logo uswps nazwa 3

Nauka i badania

Religie są zbiorem norm postępowania opartym o pewne wartości. Zbudowane są na przeświadczeniach, że coś jest słuszne, prawdziwe, wartościowe lub że coś się spełni. Być członkiem jakiejś społeczności religijnej to przede wszystkim wierzyć i działać zgodnie z przekonaniami wiary. Systemy wierzeń próbują przy tym odnosić te przeświadczenia, czy wartości, także do zwierząt. Skoro bowiem religie wypowiadają się „o źródłach i naturze dobra i zła”, to mogą pewne swoje prawdy odnosić także do zwierząt czy też do postępowania ludzi względem zwierząt - mówi dr Michał Rudy ze Szkoły Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

Religie mają charakter uniwersalistyczny, więc próba definiowania tego pojęcia powinna być równie uniwersalna.

To system przekonań (zwanych niekiedy prawdami), który w odróżnieniu od pieniądza czy prawa, nie odwołuje się do rozumu tylko do wiary. Jostein Gaarder, za duńskim filozofem Sørenem Kierkegaardem, wskazuje „gdyby religia odwoływała się do rozumu, a nie do innych stron człowieka, nie byłaby kwestią wiary”.

Frank Herbert w powieści „Diuna" pisał: „… sam instynkt nie wystarczy do pokonania progów pożywienia, bezpieczeństwa, wolności… świadomość zwierzęcia nie wykracza poza daną chwilę ani nie sięga idei, że jego ofiary mogą wyginąć… (….) jego popędy trzymają się progu doznań zmysłowych i unikają percepcji… człowiek potrzebuje siatki percepcyjnej, przez którą patrzy na swój wszechświat…". Oznacza to, że ludzie potrzebowali pewnej siatki percepcji, za pomocą której mogliby postrzegać świat.

Religie są zbiorem norm postępowania opartym o pewne wartości. Zbudowane są na przeświadczeniach, że coś jest słuszne, prawdziwe, wartościowe lub że coś się spełni. Być członkiem jakiejś społeczności religijnej to przede wszystkim wierzyć i działać zgodnie z przekonaniami wiary. Można przy tym zaryzykować twierdzenie, że przeświadczenia te powinny być przy tym gotowością do akceptacji, pozbawioną jednak przymusu.

Religia a stosunek do zwierząt

Systemy wierzeń próbują przy tym odnosić te przeświadczenia, czy wartości, także do zwierząt. Skoro bowiem religie wypowiadają się „o źródłach i naturze dobra i zła”, to mogą pewne swoje prawdy odnosić także do zwierząt czy też do postępowania ludzi względem zwierząt. Rzadko kiedy, zwierzęta zajmują pierwszoplanowe miejsce w rozważaniach religijnych, a przynajmniej nie zajmują takiej pozycji w najważniejszych uniwersalistycznych religiach współczesnego świata. Te bowiem, podobnie zresztą jak refleksje filozoficzne, w głównej mierze na piedestale stawiają człowieka1.

Ponadto, religie wywierały i nadal wywierają niebagatelny wpływ na budowanie światopoglądu człowieka, a więc także w zakresie jego stosunku do zwierząt, a co za tym idzie, odciskają bardzo silne piętno na moralno-prawnej pozycji zwierzęcia (Janik).

Przyjęcie szerokiej i „uniwersalnej” definicji religii pozwala nam na objęcie tym pojęciem, zarówno pierwotnych wierzeń animistycznych, które były kultywowane przez pradawnych łowców-zbieraczy, religii politeistycznych i monoteistycznych, a nawet buddyzmu, czy konfucjanizmu.

Religie wywierały i nadal wywierają niebagatelny wpływ na budowanie światopoglądu człowieka, a więc także w zakresie jego stosunku do zwierząt, a co za tym idzie, odciskają bardzo silne piętno na moralno-prawnej pozycji zwierzęcia.

Animizm jako pierwszy etap rozwoju religii

Animizm ma przy tym stanowić pierwszy, najwcześniejszy etap ewolucyjnego rozwoju religii2, wiodącego dalej przez politeizm, aż do monoteizmu. Dość prawdopodobne jest przy tym, iż już systemy animistyczne były budowane na podstawie wierzeń łowców-zbieraczy w nadnaturalny porządek.

Zbieracze-łowcy mieli wierzyć, że na świecie egzystują nie tylko ludzie, ale także wielka rozmaitość innych istot, z których każda ma własną osobowość, potrzeby i pragnienia, a prawdopodobnie także coś, co ludzie zaczęli później nazywać duszą – anima. Według systemów animalistycznych, a później także politeistycznych i monoteistycznych – dusza określa tożsamość danej istoty obdarzonej życiem (Arp).

Z takimi istotami człowiek próbował się „komunikować i negocjować reguły rządzące ich wspólnym środowiskiem życia” (Harari). Robił to za pośrednictwem pierwszych kapłanów zwanych szamanami. Byli oni pośrednikami pomiędzy światami, w tym światem ludzi, a światem zwierząt. Wśród tych istot, mających duszę, z którymi się można było się komunikować, negocjować reguły rządzące światem, były także zwierzęta, a przynajmniej niektóre z nich.

Wiele wskazuje na to, że myśliwi-łowcy okazywali zwierzętom należny respekt i nie postrzegali ich, jako różnych od siebie. Fakt, iż człowiek polował na zwierzęta, przez tysiące lat, nie czyniło jednak tych zwierząt, w oczach łowców, gorszymi od człowieka.

Z czasem jednak zwierzęta utraciły swój status istot, z którymi człowiek mógł prowadzić dialog, jak z równymi lub prawie równymi.

Rewolucja agrarna i zmiana postepowania człowieka wobec zwierząt

Podobnie, jak w przypadku wielu innych instytucji społecznych, ogromne zmiany przyniosła rewolucja agrarna, której towarzyszyły m.in. zmiany w postrzeganiu świata, w tym w wierzeniach religijnych. „Rolnicy żyli z posiadania roślin i zwierząt i manipulowania nimi, toteż nie mogli zniżać się do negocjowania z czymś, co jest ich własnością. Dlatego też w sferze religijnej pierwszym skutkiem rewolucji agrarnej było to, że rośliny i zwierzęta przestały być równoprawnymi uczestnikami duchowego okrągłego stołu i spadły do rzędu niemej własności” (Harari), żeby to osiągnąć człowiek „wykorzystał” między innymi tworzące się systemy religijne świata.

