedynie specjalizacja daje pewne podstawy do tego, by uważać się za osobę kompetentną w wybranej dziedzinie. Chociaż i tak z powodu nadmiaru materiału niemożliwe okazuje się osiągnięcie pełnej satysfakcji. Niedawno usłyszałem od Michała Hellera, wybitnego kosmologa, autora wielu specjalistycznych książek, że gdy był młodym człowiekiem interesował się kilkoma dziedzinami wiedzy ścisłej: matematyką, fizyką, astronomią, chemią... Wchodzenie coraz głębiej w rozległą problematykę powodowało, że obszar jego zainteresowań z braku czasu coraz bardziej się kurczył. „I tak doszedłem do punktu” – powiedział. Ale nawet bycie w punkcie wymaga nieustającej dyscypliny poznawczej. Dotyczy to w mniejszym stopniu życia społecznego, a bardziej takich jego wyrafinowanych praktyk jak nauka i sztuka. W związku z tym często się słyszy o upadku rangi zawodu dziennikarskiego, a już szczególnie krytyki artystycznej: wysokich lotów krytyki porównawczej. Nic więc dziwnego, że autorami wielu recenzji, komentarzy i krytycznych rozpraw są sami artyści, tak jak autorami popularnych omówień najnowszych odkryć naukowych sami uczeni. Dziennikarze przestali tu być potrzebni, nie wytrzymują konkurencji na polu kompetencji. Mówiłem o tym na jednym z wykładów poświęconych sztuce XX wieku, któremu dałem tytuł „Aby widzieć, trzeba wiedzieć”. Jak się nie wie, pozostaje przepisywać to, co w katalogach wystaw napisali ich kuratorzy, co czyni wielu dziennikarzy.

Zanikają wysokich lotów teksty dziennikarskie, zwłaszcza reportaże o walorach literackich. Mam na myśli takie, jakie pisali Ryszard Kapuściński, Hanna Krall czy Krzysztof Kąkolewski, a przed nimi Melchior Wańkowicz. Nazywano ich reportażystami w odróżnieniu od reporterów zajmujących się drobnicą informacyjną. Były też reportaże czysto wizualne, zbudowane wyłącznie ze zdjęć, z całkowitym pominięciem tekstu. Taką wieloaspektową publicystykę fotograficzną uprawiali fotoreportażyści, na ogół długo penetrujący kamerą wybrany temat. Pamiętam z tygodnika „itd” wielozdjęciowe reportaże, w tym pokazujący jak postponowana jest polska flaga a zatytułowany „Łopot”.

W 1978 r. przeprowadziłem z Krzysztofem Kąkolewskim rozmowę na temat fotografii. Cytuję fragment jego wypowiedzi:„Kiedy zetknąłem się z fotografią profesjonalnie, stwierdziłem, że jest ona całkowicie odrębna, jak gdyby chodziło o inną dziedzinę. Zdobywając zawód, a byłem wtedy praktykantem w redakcji, pragnąłem odrzucić wszystko co mi dała rodzina, uważając to za balast. Chciałem stać się innym człowiekiem. Nigdy bym jednak wówczas nie przypuszczał, że znajdę po latach połączenie między zdjęciami rodzinnymi a fotoreporterów. Zaczęło się od tego, że wspólnie z nimi wyjeżdżałem na temat. Miałem niezwykłe szczęście, że zetknąłem się z fotoreporterami, którzy, pomijając to, że dawali mi znakomite zdjęcia, byli jeszcze indywidualnościami. W pracy pomagała mi już sama ich obecność. Gdy znalazłem się w zespole „Świata” zetknąłem się ze „Szkołą Świata”, Konstantym Jarochowskim, Janem Kosidowskim i Wiesławem Prażuchem. Oni uświadomili mi jak niesłychana jest przepaść między tym, co ma być sfotografowane, a tym, co ma być opowiedziane. To właśnie współpraca z fotoreporterami oduczyła mnie na zawsze opisów przyrody, i tym podobnych rzeczy. Stwierdziłem, że to do mnie nie należy. To jest dla tych panów. Dla malarzy, artystów obrazu. Oczyściło to moje teksty z opisywactwa. I wreszcie ostatni z fotoreporterów, z którym współpracowałem, ku swojej wielkiej satysfakcji, to Aleksander Jałosiński.[...]McLuhan jest przeciwko cywilizacji obrazu, mówi, że wróci epoka słowa. Poza tym mówi rzeczy, których w Polsce się nie pisze: że plebejusz współczesny, czyli – jak to się u nas mawia – ćwierćinteligent, nie będzie czytał, i nie może czytać. I dla tych milionów ludzi przeznaczone są obrazki. Słusznie więc McLuhan wywodzi współczesny kult obrazu od biblii ubogich”.

W ostatnich latach fotoreportaż zniknął z magazynów ilustrowanych. Publikuje się w nich taką samą sieczkę obrazkową, jaka zalewa Internet. Choć z drugiej strony jest to metamorfoza prawidłowa, zważywszy że narasta analfabetyzm obrazkowy. Większość społeczeństwa rozumie tylko najprostszy przekaz o charakterze paradokumentalnym, a co więcej, spora jego część wierzy prawdomówności fotografii. Wprawdzie sprawia ona wrażenie wiarygodnej, jednak wcale taka być nie musi. W PRL ukuto slogan: „telewizja kłamie”. Obecnie należałoby formułę rozszerzyć na: wszelkie media kłamią, a przynajmniej kłamać mogą. Zastanawiające jest to, że w epoce zdygitalizowanych mediów również wielu dziennikarzy legitymizuje się płytkim odbiorem treści niesionych przez środki przekazu.