Oczywiście, nie nastąpiło to z dnia na dzień. Podobnie, jak w przypadku kształtowania się wielu innych instytucji społecznych trwało to setki, tysiące lat. Tym niemniej, już systemy politeistyczne można traktować, jako formę „umowy prawnej”, w której ludzie zobowiązują się do systematycznego oddawania czci bóstwom w zamian za panowanie nad roślinami i zwierzętami. W religiach tych na pierwszy plan wysuwają się bóstwa płodności, niebios i medycyny, których główną rolą było pośredniczenie między ludźmi a roślinami i zwierzętami. Religie te możemy więc traktować, jako okres przejściowy pomiędzy systemami animistycznymi a religiami monoteistycznymi.

Zwierzęta w religiach politeistycznych

W politeizmie jednak wciąż silny był związek ze zwierzętami, co wyrażało się zarówno w obrazowaniu bóstw, jak i w ich kulcie (Kaleta). Bardzo często religie politeistyczne dalej uznawały niektóre zwierzęta za istoty obdarzone szczególną mocą, a nawet dopuszczały objawienie się (zstąpienie na ziemię) istoty boskiej, pod postacią „awatara” zwierzęcia.

Za pomocą takiego awatara – mlecznej krowy, na ziemi miała objawić się staroindyjska bogini Prythiwi, którą hindusi uważają za matkę wszystkich żywych istot – ludzi, zwierząt i roślin. I to właśnie dlatego, do dziś, w Indiach krowy dające mleko uznawane są za święte. Stare i schorowane krowy są tam chowane i karmione aż do ich śmierci, a nawet funkcjonują specjalne schroniska dla nich. Ich kult jest tak duży, że Gandhi miał powiedzieć kiedyś: „Ochrona krów to dar hinduizmu dla świata. Hinduizm będzie żył tak długo, dopóki będą żyć hinduiści chroniący krowy.”

Z kolei znana z wierzeń hinduistycznych „wędrówka dusz” (sansara), zakłada, że człowiek, który za swego życia czynił zło, odrodzi się pod postacią istoty niższej, w tym zwierzęcia. Wierząc w wędrówkę dusz na przykład Pitagoras sprzeciwiał się znęcaniu się nad zwierzętami. Uzasadniał to właśnie możliwością znalezienia się duszy człowieka w ciele zwierzęcym. „Trzeba powstrzymać się od dręczenia zwierząt powiadał, ponieważ możemy w ten sposób skrzywdzić jakiegoś przyjaciela” (Wolański).

Nie do końca jest jasne, jaką rolę odgrywały zwierzęta w wierzeniach religijnych Majów, Azteków czy Inków. Znamienne jednak jest, że według Azteków „dusze ludzkie w niebie, jak również dusze zmarłych dzieci zamieniały się (…) w kolorowe ptaki” (Kaleta). Gdy Europejczycy sprowadzili do Ameryki, nieznanego tam konia domowego, zwierzę to stało się przedmiotem czci i kultu niektórych Indian (Kaleta).

Zwierzęta jako ofiary dla bogów

Powszechne przy tym stało się składanie ofiar ze zwierząt. Ofiary ze zwierząt pojawiły się, jako element oddawania czci bóstwom, czy przodkom ale być może także, jako forma cementowania umowy na podstawie, której człowiek otrzymał prawo panowania nad zwierzętami. Składanie ofiary mogło nawet stanowić rodzaj „wymiany handlowej”, przeprowadzonej przez daną społeczność z ich bogiem lub bogami. Ofiary składano z bydła, owiec, kóz i świń ale także z psów i koni. 

Terminem związanym ze składaniem ofiary jest „kozioł ofiarny”, czyli poświęcenie zwierzęcia lub człowieka przejmujących na siebie winy danej społeczności. Około 1500 roku p.n.e., jako jeden z wielu ludów, praktykę składania ofiary rozwinęli Izraelici (Arp), a więc wyznawcy pierwszej religii monoteistycznej, choć jeszcze nie o walorach uniwersalistycznych (był to tak zwany monoteizm lokalny). Przybrała ona u nich formę dosłownego poświęcenia jagnięcia, które symbolicznie brało na siebie grzechy popełnione przez ludzi.

Ofiary ze zwierząt były praktykowane także w konfucjanizmie. Charakterystyczna i znamienna jest odpowiedź samego Konfucjusza na próbę zniesienia przez jednego z jego uczniów obowiązku dostarczania owcy na ofiarę, będącą wyrazem kultu i czci przodków: „Ty kochasz owce, ja zaś miłuję ów obrzęd”.

Dzięki badaniom opublikowanym przez Ashley Sharpe z Smithsonian Tropical Research Institute w Panamie, wiadomo, że psy mogły uczestniczyć w ceremoniach religijnych Majów3. Nie jest jednak jasne, czy były one przedmiotem czci czy ofiary.

Ofiary ze zwierząt nie były i nie są o praktykowane w hinduizmie i buddyzmie.

Zwierzęta w religiach monoteistycznych

Wyznawcy religii monoteistycznych już nie traktowali zwierząt, jako równych człowiekowi i nie próbowali komunikować się ze zwierzętami. Nawet jeżeli dopuszczali, że zwierzę może mieć duszę to była to dusza śmiertelna i nierozumna co miało stanowić jaskrawe przeciwieństwo do nieśmiertelnych i rozumnych dusz ludzkich. Najlepszym zachowanym przykładem sprowadzenia zwierząt do niemej własności człowieka są pierwsze rozdziały Księgi Rodzaju ze Starego Testamentu, a więc świętej księgi najstarszej religii monoteistycznej świata, a później także chrześcijan4.

W Księdze Rodzaju możemy znaleźć wiele postanowień przywołanej już „umowy prawnej”, na podstawie której ludzie, w zamian za panowanie nad roślinami i zwierzętami, zobowiązują się do systematycznego oddawania czci Bogu:

  • „Płodni bądźcie i mnóżcie się; napełniajcie ziemię i ujarzmiajcie ją. Władajcie rybami morza i ptactwem nieba, i wszelkim zwierzęciem, ruszającym się na ziemi”;
  • „I utworzył Jahwe-Bóg z ziemi wszelkie dzikie zwierzęta i wszelkie ptactwo nieba, i przywiódł je do człowieka, by się przekonać, jak on je nazwie. A każde stworzenie żywe miało nosić takie imię, jakie mu nada człowiek”.

Do dziś przy tym Kościół katolicki wypowiada się w podobnym „duchu” - „Bóg powierzył zwierzęta panowaniu człowieka, którego stworzył na swój obraz. Jest więc uprawnione wykorzystywanie zwierząt jako pokarmu i do wytwarzania odzieży. Można je oswajać, by towarzyszyły człowiekowi w jego pracach i rozrywkach. Doświadczenia medyczne i naukowe na zwierzętach, jeśli tylko mieszczą się w rozsądnych granicach, są praktykami moralnie dopuszczalnymi, ponieważ przyczyniają się do leczenia i ratowania życia ludzkiego” (Katechizm Kościoła katolickiego).

Oczywiście zwierzęta, także w świetle Koranu, podlegają człowiekowi. Muzułmanie podkreślają przede wszystkim wymiar użyteczny zwierząt, dopiero w dalszej kolejności wskazują na obowiązek zatroszczenia się o nie przez człowieka (Janik).

W islamie zwierzęta nie są jednak traktowane jak rzeczy (ruchomości) lecz są członkami „ummy” (ummy kotów, psów, koni etc.), podobnie jak sam muzułmanin jest członkiem ummy islamskiej (Janik). Ponadto Hadisy (opowieść przytaczająca wypowiedź proroka Mahometa, jego czyn lub milczącą aprobatę, tworzą „Sunnę” (Tradycję) – najważniejsze po Koranie źródło muzułmańskiego prawa szariatu) zakazują muzułmanom męczenia zwierząt i wprowadzają nakaz ich dobrego traktowania (Janik).

W islamie szczególne miejsce wśród zwierząt zajmuje wielbłąd jako zwierzę zapewniające człowiekowi transport i niejednokrotnie także przeżycie na pustyni. Koran określa karę za zranienie wielbłąda, a zaniedbywanie ciężarnych wielbłądzic uznaje za równoznaczne ze sprowadzeniem na siebie nieszczęścia (Janik).

Ubój rytualny i jego rola w religii

W Księdze Rodzaju znajdziemy też jedne z pierwszych postanowień „umowy przymierza”, odnośnie poddania zwierząt i roślin władztwu człowieka, w zamian za co ten ostatni winien jest Bogu składanie ofiar ze zwierząt. Ze zwierząt, nie z ludzi.

Jak przedstawił włoski malarz Andrea del Sarto, zaczerpując scenę ze Starego Testamentu - Bóg, chcąc wypróbować lojalność Abrahama, nakazał mu złożyć ofiarę z jego syna Izaaka. Zrozpaczony Abraham postanowił wypełnić nakaz Boga. Kiedy miał zadać śmiertelny cios powstrzymał go anioł, wskazując na baranka, którego patriarcha winien złożyć w ofierze zamiast swego syna.

Obrzędy składania ofiar bogom miały różnych charakter. Jednym z przykładów zachowanej do dziś formy składania ofiary jest ubój rytualny, czego potwierdzeniem jest hebrajskie określenie „ofiarować Bogu”, synonim słowa „rzezać” (Skrzypek). Ubój taki pierwotnie prowadzony był w starożytnym Egipcie i Mezopotamii (Skrzypek). Następnie obyczaj ten zapożyczony został przez Hebrajczyków, dla których składanie ofiar zwierzęcych stało się jednym z najważniejszym elementów kultu Jahwe.

W czasach biblijnych ofiary zwierzęce były składane w rozmaitym celu. Szczególnie ważne było uzyskanie przychylności Boga, podziękowanie za łaski już otrzymane, zadośćuczynienie za popełnione grzechy wobec jednostki, wspólnoty i świątyni lub zawarcie z Bogiem stosunku przymierza i pokoju właśnie (Lipiński). Ważną ofiarą składaną Bogu przez osoby prywatne był ubój baranka, będącego ważną częścią celebracji święta Paschy.

W Biblii możemy znaleźć jednak wskazanie przeciwne – że ofiary ze zwierząt wcale nie są miłe Bogu. Dobrym przykładem jest Księga Psalmów, w której możemy przeczytać „Mój bowiem jest wszelki zwierz leśny, tysiące zwierząt na górach. Znam wszelkie ptactwo gór i moje jest to, co rusza się na polach. Gdybym łaknął, nie mówiłbym ci o tym, bo mój jest świat i to, co go napełnia. Czyż jadam mięso byków, albo piję krew kozłów? Ofiaruj Bogu dziękczynienie i spełnij Najwyższemu śluby swoje! I wzywaj mnie w dniu niedoli, wybawię cię, a ty mnie uwielbisz”.

Zwyczaj składania ofiar ze zwierząt został przyjęty także przez wyznawców islamu. Obecnie przykładem takiej ofiary jest ubój dokonywany w dzień święta Kurban-Bajram. Święto to upamiętnia ofiarę uczynioną przez Abrahama ze swego syna Izaaka, a zamienioną przez Boga na ofiarę z owcy. Kurban jest to rytualna ofiara, na którą składa się zabicie określonych prawem muzułmańskim zwierząt w imię Boga. Ubój taki odbywa się publicznie i jest elementem obrzędów religijnych odprawianych tego dnia. Po uboju „oprawiona ze skóry wołowina, baranina i drób zostają obdzielone po kawałku między wszystkich wiernych, wszystkich chętnych, zgodnie z zasadą zakat - jałmużny” (Szymula).

Humanitaryzm wobec zwierząt

Jednocześnie, w przeciwieństwie do judeochrześcijańskich tradycji, w niektórych systemach religijnych mamy do czynienia z zupełnie innym podejściem do zwierząt. Jest to związane z zasadą jedności wszystkich żyjących istot i nakazującą poszanowanie wszelkiego życia (ahimsa) (Epstein). Skoro zatem głosimy zasadę jedności to wśród odczuwających istot nie może być żadnych drugorzędnych, a ludzkie życie nie zajmuje żadnego uprzywilejowanego, specjalnego miejsca pomiędzy innymi jego rodzajami (Epstein). Tym samym świat nie jest stworzony tylko dla pożytku i przyjemności ludzi (Janik).

Zasady te znalazła swoje miejsce w dżinizmie, hinduizmie, jaki i w buddyzmie.

Wiąże się z nimi hinduistyczny zakaz spożywania jakiegokolwiek mięsa, ponieważ jego „produkcja” powoduje cierpienia zwierząt (Janik).

Z kolei, w jednym z nurtów buddyzmu współczucie i życzliwość dla wszystkich istot traktuje się jako drogę wiodącą do wyzwolenia. „Najwyższym i najbardziej uniwersalnym celem Buddyzmu jest nieustanna praca nad całkowitym ustaniem cierpienia wszystkich istot, nie tylko ludzi” (Epstein).

Można zaryzykować twierdzenie, że taka postawa, pełna wyrozumiałości i życzliwości, nacechowana szacunkiem człowieka do zwierząt oraz pragnieniem oszczędzenia im cierpień, w judaizmie i chrześcijaństwie jest dopiero przedmiotem toczącej się ewolucji poglądowej.