A teraz parę wyimków z moich publikacji na medialne tematy z różnych lat:

1974

Znamiennym symptomem obecnej doby jest to, że wraz z upływem czasu widzenie okiem obiektywu, „widzenie fotograficzne”, przybiera w sztukach plastycznych coraz bardziej na sile i znaczeniu. Z pewnością do jego popularności przyczyniły się wynalazki techniki i innowacje technologiczne. Jednak decydujący wpływ na rozpowszechnienie się widzenia poprzez fotografię wywarła gwałtownie rosnąca ilość agencyjnych, reklamowych, gazetowych, wreszcie amatorskich zdjęć, które tak gęsto obudowały otoczenie człowieka, że niewiele mu już zostało do oglądu bezpośredniego. Dlatego współczesny massman coraz częściej patrzy na rozmaite aspekty stechnokratyzowanego życia poprzez pryzmat masowych środków przekazu, a więc poprzez ramki – niekończącej się lawiny – obrazków (fotografii prasowej, reklamowej grafiki, obrazu telewizyjnego, filmowych kadrów).

jerzy olek foto 1
J.O., fotomontaż do „Konfrontacji”, 1971

1976

W erze telewizyjno-komputerowej, której wizualny pejzaż tworzy nieustannie rozbudowująca swoją mozaikową strukturę, wielowarstwowa i pełna rozmaitych odniesień f o t o s f e r a, ogarnięcie całego materiału ikonograficznego, jaki się na nią składa, nawet gdy za wyróżnik przyjąć jego fotograficzny rodowód, jest praktycznie niemożliwe. Zresztą i tak nie wszystkie „obrazki z maszyny” zasługują na jednakową uwagę. Nawet nie każdy z tych, które w powszechnym mniemaniu uchodzą za „artystyczne”. Wszak dla rozwoju twórczej fotografii tylko nieliczne, wierne rzeczywistości bądź kreowane na nowe realności fotowidoki, uważać można za istotnie znaczące. Tym bardziej, jeśli poszczególne, realizowane w fotograficznej materii dzieła rozpatrywać w kontekście szeroko rozumianej sztuki – z całą świadomością jej ideowo-artystycznego radykalizmu i wyjątkowego w ostatnich latach spiętrzenia rewolucyjnych dokonań.

jerzy olek foto 2
J.O., z „Albumu Bogdy”, 1975

1977

Kamera przestała służyć dzisiejszym twórcom za proste narzędzie ukazujące naturalistyczne wizerunki otoczenia, a stanowi dla nich wielofunkcyjny instrument świetnie służący refleksji – o foto-medium, foto-języku, foto-granicach poznania świata i foto-sztuce. Splot zarysowanych przez awangardę w ostatnich latach nowych struktur znaczeniowych, ich zbiorów, a także programów i funkcji, spowodował w posługującej się środkami i zapisami mechanicznymi wizualnej sztuce  wytworzenie autonomicznej foto-rzeczywistości.

Myślą przewodnią jest tu przekonanie o decydującym, nadrzędnym znaczeniu każdego środka przekazu, a więc i fotograficznego medium, nadającego sens zawartej w nim wypowiedzi. Oznacza to, że kanał decyduje o treści przekazu, że artykulacja faktów fakty te dominuje, że zatem sposób ukształtowania dzieła determinuje jego charakter, co czyni konstrukcję najistotniejszą treścią. Zapis fotograficzny nie jest więc wiernym zapisem rzeczywistości, a konstytucją foto-rzeczywistości, którą w istotny sposób kształtuje medium. Dotyczy to zwłaszcza tej fotografii, którą zdominował schematyzm jednego z masowych informacyjnych kanałów.

jerzy olek foto 3
J.O., „Fototeatr”, 1975

1978

Czerpiąca z dorobku sztuki pojęciowej fotografia, dążąc – jak niegdyś – do maksymalnego obiektywizmu zapisywanego mechanicznie obrazu, przestała właściwie być, ex definitione, realistyczna. Choćby już dlatego, że narzucając swoje własne normy odbioru świata modyfikuje sposób, w jaki widzimy rzeczy. Wprawdzie nadal hołduje obiektywnie chłodnej obserwacji i maksymalnej ścisłości w oddawaniu szczegółów utrwalanego na kliszy tematu, i to może bardziej jeszcze niż kiedykolwiek przedtem, to jednak świadomość, jaka jej wykonywaniu i odbiorowi towarzyszy, każe krytycznie osądzać walory, dotąd uważane za bezsprzeczne.

Za taki walor miano np. jej wewnętrzną pojemność i nośność informacyjną. Miano niesłusznie. Bo przecież nie zawarta w obrazie informacja jest w momencie odbioru głównie znaczącą, lecz to, co płynąc ze świadomości, a będąc cząstką posiadanej przez nas wiedzy, ową informację wizualną dopełnia, rozwija i nadbudowuje. Tak też zaczęła fotografia, nieartystyczna fotografia, egzystować w postkonceptualnej sztuce. Nie jako obraz, zamknięty granicą kadru, obraz o ściśle określonej zawartości treściowej, a jako impuls zaledwie, wyzwalający niekiedy cały strumień wyobraźni, niczym ze źródła wywodzącej się z niego, ale czerpiącej ze zdobytego wcześniej doświadczenia. Nic więc dziwnego, że jej reinterpretatorzy niewielką wagę przywiązują do tego, czym jest w istocie: egzystencjalną deklaracją zarejestrowanych na niej rzeczy. Bardziej wartościowe od jej wymiarów egzystencjalnych wydają im się – owszem, te same – informacje obrazowe, ale rozpatrywane w zupełnie innym porządku, w porządku symbolicznym – zdeterminowanych techniką odniesień kulturowych i artystycznych.

jerzy olek foto 4
J.O., „Fotografia-tekst”, 1978

1979

Człowiek współczesny jest bezradny i zagubiony. Przytłacza go i osacza etos mass-culture, szaleństwo jej zmasowanych, neonowych rzeczowości, zalew przedmiotów kreowanych przez pop-sztukę do rangi mediów postindustrialnej ery. Nic więc dziwnego, że mass-man traci w końcu rozeznanie w nieogarnionej ikonografii śmietnika wielkoprzemysłowej cywilizacji, że nie potrafi się już swobodnie poruszać w gąszczu stale na nowo preparowanych wartości, poglądów i idei, którymi ustawicznie karmione jest przez skomercjalizowane mass-media społeczeństwo obfitości; społeczeństwo wtłoczone w tryby hipnotycznego działania środków masowej komunikacji, społeczeństwo zniewolone funkcjonowaniem publikatorów służących mu za jedyną tkankę łączną, choć jej totalitaryzm nieuchronnie prowadzi do zatarcia intymności przeżycia i autentyzmu, zatem do konsumowania wszystkiego wyłącznie w postaci plagiatów.