Zmiana w podejściu do zwierzat w religii judeochrześcijańskiej

Dobre podstawy do antropocentrycznego humanitaryzmu wobec zwierząt dla religii judeochrześcijańskich możemy odnaleźć w samej Biblii.

W Księdze Salomona czytamy „pomyślałem sobie: ze względu na synów ludzkich Bóg tak to urządził, aby ich doświadczyć i aby im pokazać, że nie są czymś innym niż zwierzęta. Bo los ludzi jest taki, jak los zwierząt, jednaki jest los obojga. Jak oni umierają, tak umierają tamci; i wszyscy mają to samo tchnienie. Człowiek nie ma żadnej przewagi nad zwierzęciem. Bo wszystko jest marnością”.

„Stan idealny relacji człowieka ze zwierzęciem, wspomnienie czasów Edenu, do którego ludzkość powinna podążać, opisany jest przez proroka Izajasza” (Janik). Czytamy u niego, że: „I będzie wilk gościem jagnięcia, a lampart będzie leżał obok koźlęcia. Cielę i lwiątko, i tuczone bydło będą razem, a mały chłopiec je poprowadzi. Krowa będzie się pasła z niedźwiedzicą, ich młode będą leżeć razem, a lew będzie karmił się słomą jak wół. Niemowlę bawić się będzie nad jamą żmii, a do nory węża wyciągnie dziecię swoją rączkę. Nie będą krzywdzić ani szkodzić na całej mojej świętej górze, bo ziemia będzie pełna poznania Pana jakby wód, które wypełniają morze”.

Można powiedzieć, że te fragmenty Biblii mają więcej wspólnego z podejściem buddystów, niż wyznawców religii o korzeniach judeochrześcijańskich.
Z kolei podstawy filozoficzno-moralne antropocentrycznego humanitaryzmu wobec zwierząt, w samym już chrześcijaństwie przygotował św. Franciszek z Asyżu, w którego „dekalogu” znajdują się takie przykazania jak „traktuj wszystkie rzeczy stworzone z miłością i czcią” oraz „troszcz się o człowieka, o zwierzę, o zioło, o wodę i powietrze, aby Ziemia nie została ich zupełnie pozbawiona” (Izdebski).
Musiały jeszcze minąć setki lat, żeby religie monoteistyczne zaczęły zmieniać swoje „dogmaty” odnoszące się do kwestii humanitarnej ochrony zwierząt.

Jan Paweł II w Sollicitudo rei socialis, na nowo próbował wyjaśnić znaczenie biblijnego tekstu o panowaniu człowieka nad zwierzętami. Jego zdaniem „panowanie” to nie oznacza władzy absolutnej.

Podobne wskazania znalazły się w Katechizmie kościoła katolickiego „Powierzone przez Stwórcę panowanie nad bogactwami naturalnymi, roślinami i zwierzętami świata nie może być oddzielone od szacunku dla wymagań moralnych, łącznie z wymaganiami wobec przyszłych pokoleń”

Ze wskazaniami tymi koresponduje wypowiedź Benedykta XVI: „nie mamy prawa sobie z nimi (zwierzętami) dowolnie poczynać (...) degradacja żywych istot zamienionych w towar, wydaje mi się sprzeczna ze stosunkiem człowieka do zwierzęcia, jaki przewija się w Biblii”.

Swoboda praktyk religijnych vs. humanitarna ochrona zwierząt

Dziś religie, przez niektórych traktowane są jako źródło dyskryminacji, niezgody i podziałów. Czy takie spory mogą pojawić się także odnośnie naszego stosunku do zwierząt albo wręcz sporów prawnych w sprawie postępowania ludzi względem zwierząt?

Na pewno. W Polsce, na przykład, do dzisiaj nie przebrzmiały echa burzy w sprawie prawnej dopuszczalności uboju rytualnego. Co ciekawe w trakcie sporu, który rozgorzał, obie strony dyskursu opanowała prawdziwa obsesja na punkcie prawości. Obsesja ta była tak duża, że niestety najczęściej prowadziła przy tym nieuchronnie do przekonania o własnej nieomylności (Haidt).

Zarówno, przy tym zwolennicy prawnej dopuszczalności uboju rytualnego (swoboda praktyk religijnych), jak i jego przeciwnicy (humanitarna ochrona zwierząt), przyjmując określoną narrację stawali się ślepi na inne światy moralne (Haidt).

Znalezione obrazy dla zapytania michał rudy swps

O autorze

dr Michał Rudy – radca prawny z dużym doświadczeniem zawodowym, wspólnik w Kancelarii Prawnej Result Witkowski Woźniak Mazur i Wspólnicy Spółka Komandytowa, adiunkt w Instytucie Prawa w poznańskim wydziale Uniwersytetu SWPS, wykładowca Szkoły Prawa Uniwersytetu SWPS w Poznaniu. Od ponad 15 lat zajmuje się tematyką prawa administracyjnego w tym prawa weterynaryjnego, humanitarnej ochrony zwierząt, prawa o żywności, prawa sanitarnego oraz prawa europejskiego. Fascynuje go prawo nowych technologii. W swojej pracy zajmuje się kompleksowym prowadzeniem spraw związanych z bieżącą obsługą prawną organów administracji publicznej oraz podmiotów prywatnych, ze szczególnym uwzględnieniem opiniowania projektów aktów administracyjnych i regulacji wewnętrznych, opiniowania projektów aktów normatywnych przesyłanych w ramach konsultacji społecznych, zarządzania finansami publicznymi, audytem i kontrolą wewnętrzną w administracji, jak i systemami kontroli wewnętrznej w przedsiębiorstwach sektora spożywczego. Pełnił funkcję m. in. dyrektora biura prawnego Głównego Inspektoratu Weterynarii, zastępcy dyrektora generalnego tego urzędu oraz wicedyrektora Departamentu Emisyjno-Skarbcowego NBP.

Przypisy

Janik nazywa takie podejście „narcystycznym” albo „syndromem pępka świata”.
Z powodu rozbieżności, w szczególności etnolingwistycznych i kulturowych, nie ma zgody co do tego czy animizm odnosi się do wielu wierzeń czy też do w pełni ukształtowanej religii rządzącej się określonymi prawami.
3 Ścieżka dostępu http://www.rp.pl/Archeologia/180329494-Psy-i-koty-mogly-byc-czescia-rytualu-Majow.html
4 Janik pisze nawet, iż w Księdze tej znajdujemy religijne uzasadnienie uzurpacji człowieka, do bycia panem życia i śmierci dla wszystkiego co żyje na Ziemi.

Blog popularnonaukowy

Blog popularnonaukowy 17-05-2018

Wpis bardzo lingwistyczny: profil lingwistyczny Unabombera

Serial „Manhunt: Unabomber”, dostępny w Polsce na platformie Netflix, to oparta na faktach historia poszukiwania jednego z najsłynniejszych amerykańskich terrorystów ubiegłego wieku. Głównym bohaterem serialu jest James Fitzgerald, postać autentyczna...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-05-2018

Religie a prawna ochrona zwierząt

Religie są zbiorem norm postępowania opartym o pewne wartości. Zbudowane są na przeświadczeniach, że coś jest słuszne, prawdziwe, wartościowe lub że coś się spełni. Być członkiem jakiejś społeczności religijnej to...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-05-2018

„Manhunt: Unabomber” i detektywistyczne aspekty językoznawstwa

Serial „Manhunt: Unabomber”, dostępny w Polsce na platformie Netflix, to oparta na faktach historia poszukiwania jednego z najsłynniejszych amerykańskich terrorystów ubiegłego wieku. Głównym bohaterem serialu jest James Fitzgerald, postać autentyczna...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-05-2018

Co może mediator?

Liczba mediacji ze skierowania sądu w latach 2006-2017 wzrosła w polskich sądach okręgowych prawie czterokrotnie, a w sądach rejonowych prawie dziesięciokrotnie – wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości. Czy mediacje stają...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-05-2018

Powroty (do) „Gwiezdnych wojen”

May the fourth be with you! - te słowa wybrzmią w światowy Dzień Gwiezdnych Wojen z ust fanów Lucasowskiej sagi, wyczekujących na premierę kolejnego spin-offu w maju. O źródłach komercyjnego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 30-04-2018

Obniżenie wieku emerytalnego a wysokość emerytur

Od października 2017 roku kobiety, które ukończyły 60 lat, a mężczyźni 65, uzyskali prawo do emerytury. Obniżenie wieku emerytalnego powoduje wzrost liczby wypłacanych emerytur i wiąże się również z konsekwencjami...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-04-2018

Czym jest fake news i jak się przed nim bronić?

Fake newsy istniały od początku piśmiennictwa. Już w pierwszej „pra-gazecie” rzymskiego imperium „Acta Diurna”, rozprowadzanej w czasach panowania Juliusza Cezara i jego następców, pojawiały się wiadomości, które były nieprawdziwe. O...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-04-2018

Mity dotyczące pracy w laboratorium kryminalistycznym

Seriale kryminalne nie tylko dostarczają świetnej rozrywki. Są też źródłem wielu fałszywych wyobrażeń na temat pracy w laboratorium kryminalistycznym. Pod ich wpływem od organów ścigania oczekuje się zebrania materiału dowodowego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-04-2018

"Rodzina 500 plus" z perspektywy prawa i polityki społecznej

Ma przeciwdziałać ubóstwu, ułatwić sfinansowanie wychowania oraz edukacji dzieci, a także zachęcić do zakładania rodzin. Z jednej strony cieszy się dużą popularnością, z drugiej rodzi wiele wątpliwości i zarzutów. Na...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-04-2018

Zaufaj w geniusz swojego zespołu

Liderzy innowacyjnych firm nie kreują się już na indywidualistów, narcystycznych wizjonerów, bo wiedzą, że ich siłą jest dopasowany i skuteczny zespół. Jak liderzy  zmieniają siebie, aby wpływać na konkurencyjność organizacji?...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-04-2018

Reportaż. Jak wino

Reportaż dziennikarski jest dobry, jeśli jest dobry. Od pewnego czasu doświadczamy jednak, ci, którzy reportaże lubią i czytają, bardzo ciekawego zjawiska: reportaż jest lepszy. Z wiekiem dojrzewa, jak wino z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-03-2018

Prawne rozważania o eutanazji

Eutanazja, z greckiego dobra śmierć, jest zarówno problemem prawnym, jak i etycznym. Może mieć ona formę czynną, która polega na wykonaniu określonego działania prowadzącego do uśmiercenia człowieka oraz bierną, polegająca...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-03-2018

Państwo i artyści kontra smog

Na przełomie lat 2016/17 Polska stała się światowym liderem w zanieczyszczeniu powietrza. Głównym powodem zdobycia przez nas tego niechlubnego tytułu jest ogrzewanie domów piecami na węgiel i drewno oraz stosowanie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-03-2018

Manipulacja prawem wyborczym

Czy wyniki wyborów zawsze są odzwierciedleniem woli wyborców? W jaki sposób politycy mogą manipulować prawem wyborczym? Czy istnieją skuteczne mechanizmy, które przed nimi chronią? Temat podjął dr Mateusz Radajewski ze Szkoły...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-03-2018

Wyimki z myśli o sztuce mediów

O tym jak przez czterdzieści lat ewoluowały poglądy w odniesieniu do sztuki nowych mediów - opowiada, na swoim przykładzie prof. Jerzy Olek uznany teoretyk sztuki zajmujący się fotografią i sztuką multimedialną. Niech...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-03-2018

Zero waste - jak nie marnować żywności?

Europejczycy każdego roku wyrzucają aż 100 milionów ton żywności, wynika z danych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Najwięcej jedzenia marnuje się w domach. Wyrzucamy, bo kupujemy za dużo i zapominamy o dacie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-03-2018

Czy można oszukać Sąd?

Nieujawnianie znanych spadkobierców czy przedkładanie fałszywej umowy lub faktury na poparcie nieprawdziwych zeznań to tylko niektóre przykłady prób potencjalnych „oszustw sądowych”. Czym jest przestępstwo oszustwa w kodeksie karnym oraz czym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-03-2018

MatchBeta – sztuczna inteligencja w planowaniu kariery

Zaczęło się od akcji zbierania danych od polskich profesjonalistów w 2016 roku. Miała ona charakter dobrowolnego wypełnienia anonimowego testu dostępnego online, przygotowanego przez naukowców z Centrum Innowacji Uniwersytetu SWPS. Wszystko...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-03-2018

Czy Prezydent RP może ułaskawić osobę nieskazaną prawomocnym wyrokiem sądu?