Nie bez kozery zwykło się nazywać epokę telewizyjno-komputerową wiekiem reprodukcji. Czasem zanikania indywidualności, skutecznie wypieranej przez masowe modele, lansowane drogą nieprzerwanej projekcji określonych gustów, stereotypów myślenia i postaw. Czasem substytutu, dominacji kultury pozorów, której ersatz wystarcza za pierwowzór..

jerzy olek foto 5
J.O., „Fotografia możliwa”, 1979

1980

Dochodzi jeszcze problem sprawności przekaźników. Problem istotny, jeśli się zważy, że każda transmisja, nawet ta, która dokonywana jest za pomocą najdoskonalszych mediów, mniej lub bardziej transformuje przesyłane informacje. Stąd po okresie entuzjazmu dla możliwości, jakie stwarzają sztuce nowoczesne środki przekazu, takie jak fotografia, film czy video, nastał czas programowego przeciwstawiania się ich wszechwładnemu panowaniu. Dawniejsze dostrzeganie samych zalet mechanicznych i elektronicznych środków przekazu ustąpiło miejsca ich widzeniu realistycznemu. Dla artystów związanych z mec-artem, sztuką technologiczną i konceptualną, czy wreszcie foto-medium-artem, środki te przestały być idealnym sposobem nadawania komunikatów sztuki, stając się narzędziem jak inne ułomnym, instrumentem obarczonym swoistymi wadami, przekaźnikiem przenoszącym obraz w sposób bynajmniej nie „przezroczysty”.

jerzy olek foto 6
J.O., z serii „Aluzje przestrzenne”, 2006

1984

Fotografia to „widok z okna”.
Fotografia to świat skadrowany.
Fotografia to wycinek rzeczywistości dostrzeżonej i zarejestrowanej.
Fotografia to mechaniczne zobrazowanie faktycznych kształtów rzeczywistości.
Fotografia to ich dwuwymiarowe odbicie.
Fotografia to tworzenie własnego wizerunku owych kształtów. 
Fotografia to zależne od motywu kształtowanie form wyzwalanych z rygorów przezeń narzuconych.
Fotografia to kreowanie form nowych, wysublimowanych z obiektu.
Fotografia to niezależny kształt, oderwany od przedmiotu.
Fotografia to ewokowanie rzeczywistości nieskrępowanej.
Fotografia to przeglądanie się w sobie.
Fotografia to FOTOGRAFIA.

O czym mówi fotografia? Pozornie – o świecie. Faktycznie – o sobie, tzn. o mnie; o nas. Mówi bowiem i o moim indywidualnym widzeniu świata, i o kształtującym się w procesie poznania rozumieniu fotografii. Fotografii powołującej do istnienia byty autonomiczne. Fotografii sprawczej. Unaoczniającej światy niespodziewane.

jerzy olek foto 7a
jerzy olek foto 7b
J.O., z cyklu „Puste – pełne”, 1982

1986

Fotografia zapisuje tylko chwilowy stan rzeczy, tych które znalazły się przed obiektywem, stanowiąc jednocześnie wyraz wnętrza utrwalającego je fotografa. Powoływana do istnienia z ludzkiej potrzeby wypowiedzi, trwa w zmiennym świecie znaczeń jako intuicyjnie inspirowana kreacja. I jako taka wchodzi w rozmaite relacje z oglądającym ją człowiekiem, bezpośrednio na niego oddziałując oraz determinując jego emocjonalny i intelektualny stan – jako szczególna obecność w sobie, jako na swój sposób świadoma siebie forma, w której utajona została czyjaś świadomość subiektywna. To dzięki widzowi wyzwolone zostaje z fotografii to, co sam może w niej dostrzec, choć zawsze coś jeszcze pozostaje w ukryciu.

jerzy olek foto 8ajerzy olek foto 8b
J.O., z serii „Jest i nie jest”, 1984

1987

Fenomen fotografii zasadza się na jej dwoistej naturze. Na tym, że funkcjonuje ona jednocześnie jako przedmiot i jako obraz, czyli jako coś co materialne i zarazem wizualne. Dzięki temu nie tylko jest imitacją i śladem rzeczywistości, lecz również jej magicznie przywołaną obecnością. Oczywiście nie jest to obecność konkretu, a jedynie jego wyobrażenia, które karmi się w równym stopniu myślową rekonstrukcją bytu realnego, co bliżej nieokreślonym jego zwidem. Z tego powodu fotografia tak bardzo pociąga refleksyjnych artystów, których intryguje ów specyficzny dualizm bytowy fotograficznych utworów, utworów stwarzanych przecież za pomocą takiej metody obrazowania, która szczególnie mocno wyczulona jest na aparycję przedmiotów.

jerzy olek foto 9
J.O., z serii „Biała przestrzeń”, 1986

1989

Przywykło się sądzić, że fotografia odbija zewnętrze. Lecz to mniemanie trywializuje ją. Naprawdę frapująca staje się wówczas, gdy ujawnia wnętrze. Przy czym owo wnętrze winno tu być dwojako rozumiane. Z jednej strony chodzi o wnętrze duchowe autora, które swą nie do końca rozpoznaną cząstką emanuje z fotograficznego obrazu, z drugiej – o „wnętrze” samej fotografii, obnażane wolą artysty, a zdeterminowane programem jego kamery.

jerzy olek foto 10
J.O., z serii „Świat objawiony nie jest realny?”, 1988

2006

Rozczłonkowanie i rozdrobnienie świata w znacznej mierze zawdzięczamy pojęciom. To one powodują kawałkowanie przez umysł rzeczywistości. Zarazem jednak umożliwiają tworzenie teorii, pozwalających na przewidywanie skutków działań, jeszcze zanim zostaną podjęte. Pojęcia pozwalają też organizować fragmenty rzeczywistości na nowo, więc tym samym układać z nich nieznane wcześniej całości. A kiedy pojęcia przyoblec w konkretne kształty wizualne, dzięki zastosowanym efektom optycznym można świadomie oszukiwać zmysły, przyzwyczajone do stereotypów widzenia. Fizyczne doznania ulegają wówczas relatywizacji, zaś umysł musi niekonwencjonalnie odpowiedzieć na prowokację. Jakże to jednak pobudza wyobraźnię i jakie wyzwala odczucia – umożliwia doświadczanie frapujących, bo innych, wymiarów.

Struktura ziarna fotograficznego, raster poligraficzny, linie telewizyjnego obrazu, lego, puzzle, piksele zdają się nie mieć początku ani końca. Powtarzalne, samopodobne, rozpływają się jedne w drugich. Liczą się nie one same a powstające między nimi relacje. Nic pojedynczego nie jest ważne, liczy się struktura.

Wszystko jest dozwolone, wszystko możliwe…

Całość jest płynna, zatem względna i wątpliwa.

jerzy olek foto 11
J.O., „Man-ji”, 2010

2013

W wypadku przekształceń komputerowych pocieszające jest to, że nawet niewielki nadmiar potrafi sam z siebie sprowadzić się do zera. Znamienne i poniekąd symboliczne. Nawiasem mówiąc, to dobra perspektywa, gwarantująca oczyszczenie pola, które dzięki temu można będzie zagospodarowywać od początku – inaczej. Wszelkie wymazywanie automatycznie daje użytkownikom nową szansę. Czasem niewiele trzeba. Nieraz wystarczy uparcie powtarzać prostą operację. Na przykład tłumaczyć słowo czy dwa z języka na język.

jerzy olek foto 12
J.O., z cyklu „Bezwymiar iluzji”, 1993

2014

Współczesna kultura z jej ideami i ustaleniami oraz zakorzeniona w niej filozofia i nauka nie dają żadnej gwarancji, że to co głoszą jest trwałe. Już w samej ich naturze tkwi niestabilność. Stąd pewności jakie głoszą okazują się częstokroć pewnościami... niepewności, hipotezami prawdziwymi jedynie czasowo. Na szczęście. Wszak największą wartością twórczej myśli jest nieustanne podawanie w wątpliwość tego, co uznaje się za niezmiennik, a co za tym idzie niezgoda na zastany stan rzeczy oraz krytyczny stosunek do własnych poglądów.

jerzy olek foto 13J.O., „Relikwiarz”, 2011

2016

Zdjąć można buty, a i kogoś skazanego, jeżeli jest się strzelcem wyborowym. Można też zdjąć samego siebie, choć i tu są różne możliwości: zdjąć się z megalomańsko wymyślonego własnego piedestału; zdjąć w photoshopie z grupowej fotografii, na jakiej figurowało się z ludźmi, których przestało się akceptować; w końcu zdjąć się z tej ziemi dosłownie, dokumentując owo zejście na kliszy.

Zdejmowanie fotograficzne swojego fizys oraz osób towarzyszących stało się wręcz maniakalne. Boom na autoportrety spotęgował się wraz z wprowadzeniem na rynek komórek z funkcją rejestrowania obrazu. Doszedł jeszcze do tego pręt, na którym montuje się swoją kamerę po to, by plan zdjęciowy był nieco szerszy od tego, jaki uzyskuje się trzymając aparat w wyciągniętej przed siebie ręce.

Myślę, że wcześniej nikt nie zdawał sobie sprawy ze skali potrzeby ustawicznego utrwalania się. Zawsze i wszędzie, by móc znaleźć się za każdym razem w centrum kadru. Nowa, technicznie satysfakcjonująca zabawka ujawniła, że maluczkich narcyzów są miliony. Narcyzów szczególnego rodzaju, bo zakochanych w sobie z wzajemnością.

Szczególną kategorię autofotografistów stanowili ci, którzy swoje pudełka z obiektywem lokowali na mniej więcej metrowej długości patyku. Byli wśród nich i kamikadze, którzy cofali się, nie patrząc za siebie. Wszystko przez selfie. Jedna ze spektakularnych, idiotycznie samobójczych akcji miała miejsce w górach. Fotografowali się rodzice na oczach dzieci. Zrobili o jeden krok do tyłu za dużo. Dzieci zostały same.

Kiedyś firma Kodak, chcąc ułatwić fotoamatorom urodziwe pejzażowanie, ustawiła wokół Wielkiego Kanionu tabliczki informujące, skąd jest najładniejszy widok. Teraz producenci fotokomórek powinni zadbać o oznaczenie miejsc najbardziej niebezpiecznych i... skutecznych. Zwolniłoby to miłośników mocnych wrażeń z mozolnego poszukiwania miejsc „skąd by tu” i „gdzie by tu”.

jerzy olek foto 14
J.O., „Kompleks sympleksu”, 2006

Podsumowanie

Refleksje jakie tu przytoczyłem, pochodzące z okresu ponad czterdziestu lat, uświadamiają jak ewoluowały poglądy, nie tylko moje, i nie wyłącznie w odniesieniu do sztuki nowych mediów. Od swoistej fascynacji możliwościami jakie środki te stwarzają po krytykę skomplikowanej natury, która uniemożliwia posługiwanie się nimi w sposób jednoznaczny. Cóż pozostaje? Posługiwać się nimi przytomnie i pozostawać w relacji do nich bez złudzeń.

258 olek

O autorze

prof. dr hab. Jerzy Olek – artysta plastyk, teoretyk i krytyk sztuki zajmujący się fotografią i sztuką multimedialną. Specjalizuje się w psychofizjologii widzenia oraz nowych mediach. Animator ruchu fotografii ekspansywnej i medialnej oraz fotografii elementarnej. Pomysłodawca i kurator wystaw w Polsce i za granicą. Jest autorem licznych publikacji w periodykach polskich i obcych.
Był wykładowcą Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu i Gdańsku, a także Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Wrocławskiego. Obecnie wykłada we wrocławskiej filli Uniwersytetu SWPS.

Zdjęcie prof. Olka autotorstwa Piotra Wołyńśkiego.

Blog popularnonaukowy

Blog popularnonaukowy 14-01-2019

Tutoring jako poszukiwanie wolności

Tutoring jako metoda indywidualnego nauczania, wychowania i wspierania rozwoju osobistego studentów, posiada niezwykle bogatą tradycję i ma coraz silniejszą pozycję oraz należne uznanie w środowiskach akademickich na świecie, a ostatnio...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-05-2018

„Manhunt: Unabomber” i detektywistyczne aspekty językoznawstwa

Serial „Manhunt: Unabomber”, dostępny w Polsce na platformie Netflix, to oparta na faktach historia poszukiwania jednego z najsłynniejszych amerykańskich terrorystów ubiegłego wieku. Głównym bohaterem serialu jest James Fitzgerald, postać autentyczna...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-05-2018

Powroty (do) „Gwiezdnych wojen”

May the fourth be with you! - te słowa wybrzmią w światowy Dzień Gwiezdnych Wojen z ust fanów Lucasowskiej sagi, wyczekujących na premierę kolejnego spin-offu w maju. O źródłach komercyjnego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-04-2018