16 listopada 2015 r. Prezydent RP zastosował prawo łaski wobec czterech byłych wysokich rangą funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Sprawa ta miała charakter precedensowy, ponieważ po raz pierwszy w historii Polski...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-02-2018

Konstytucja RP a prawa osób niepełnosprawnych

W polskiej Konstytucji znajdują się przepisy, które władzom publicznym nakazują szczególnie troszczyć się o niektóre grupy społeczne, w tym osoby z niepełnosprawnością. Regulacje te nie konkretyzują, ani zadań organów publicznych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-02-2018

Dziadkowie bez ograniczeń

Stereotypowy obraz starości jako kresu ludzkiej egzystencji, silnie zakotwiczony w naszych umysłach, bardzo się… zestarzał. Dziadkowie mają nam dzisiaj przypominać, że starość jest integralną częścią naszego świata i że powiązane...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-02-2018

Zmierzch bogów czyli o końcu świata autorytetów

Dzisiaj każdy może wyrazić swoje zdanie i każdy jest narażony na komentarze. Wokół dawnych autorytetów i nowych bohaterów pojawiają się opinie podważające ich status. Sami więc działamy na rzecz tego...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-02-2018

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Przyszłość i rozwój przedsiębiorstw zależy między innymi od zatrudnianych przez nie pracowników, którzy mogą zdecydować o osiągnięciu przewagi nad konkurencją. Rywalizacja o pracowników, w szczególności specjalistów, nasila się w związku...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-02-2018

Zaklęta w mit

Seriale ilustrują dość niepewny status współczesnej Polki tkwiącej w okowach stereotypu. Zanikanie różnic społecznych związanych z płcią nie ma w polskim serialu najmniejszych szans na jakąkolwiek reprezentację – mówi filmoznawca i...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-02-2018

Odpowiedzialność karna lekarzy

Lekarze mierzą się nie tylko z bezwzględnością wyroków sił natury, ale także z rozgoryczeniem i roszczeniami pacjentów, ich rodzin, a w efekcie i z prokuratorskimi zarzutami. W konsekwencji często są...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-02-2018

Portret pamięciowy – relikt przeszłości czy przyszłość organów ścigania?

Kilka, czasem kilkanaście sekund – tyle ma świadek, żeby zapamiętać twarz przestępcy. Na tej podstawie powstaje portret pamięciowy, który w arsenale środków wykrywczych znajduje się już od ponad 100 lat...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 02-02-2018

Bitcoin - czy stanie się prawnym środkiem płatniczym?

Kurs bitcoina pod koniec roku 2017 wzrósł o ponad 150 proc. Na początku roku 2017 jeden bitcoin kosztował tylko około 970 dolarów. Tym samym najpopularniejsza waluta wirtualna urosła w ubiegłym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-01-2018

O pewnym przypadku terapii filmem

Film jest elementem aktywnym i działającym, który może pobudzić do zmiany sposobu myślenia oraz do działania zarówno w procesie jego tworzenia, jak i odbioru. Sam proces kreacji dzieła filmowego może...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-01-2018

Charytatywna aktywność Polaków

W ciągu ostatnich kilkunastu lat w Polsce wzrosło zainteresowanie działalnością charytatywną. Mamy wiele możliwości do podejmowania tego rodzaju działań: od pojedynczych aktów pomocy, po zorganizowaną aktywność na forum organizacji społecznych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-12-2017

Co wpływa na koncentrację u dziecka?

Jest niezbędna w domu i szkole, w trakcie odrabiania lekcji i zabawy. Podczas oglądania filmu i rozmowy. Co to? To koncentracja uwagi. Problemy z jej utrzymaniem ma coraz więcej dzieci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-12-2017

Dlaczego niewinni przyznają się do przestępstwa?

Wydaje się mało prawdopodobne, aby podczas przesłuchania ktoś przyznał się do przestępstwa, którego nie popełnił. A jednak. Fundacja Innocence Project w trakcie 25 lat działalności zwolniła z amerykańskich więzień 351...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-11-2017

Seriale kryminalne okiem kryminalistyka. O efekcie CSI

„Myślałem, że będzie jak w filmie”, „Jak to: ekspertyzy DNA nie da się zrobić w godzinę?!”, „No proszę państwa, przecież w serialu opinia biegłych była wydana natychmiast!”. Czy to monolog...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-11-2017

Różnice w komunikacji kobiet i mężczyzn

W jakim celu rozmawiają kobiety, a w jakim mężczyźni? Kto jest lepszym słuchaczem? Czy to prawda, że kobiety mówią więcej? Czy istnieje coś takiego jak męski i kobiecy model komunikacji?...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-11-2017

Kultura, głupcze, jest najważniejsza!

Gdybyśmy zrozumieli, że talent to największy skarb, jaki może wydać z siebie wspólnota, gdybyśmy doinwestowali mechanizmy wyławiania go i promowania, to nasze społeczne IQ wzrosłoby bardzo szybko, a marka narodowa...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-10-2017

Nielegalne pytania na rozmowie kwalifikacyjnej

Czy należy odpowiadać na wszystkie pytania pracodawcy? Co zrobić, gdy otrzymane pytanie jest niezgodne z prawem? Na kim spoczywa obowiązek udowodnienia dyskryminacji? O błędach i naruszeniach prawa przez pracodawców podczas...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 28-09-2017

Władza technologii – panoptyzm i rządomyślność

Czy Google wie o nas więcej niż nasi najbliżsi? Skąd ten brak oporów, aby w mediach społecznościowych dzielić się nawet najbardziej intymnymi szczegółami ze swojego życia? A może nowoczesne technologie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-09-2017

Jakie będą miasta przyszłości?

Wzrost zanieczyszczeń, wyższe koszty życia czy starzenie się społeczeństwa stanowią tylko część wyzwań, przed którymi stoją aglomeracje na całym świecie. O tym, jak będą rozwijać się i funkcjonować miasta na...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-09-2017

Lifestyle znaczy strategia na życie

Styl życia stał się strategią życiową i ramą dla wyborów konsumenckich. Nie wystarczy już jedynie żyć. Trzeba demonstrować jakość tego życia w postaci autowizerunków i oznak przynależności - wyjaśnia prof. dr hab...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-08-2017

Co oznacza Brexit dla seniorów z Polski?

Czy wymagający opieki seniorzy będą mogli dołączyć do swoich rodzin mieszkających w Wielkiej Brytanii? Na co mogą liczyć dziadkowie odwiedzający wnuki w ich angielskich domach? Zmiany dotyczące sprowadzania do Wielkiej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-07-2017

Czy brak snu może zabić?