Zaufaj w geniusz swojego zespołu

Liderzy innowacyjnych firm nie kreują się już na indywidualistów, narcystycznych wizjonerów, bo wiedzą, że ich siłą jest dopasowany i skuteczny zespół. Jak liderzy  zmieniają siebie, aby wpływać na konkurencyjność organizacji?...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-03-2018

Wyimki z myśli o sztuce mediów

O tym jak przez czterdzieści lat ewoluowały poglądy w odniesieniu do sztuki nowych mediów - opowiada, na swoim przykładzie prof. Jerzy Olek uznany teoretyk sztuki zajmujący się fotografią i sztuką multimedialną. Niech...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-03-2018

MatchBeta – sztuczna inteligencja w planowaniu kariery

Zaczęło się od akcji zbierania danych od polskich profesjonalistów w 2016 roku. Miała ona charakter dobrowolnego wypełnienia anonimowego testu dostępnego online, przygotowanego przez naukowców z Centrum Innowacji Uniwersytetu SWPS. Wszystko...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-02-2018

Portret pamięciowy – relikt przeszłości czy przyszłość organów ścigania?

Kilka, czasem kilkanaście sekund – tyle ma świadek, żeby zapamiętać twarz przestępcy. Na tej podstawie powstaje portret pamięciowy, który w arsenale środków wykrywczych znajduje się już od ponad 100 lat...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 02-02-2018

Bitcoin - czy stanie się prawnym środkiem płatniczym?

Kurs bitcoina pod koniec roku 2017 wzrósł o ponad 150 proc. Na początku roku 2017 jeden bitcoin kosztował tylko około 970 dolarów. Tym samym najpopularniejsza waluta wirtualna urosła w ubiegłym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-01-2018

O pewnym przypadku terapii filmem

Film jest elementem aktywnym i działającym, który może pobudzić do zmiany sposobu myślenia oraz do działania zarówno w procesie jego tworzenia, jak i odbioru. Sam proces kreacji dzieła filmowego może...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-01-2018

Charytatywna aktywność Polaków

W ciągu ostatnich kilkunastu lat w Polsce wzrosło zainteresowanie działalnością charytatywną. Mamy wiele możliwości do podejmowania tego rodzaju działań: od pojedynczych aktów pomocy, po zorganizowaną aktywność na forum organizacji społecznych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-12-2017

Co wpływa na koncentrację u dziecka?

Jest niezbędna w domu i szkole, w trakcie odrabiania lekcji i zabawy. Podczas oglądania filmu i rozmowy. Co to? To koncentracja uwagi. Problemy z jej utrzymaniem ma coraz więcej dzieci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-12-2017

Dlaczego niewinni przyznają się do przestępstwa?

Wydaje się mało prawdopodobne, aby podczas przesłuchania ktoś przyznał się do przestępstwa, którego nie popełnił. A jednak. Fundacja Innocence Project w trakcie 25 lat działalności zwolniła z amerykańskich więzień 351...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-11-2017

Seriale kryminalne okiem kryminalistyka. O efekcie CSI

„Myślałem, że będzie jak w filmie”, „Jak to: ekspertyzy DNA nie da się zrobić w godzinę?!”, „No proszę państwa, przecież w serialu opinia biegłych była wydana natychmiast!”. Czy to monolog...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-11-2017

Kultura, głupcze, jest najważniejsza!

Gdybyśmy zrozumieli, że talent to największy skarb, jaki może wydać z siebie wspólnota, gdybyśmy doinwestowali mechanizmy wyławiania go i promowania, to nasze społeczne IQ wzrosłoby bardzo szybko, a marka narodowa...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 28-09-2017

Władza technologii – panoptyzm i rządomyślność

Czy Google wie o nas więcej niż nasi najbliżsi? Skąd ten brak oporów, aby w mediach społecznościowych dzielić się nawet najbardziej intymnymi szczegółami ze swojego życia? A może nowoczesne technologie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-09-2017

Jakie będą miasta przyszłości?

Wzrost zanieczyszczeń, wyższe koszty życia czy starzenie się społeczeństwa stanowią tylko część wyzwań, przed którymi stoją aglomeracje na całym świecie. O tym, jak będą rozwijać się i funkcjonować miasta na...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-08-2017

Co oznacza Brexit dla seniorów z Polski?

Czy wymagający opieki seniorzy będą mogli dołączyć do swoich rodzin mieszkających w Wielkiej Brytanii? Na co mogą liczyć dziadkowie odwiedzający wnuki w ich angielskich domach? Zmiany dotyczące sprowadzania do Wielkiej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-07-2017

Czy brak snu może zabić?

11 dni i 24 minuty – tyle wynosi najdłuższy udokumentowany okres bez snu. Rekordu należącego do Randy’ego Gardnera jak dotychczas nikt nie pobił, choć wielu nieświadomie próbuje – notorycznie rezygnując...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-07-2017

Wyrwani ze snu

Oddanie nerki to moment, który jak każda ważna życiowa zmiana może skierować nas w dwie alternatywne strony: utrudnić lub ułatwić nasz naturalny rozwój psychospołeczny. O tym ważnym momencie psychologicznym z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-06-2017

Rozwój nowych technologii a ochrona danych osobowych

Obowiązujące przepisy nie przystają do obecnego stanu nowych technologii, które w coraz szybszym tempie generują luki w systemach ochrony danych firm. Przedsiębiorcy mierzą się z zagrożeniami wynikającymi z korzystania z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-06-2017

Przyszłość indywidualnych relacji z klientem

Codziennie pozostawiamy za sobą cyfrowe ślady w rzeczywistości fizycznej czy wirtualnej. Nasze listy znajomych, historia aktywności w mediach społecznościowych, ciasteczka (HTTP cookies), które przechowuje przeglądarka naszego komputera czy dane geolokalizacyjne...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2017

Chodzi o to, aby język giętki...

Staranne pisanie, ważenie każdego słowa to dziś rzadkość. Potoczna polszczyzna jest uboga, prymitywna składniowo, często też wulgarna. Jednak wbrew dość powszechnym opiniom, średni poziom sprawności językowej Polaków ciągle się podnosi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-06-2017

Robot nauczy programowania i pomoże zrozumieć emocje

Kiedy leciałem na Ziemię, niefortunnie zderzyłem się z asteroidą. Części statku rozpadły się po całym świecie, a dzieci pomagają mi je odnaleźć - tak twórcy Photona przybliżają dzieciom jego historię...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-05-2017

Fenomen przedsiębiorczości pokolenia sieci

Co decyduje o tym, że pewne osoby dostrzegają szanse w swoim otoczeniu, a inne nie? Dlaczego niektórzy rozpoznają okazje na biznes, inni zaś, obok tych samych okazji przechodzą obojętnie? Jednym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-05-2017

Logo - to tylko wierzchołek góry lodowej

Nadgryzione jabłko, syrena na zielonym tle czy złote łuki. Przywykliśmy, że charakterystyczne elementy wizualnie identyfikują większość znanych nam produktów czy usług. Jak zmieniała się rola kompozycji i estetyki znaków w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-05-2017

Umysł otwarty czy zamknięty?

O modelu „closed and open minds” i jego zastosowaniach w wyjaśnianiu relacji społecznych i biznesowych opowiada Jacek Santorski. Tekst jest fragmentem artykułu, który był publikowany w magazynie Coaching 5/2016 (38)...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 11-05-2017

Prawo dla przyszłych startupowców

Jak pokazują statystyki upada 9 na 10 start-upów. Oprócz rozsądku oraz solidnego przygotowania ekonomicznego, do rozpoczęcia działalności biznesowej niezbędna jest znajomość podstaw prawa handlowego, cywilnego, a nawet autorskiego. Mimo iż...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-05-2017

Czy kariera przedsiębiorcy jest dla ciebie?

Asertywność, pewność siebie i zdolność do rywalizacji - tymi cechami najczęściej określane są osoby postrzegane jako przedsiębiorcze. Czy jednak charakter jest najważniejszy w zarządzaniu swoim biznesem? O znaczeniu osobowości, płci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-04-2017

Jak podejmować słuszne decyzje?

Prawie każde nasze działanie wiąże się z podejmowaniem decyzji. Nawet teraz: czy czytać dalej i być może dowiedzieć się czegoś na temat dokonywania wyborów, czy nie? Skoro nadal tu jesteś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2017

Oswoić architekturę

Jak urbanistyka i architektura kształtują społeczeństwo? W jaki sposób przestrzeń wpływa na ludzi? W niewielu miejscach widać to mocniej niż w Pałacu Kultury i Nauki - mówią Jola Starzak, kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-03-2017

Młodzież dzisiaj dorasta inaczej

Nie konto w banku, praca, prawo jazdy czy małżeństwo a mądrość życiowa i dojrzałość psychiczna są dla młodych oznaką dorosłości. Obok tradycyjnych ról społecznych wyłaniają się nowe kryteria, które zdaniem...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-01-2017

Rola kobiety w kulturze wietnamskiej

„Żywe historie” to fotograficzno-podróżniczy projekt Eweliny Klasury i Agnieszki Żywczyńskiej, absolwentek Uniwersytetu SWPS. Właśnie realizują swoje wielkie marzenie o podróży dookoła świata. Ich wojaże to nie tylko fizyczne pokonywanie kolejnych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-01-2017

Synestetic design - nowy nurt projektowania

Czy lampa może pachnieć miętą? Tak, a nawet kardamonem czy talkiem. Balustrada może grać, komoda może mieć uszy, a termofor być wypełniony gryką - to tak zwane projekty synestetyczne angażujące...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-01-2017

W czym pomaga design thinking?

„Świetne pomysły nie rodzą się nagle w genialnych umysłach. Są wynikiem ciężkiej pracy wspomaganej przez zorientowany na człowieka proces twórczy, po którym następują cykle prototypowania, testowania i poprawiania” - tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Quo Vadis, Pakistan? Radykałowie i przemoc wobec mniejszości

Zwolennicy radykalnego islamu coraz częściej dochodzą do głosu w targanym wieloma wewnętrznymi konfliktami Pakistanie. Ich narzędziem w walce z przeciwnikami staje się tzw. prawo o bluźnierstwie. Coraz częściej jest ono...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Sztuczna inteligencja w rekrutacji i planowaniu kariery

We współczesnym świecie biznesu i ekonomii sukces odnoszą firmy, które potrafią znaleźć, zatrzymać i dobrze wykorzystać potencjał pracowników. Znalezienie ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami i potencjałem to duże wyzwanie. Pracodawcy coraz...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-11-2016

Quo vadis, Pakistan? Rząd kontra armia

Pakistan jako państwo nuklearne, uwikłane w przewlekły konflikt z Indiami, permanentnie zagrożone bezpośrednim przejęciem steru władzy przez armię, poważnie dotknięte działalnością grup terrorystycznych i oskarżane o wykorzystywanie zbrojnych aktorów pozapaństwowych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-11-2016

To nie koniec telewizji

Nawet w dobie internetu pozostaje skutecznym medium, ale czy w przyszłości też tak będzie? Telewizja. O perspektywach jej rozwoju mówi prof. Mirosław Filiciak, kierownik School of Ideas Uniwersytetu SWPS. Nie ma...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-11-2016

Czy sukcesy i porażki mają wpływ na nasze kolejne osiągnięcia?

Charles R. Snyder wykazał, że przywołanie w pamięci niepowodzenia lub sukcesu z przeszłości ma wpływ na poziom nadziei na sukces jako stan, czyli przekonania o możliwości poradzenia sobie z aktualnymi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-10-2016

Święta, popkultura i marketing

Według badań przeprowadzonych przez CBOS w 2013 roku aż 72 proc. Polaków sprzeciwia się komercjalizacji świąt. Mimo to wielu z nas celebruje je w popkulturowym klimacie. Co rządzi naszymi rytuałami...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-10-2016

Ortoreksja – czy można jeść (za) zdrowo?

Dbanie o odpowiednią dietę jest pozytywnym zjawiskiem. Dzięki zdrowym posiłkom czujemy się lepiej, mniej chorujemy, dłużej cieszymy się dobrym samopoczuciem. Czasem bywa jednak tak, że troska o zdrową dietę zamienia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-09-2016

Jak przeciwdziałać krótkowzroczności?

Czy Twoje dziecko czyta wieczorem przy złym świetle? Czy siada zbyt blisko telewizora? Na pewno spotkaliście się z opiniami o wpływie tych czynników na rozwój krótkowzroczności (miopii). Ale kolejne badania...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2016

Czy na co dzień się boimy?