11 dni i 24 minuty – tyle wynosi najdłuższy udokumentowany okres bez snu. Rekordu należącego do Randy’ego Gardnera jak dotychczas nikt nie pobił, choć wielu nieświadomie próbuje – notorycznie rezygnując...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 11-07-2017

Wakacje a prawa zwierząt

Kiedy temperatury powietrza są coraz wyższe, pozostawienie psa w samochodzie już po kilkunastu minutach może skończyć się dla niego tragicznie. W okresie letnim podobnych przypadków jest niestety więcej. Jak reguluje...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-07-2017

Wyrwani ze snu

Oddanie nerki to moment, który jak każda ważna życiowa zmiana może skierować nas w dwie alternatywne strony: utrudnić lub ułatwić nasz naturalny rozwój psychospołeczny. O tym ważnym momencie psychologicznym z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-06-2017

Rozwój nowych technologii a ochrona danych osobowych

Obowiązujące przepisy nie przystają do obecnego stanu nowych technologii, które w coraz szybszym tempie generują luki w systemach ochrony danych firm. Przedsiębiorcy mierzą się z zagrożeniami wynikającymi z korzystania z...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-06-2017

Przyszłość indywidualnych relacji z klientem

Codziennie pozostawiamy za sobą cyfrowe ślady w rzeczywistości fizycznej czy wirtualnej. Nasze listy znajomych, historia aktywności w mediach społecznościowych, ciasteczka (HTTP cookies), które przechowuje przeglądarka naszego komputera czy dane geolokalizacyjne...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2017

Chodzi o to, aby język giętki...

Staranne pisanie, ważenie każdego słowa to dziś rzadkość. Potoczna polszczyzna jest uboga, prymitywna składniowo, często też wulgarna. Jednak wbrew dość powszechnym opiniom, średni poziom sprawności językowej Polaków ciągle się podnosi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-06-2017

Robot nauczy programowania i pomoże zrozumieć emocje

Kiedy leciałem na Ziemię, niefortunnie zderzyłem się z asteroidą. Części statku rozpadły się po całym świecie, a dzieci pomagają mi je odnaleźć - tak twórcy Photona przybliżają dzieciom jego historię...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-05-2017

Fenomen przedsiębiorczości pokolenia sieci

Co decyduje o tym, że pewne osoby dostrzegają szanse w swoim otoczeniu, a inne nie? Dlaczego niektórzy rozpoznają okazje na biznes, inni zaś, obok tych samych okazji przechodzą obojętnie? Jednym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-05-2017

Logo - to tylko wierzchołek góry lodowej

Nadgryzione jabłko, syrena na zielonym tle czy złote łuki. Przywykliśmy, że charakterystyczne elementy wizualnie identyfikują większość znanych nam produktów czy usług. Jak zmieniała się rola kompozycji i estetyki znaków w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-05-2017

Umysł otwarty czy zamknięty?

O modelu „closed and open minds” i jego zastosowaniach w wyjaśnianiu relacji społecznych i biznesowych opowiada Jacek Santorski. Tekst jest fragmentem artykułu, który był publikowany w magazynie Coaching 5/2016 (38)...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 11-05-2017

Prawo dla przyszłych startupowców

Jak pokazują statystyki upada 9 na 10 start-upów. Oprócz rozsądku oraz solidnego przygotowania ekonomicznego, do rozpoczęcia działalności biznesowej niezbędna jest znajomość podstaw prawa handlowego, cywilnego, a nawet autorskiego. Mimo iż...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-05-2017

Czy kariera przedsiębiorcy jest dla ciebie?

Asertywność, pewność siebie i zdolność do rywalizacji - tymi cechami najczęściej określane są osoby postrzegane jako przedsiębiorcze. Czy jednak charakter jest najważniejszy w zarządzaniu swoim biznesem? O znaczeniu osobowości, płci...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 09-05-2017

Umowa o pracę lepsza niż zlecenie?

Przez wiele lat, gdy w Polsce z powodu sytuacji gospodarczej wiele osób borykało się z problemem bezrobocia, forma zatrudnienia była narzucana przez podmioty zatrudniające. Obecnie wraz z  poprawą sytuacji na...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-04-2017

Jak podejmować słuszne decyzje?

Prawie każde nasze działanie wiąże się z podejmowaniem decyzji. Nawet teraz: czy czytać dalej i być może dowiedzieć się czegoś na temat dokonywania wyborów, czy nie? Skoro nadal tu jesteś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2017

Oswoić architekturę

Jak urbanistyka i architektura kształtują społeczeństwo? W jaki sposób przestrzeń wpływa na ludzi? W niewielu miejscach widać to mocniej niż w Pałacu Kultury i Nauki - mówią Jola Starzak, kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-03-2017

Młodzież dzisiaj dorasta inaczej

Nie konto w banku, praca, prawo jazdy czy małżeństwo a mądrość życiowa i dojrzałość psychiczna są dla młodych oznaką dorosłości. Obok tradycyjnych ról społecznych wyłaniają się nowe kryteria, które zdaniem...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-01-2017

Rola kobiety w kulturze wietnamskiej

„Żywe historie” to fotograficzno-podróżniczy projekt Eweliny Klasury i Agnieszki Żywczyńskiej, absolwentek Uniwersytetu SWPS. Właśnie realizują swoje wielkie marzenie o podróży dookoła świata. Ich wojaże to nie tylko fizyczne pokonywanie kolejnych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-01-2017

Synestetic design - nowy nurt projektowania

Czy lampa może pachnieć miętą? Tak, a nawet kardamonem czy talkiem. Balustrada może grać, komoda może mieć uszy, a termofor być wypełniony gryką - to tak zwane projekty synestetyczne angażujące...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-01-2017

W czym pomaga design thinking?

„Świetne pomysły nie rodzą się nagle w genialnych umysłach. Są wynikiem ciężkiej pracy wspomaganej przez zorientowany na człowieka proces twórczy, po którym następują cykle prototypowania, testowania i poprawiania” - tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Quo Vadis, Pakistan? Radykałowie i przemoc wobec mniejszości

Zwolennicy radykalnego islamu coraz częściej dochodzą do głosu w targanym wieloma wewnętrznymi konfliktami Pakistanie. Ich narzędziem w walce z przeciwnikami staje się tzw. prawo o bluźnierstwie. Coraz częściej jest ono...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-12-2016

Sztuczna inteligencja w rekrutacji i planowaniu kariery

We współczesnym świecie biznesu i ekonomii sukces odnoszą firmy, które potrafią znaleźć, zatrzymać i dobrze wykorzystać potencjał pracowników. Znalezienie ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami i potencjałem to duże wyzwanie. Pracodawcy coraz...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-11-2016

Quo vadis, Pakistan? Rząd kontra armia

Pakistan jako państwo nuklearne, uwikłane w przewlekły konflikt z Indiami, permanentnie zagrożone bezpośrednim przejęciem steru władzy przez armię, poważnie dotknięte działalnością grup terrorystycznych i oskarżane o wykorzystywanie zbrojnych aktorów pozapaństwowych...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-11-2016

To nie koniec telewizji

Nawet w dobie internetu pozostaje skutecznym medium, ale czy w przyszłości też tak będzie? Telewizja. O perspektywach jej rozwoju mówi prof. Mirosław Filiciak, kierownik School of Ideas Uniwersytetu SWPS. Nie ma...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-11-2016

Czy sukcesy i porażki mają wpływ na nasze kolejne osiągnięcia?