Wysoki odsetek obywateli nie czuje się bezpiecznie w naszym kraju, wynika z ogólnopolskiego badania opinii o bezpieczeństwie i zagrożeniu przestępczością, przeprowadzonego przez CBOS w kwietniu 2016 roku. Lęk społeczny przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-09-2016

Młody Werter na Snapchacie

Wolność, sprawiedliwość, patriotyzm, braterstwo, solidarność i tolerancja – między innymi te fundamentalne wartości i pojęcia poznają uczniowie z lektur szkolnych. Czy niezmienny od lat kanon literatury przedstawia je w sposób...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-09-2016

Skąd się biorą innowacje?

wywiad z dr Karoliną Charewicz-Jakubowską – Nie uczymy dzieci i młodzieży współpracy i stawiania pytań problemom. Nie pokazujemy im, że warto ryzykować. W zamian zaszczepiamy w nich dużo zwątpienia, lęku przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-08-2016

Simplicity Designer poszukiwany, czyli o zawodach przyszłości

Kim chcesz zostać, kiedy dorośniesz? Wśród dzieci do 10 roku życia odpowiedź na to pytanie nie zmieniła się od kilkudziesięciu lat. Sportowiec, strażak, inżynier, astronauta, lekarz i nauczyciel – według...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-08-2016

Eyetracking – czy te oczy mogą kłamać?

wywiad z Mateuszem Zarembą Na której półce w sklepie umieścić produkt, by konsument go nie przeoczył?  Gdzie na stronie internetowej powinno znaleźć się logo, aby było widoczne dla użytkowników? Odpowiedzi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-07-2016

Nie rób z siebie bohatera!

Masz poczucie winy? Nie dotrzymałeś obietnicy? Postaw się w roli ofiary! Badania Kurta Graya i jego współpracowników pokazują, że inni ludzie oceniają nasze winy jako mniejsze, jeśli widzą w nas...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-07-2016

Czy prawników można zrozumieć?

Każdy ma prawo do sądu. Ma prawo bezpłatnie dowiedzieć się, dlaczego dany organ administracji rozstrzygnął sprawę w taki, a nie inny sposób. Tymczasem większość obywateli nie rozumie treści wyroków i...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-06-2016

Po co nam psychodietetyk? Wywiad z Bożeną Borutą-Gojny

Zdrowie nie jest nam dane raz na zawsze. Możemy jednak zapobiec niekorzystnym zmianom. „Wystarczy” prowadzić odpowiedni styl życia, stosować zasady zdrowego odżywiania i regularnie uprawiać sport. To nie jest jednak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Pierwsza w Polsce diagnoza polskich festiwali filmowych

Każdego roku w Polsce odbywa się około 90 festiwali filmowych. Jak wpływają na branżę i lokalną społeczność? Czy istnieją jakiekolwiek kryteria, pozwalające uznać festiwal za dobry? Między innymi na te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Po co badania w biznesie? Wywiad z dr Ewą Jarczewską-Gerc

Biznes nie może obejść się bez badań. Jednak badania obejmujące wyłącznie deklaracje konsumentów nie mają racji bytu. Nie od dziś wiadomo, że ludzie mówią jedno, by za chwilę zrobić coś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-06-2016

Przyszłość Europy w rękach Brytyjczyków

23 czerwca obywatele Wielkiej Brytanii będą decydować, czy ich kraj pozostanie w Unii Europejskiej czy z niej wystąpi. Wynik referendum może rozpocząć proces rozłamu wspólnoty albo wręcz przeciwnie – umocnić...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-06-2016

Żywa sztuka czy nauka?

Hodowla i zastosowanie kultur tkankowych, metody pracy z DNA i komórkami macierzystymi, komunikacja między bakteriami, koncepcje biowładzy i biopolityki, zwierzęta a biotechnologie – czym jest sztuka biologiczna sprawdziła Joanna Jeśman...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-06-2016

4 pokolenia na rynku pracy

Waszyngtońskie lotnisko im. Ronalda Reagana zaskakuje swoim podejściem do zatrudnienia. W punktach informacyjnych pracują osoby, które 80 lat już mają za sobą, jednak prezentowaną postawą i zaangażowaniem wciąż potwierdzają swoją...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2016

Zapomniane karty z historii najnowszych stosunków polsko-chińskich

Choć Polska  leży daleko od Chin nasze związki wzajemne były o wiele bardziej znaczące dla Polski niż można by sądzić. W związku z planowaną wizytą Prezydenta ChRL Xi Jinpinga w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-06-2016

Brexit może być prezentem dla Polski

23 czerwca Brytyjczycy zagłosują za wyjściem lub pozostaniem w Unii Europejskiej. David Cameron prowadzi kampanię mającą zachęcić do pozostania w Unii, ale wynik referendum jest niewiadomą. W przypadku zwycięstwa zwolenników...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-05-2016

Zyski z naśladowania

Jeśli kelnerka powtarza słowa klientów to ma szansę na wyższe napiwki, a gdy ekspedientka w drogerii kopiuje gesty kupujących, to zarobi więcej - tak działa „efekt kameleona". Naukowiec z Uniwersytetu...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2016

Transfer moralny

Ściskanie ręki z oszustem lub sam fakt siedzenia na krześle kłamcy sprawia, że ludzie czują się winni. Doktor Kendall Eskine wraz z zespołem na łamach Journal of Experimental Social Psychology...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-02-2016

Co dziś wpada w ucho młodym?

Muzyka to przekaz, który kształtuje styl życia młodzieży. Jakich gatunków muzyki słuchają dzisiaj młodzi ludzie? Czy utożsamiają się z ulubionymi artystami? Badanie przeprowadzone przez socjologa na Uniwersytecie SWPS potwierdza, że...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2016

Oscary jako część amerykańskiej mitologii

Święto kina jest celebrowane w świetle fleszy, na czerwonym dywanie i w towarzystwie gwiazd. Czy złota statuetka to coś więcej niż tylko nagroda filmowa? Profesor Barbara Giza, filmoznawca oraz Kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-01-2016

Pieniądze rządzą nami już od dziecka

Sam widok pieniędzy lub chwilowy kontakt z nimi może wywołać u małych dzieci zachowania samolubne i antyspołeczne, ale jednocześnie zwiększyć ich wytrwałość i skuteczność przy pracy nad trudnymi zadaniami. Takie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-12-2015

Presja medialna a akceptacja ciała przez nastolatków

Dziewczęta czują silniejszą presję ze strony mediów do zmiany swojego kształtu ciała oraz bardziej są z niego niezadowolone w porównaniu z chłopcami. A jednak to mężczyźni, silniej niż kobiety, dążą...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 09-12-2015

Kino na duszę

„Spośród wszystkich dziedzin sztuki, kino ma największą moc oddziaływania na emocje. Filmy pozwalają nam nie tylko na spotkanie z własnymi emocjami, ale również zaakceptowanie ich w bezpiecznych warunkach” – mówi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2015

Jasnopis - aplikacja, która ocenia zrozumiałość tekstu

Krótkie zdania, prosty język. Tak powinien być skonstruowany komunikat. Grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS i PAN opracowała aplikację Jasnopis, która wskazuje, czy tekst jest zrozumiały dla adresata. Zrozumiałe... jak akt prawny Wiele...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-10-2015

Czy „bycie eko” zależy od portfela?

Ekologia nie jest domeną najbogatszych. Proekologiczne postawy częściej prezentują osoby o średnim i niższym statusie materialnym, niż osoby zamożne – dowodzą wyniki badania psychologów z Uniwersytetu SWPS Katowice.  Badania studentów Czy status...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-10-2015

Pokolenie dopalaczy

Są czwartą najczęściej stosowaną przez młodzież używką. „Kadzidełka", „artykuły kolekcjonerskie", „Cocolino" – większość osób zażywających nowe substancje psychoaktywne zna tylko ich nazwy marketingowe. Nie wie nic o składzie chemicznym czy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2015

Pamiątki są jak obecność najbliższych osób

Co może pomóc w radzeniu sobie z samotnością? Jak przetrwać bolesną rozłąkę? Pamiątki, fotografie bliskich osób i otrzymane prezenty mogą przywracać poczucie bezpieczeństwa i pewność siebie – wynika z badań...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-09-2015

Własne zasoby wsparciem w chorobie

Na raka płuc według danych WHO umiera rocznie około 1,4 mln ludzi. To jeden z nowotworów o najwyższej śmiertelności wśród mężczyzn, jak również od niedawna wśród kobiet w Polsce. Jak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-08-2015

(Nie) utonąć w konsumpcji

"Kolekcjonuj i konsumuj" to współczesna odpowiedź kultury zachodniej na pytanie o szczęście. Satysfakcjonujące życie utożsamiane jest z szeroko pojętym konsumpcjonizmem, ten zaś stanowi fundament współczesnej "hedonomii" – gospodarki działającej tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-06-2015

Proces transplantacji a rola psychologa

Zespół transplantologów ze Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie przeprowadził 23 czerwca 2015 r. przełomowy zabieg pobrania i przeszczepienia nerki pomiędzy trzema obcymi parami. O społecznym znaczeniu tego medycznego przedsięwzięcia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-03-2015

Reklama psuje nawyki żywieniowe

Kontakt młodych ludzi z reklamą powoduje, że częściej sięgają po słodkie napoje, a rzadziej po warzywa. Europejskie badania potwierdzają, że wiedza o mechanizmach działających w reklamie nie pomaga nastolatkom w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-02-2015

Anoreksja wczoraj i jutro

Niezależnie od siebie w 1873 i 1874 roku Anglik William Whitney Gull i Francuz Ernest Charles Lasègue opisali przypadek anoreksji, jednak ich definicje różniły się. Lasègue opowiadał się za tym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2015

Ile waży informacja?

Czy informacja o znaczeniu przedmiotu może wpłynąć na oszacowanie jego ciężaru? Okazuje się, że tak. Pytania o ciężar wirtualnych danych zadali naukowcy z międzynarodowego zespołu, a wśród nich polscy psychologowie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2014

Depresja pacjentów onkologicznych

Rozpowszechnienie depresji wśród pacjentów onkologicznych jest zdecydowanie wyższe niż w populacji generalnej. W zależności od umiejscowienia nowotworu oraz typu leczenia depresja dotyka od kilkunastu do nawet 40% pacjentów. Zaburzenia te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 04-11-2014

Racjonalne decyzje wyborcze Polaków

Osoby, które mają łatwy dostęp do punktu wyborczego, interesują się w jakimś stopniu polityką i mają poczucie, że ich głos ma znaczenie – zdecydowanie chętniej biorą udział w głosowaniach w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-10-2014

Niebezpiecznie zdrowa dieta

Ciągłe dbanie o prowadzenie zdrowego trybu życia i jedzenie właściwych posiłków może doprowadzić do obsesji. Jak upewnić się, czy dokładne sprawdzanie etykiet i staranny wybór artykułów spożywczych kwalifikuje się już...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-10-2014

Czy ludzki umysł może odkryć prawdę?

Jeszcze do niedawna fundamentem nowożytnej nauki była teza sformułowana w XVII wieku przez Kartezjusza, że przedmiotem badań naukowych jest przyroda, a narzędziem tego badania ludzki umysł, zdolny do poznawania prawdy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-09-2014

Z ręką na sercu jesteś bardziej wiarygodny

Położenie ręki na sercu może zwiększyć wiarygodność gestykulującego, a nawet wpłynąć na jego późniejsze zachowanie. Naukowcy z sopockiego wydziału Uniwersytetu SWPS opublikowali wyniki badań nad psychologicznymi konsekwencjami ucieleśnienia myślenia.

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-08-2014

Homo faber. Pracoholizm a efektywność i zdrowie pracowników

Przyczyny niskiej efektywności lub przerywania pracy z powodów zdrowotnych mogą wynikać z wielu czynników. Najczęściej wskazuje się na nadmierne obciążenie pracą, brak zdolności do radzenia sobie ze stresem, natomiast rzadziej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-06-2014

Dlaczego pies szczeka, czyli psychologia zwierząt

Psychologia zwierząt jest dziedziną nauki, która kształtuje w sposób prawidłowy relacje człowieka ze zwierzęciem. Podnosi jakość tych kontaktów dając zrozumienie wzajemnych potrzeb i zasad komunikacji. Obejmuje także polepszanie funkcjonowania między...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-11-2013

Warszawa da się lubić

Jaką osobowość ma Warszawa? Czy stolica jest kobietą? Jak stosunek do symboli miasta wpływa na chęć przebywania w nim? Grupa studentów psychologii ekonomicznej z SWPS, pod opieką prof. Andrzeja Falkowskiego...

Czytaj więcej