Charles R. Snyder wykazał, że przywołanie w pamięci niepowodzenia lub sukcesu z przeszłości ma wpływ na poziom nadziei na sukces jako stan, czyli przekonania o możliwości poradzenia sobie z aktualnymi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-10-2016

Święta, popkultura i marketing

Według badań przeprowadzonych przez CBOS w 2013 roku aż 72 proc. Polaków sprzeciwia się komercjalizacji świąt. Mimo to wielu z nas celebruje je w popkulturowym klimacie. Co rządzi naszymi rytuałami...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-10-2016

Ortoreksja – czy można jeść (za) zdrowo?

Dbanie o odpowiednią dietę jest pozytywnym zjawiskiem. Dzięki zdrowym posiłkom czujemy się lepiej, mniej chorujemy, dłużej cieszymy się dobrym samopoczuciem. Czasem bywa jednak tak, że troska o zdrową dietę zamienia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 22-09-2016

Jak przeciwdziałać krótkowzroczności?

Czy Twoje dziecko czyta wieczorem przy złym świetle? Czy siada zbyt blisko telewizora? Na pewno spotkaliście się z opiniami o wpływie tych czynników na rozwój krótkowzroczności (miopii). Ale kolejne badania...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2016

Czy na co dzień się boimy?

Wysoki odsetek obywateli nie czuje się bezpiecznie w naszym kraju, wynika z ogólnopolskiego badania opinii o bezpieczeństwie i zagrożeniu przestępczością, przeprowadzonego przez CBOS w kwietniu 2016 roku. Lęk społeczny przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-09-2016

Młody Werter na Snapchacie

Wolność, sprawiedliwość, patriotyzm, braterstwo, solidarność i tolerancja – między innymi te fundamentalne wartości i pojęcia poznają uczniowie z lektur szkolnych. Czy niezmienny od lat kanon literatury przedstawia je w sposób...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 01-09-2016

Skąd się biorą innowacje?

wywiad z dr Karoliną Charewicz-Jakubowską – Nie uczymy dzieci i młodzieży współpracy i stawiania pytań problemom. Nie pokazujemy im, że warto ryzykować. W zamian zaszczepiamy w nich dużo zwątpienia, lęku przed...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-08-2016

Simplicity Designer poszukiwany, czyli o zawodach przyszłości

Kim chcesz zostać, kiedy dorośniesz? Wśród dzieci do 10 roku życia odpowiedź na to pytanie nie zmieniła się od kilkudziesięciu lat. Sportowiec, strażak, inżynier, astronauta, lekarz i nauczyciel – według...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-08-2016

Eyetracking – czy te oczy mogą kłamać?

wywiad z Mateuszem Zarembą Na której półce w sklepie umieścić produkt, by konsument go nie przeoczył?  Gdzie na stronie internetowej powinno znaleźć się logo, aby było widoczne dla użytkowników? Odpowiedzi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-08-2016

Jak chronić prawa autorskie?

Co zrobić gdy ktoś publikuje w sieci zdjęcie naszego autorstwa jako własne? Jakie są prawne konsekwencje popełnienia plagiatu? Kiedy można bezpłatnie korzystać z materiałów znalezionych w internecie? – tłumaczy dr...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 21-07-2016

Nie rób z siebie bohatera!

Masz poczucie winy? Nie dotrzymałeś obietnicy? Postaw się w roli ofiary! Badania Kurta Graya i jego współpracowników pokazują, że inni ludzie oceniają nasze winy jako mniejsze, jeśli widzą w nas...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-07-2016

Czy prawników można zrozumieć?

Każdy ma prawo do sądu. Ma prawo bezpłatnie dowiedzieć się, dlaczego dany organ administracji rozstrzygnął sprawę w taki, a nie inny sposób. Tymczasem większość obywateli nie rozumie treści wyroków i...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 26-06-2016

Po co nam psychodietetyk? Wywiad z Bożeną Borutą-Gojny

Zdrowie nie jest nam dane raz na zawsze. Możemy jednak zapobiec niekorzystnym zmianom. „Wystarczy” prowadzić odpowiedni styl życia, stosować zasady zdrowego odżywiania i regularnie uprawiać sport. To nie jest jednak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Pierwsza w Polsce diagnoza polskich festiwali filmowych

Każdego roku w Polsce odbywa się około 90 festiwali filmowych. Jak wpływają na branżę i lokalną społeczność? Czy istnieją jakiekolwiek kryteria, pozwalające uznać festiwal za dobry? Między innymi na te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-06-2016

Po co badania w biznesie? Wywiad z dr Ewą Jarczewską-Gerc

Biznes nie może obejść się bez badań. Jednak badania obejmujące wyłącznie deklaracje konsumentów nie mają racji bytu. Nie od dziś wiadomo, że ludzie mówią jedno, by za chwilę zrobić coś...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-06-2016

Przyszłość Europy w rękach Brytyjczyków

23 czerwca obywatele Wielkiej Brytanii będą decydować, czy ich kraj pozostanie w Unii Europejskiej czy z niej wystąpi. Wynik referendum może rozpocząć proces rozłamu wspólnoty albo wręcz przeciwnie – umocnić...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 10-06-2016

Żywa sztuka czy nauka?

Hodowla i zastosowanie kultur tkankowych, metody pracy z DNA i komórkami macierzystymi, komunikacja między bakteriami, koncepcje biowładzy i biopolityki, zwierzęta a biotechnologie – czym jest sztuka biologiczna sprawdziła Joanna Jeśman...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-06-2016

4 pokolenia na rynku pracy

Waszyngtońskie lotnisko im. Ronalda Reagana zaskakuje swoim podejściem do zatrudnienia. W punktach informacyjnych pracują osoby, które 80 lat już mają za sobą, jednak prezentowaną postawą i zaangażowaniem wciąż potwierdzają swoją...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 06-06-2016

Zapomniane karty z historii najnowszych stosunków polsko-chińskich

Choć Polska  leży daleko od Chin nasze związki wzajemne były o wiele bardziej znaczące dla Polski niż można by sądzić. W związku z planowaną wizytą Prezydenta ChRL Xi Jinpinga w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 05-06-2016

Brexit może być prezentem dla Polski

23 czerwca Brytyjczycy zagłosują za wyjściem lub pozostaniem w Unii Europejskiej. David Cameron prowadzi kampanię mającą zachęcić do pozostania w Unii, ale wynik referendum jest niewiadomą. W przypadku zwycięstwa zwolenników...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-05-2016

Zyski z naśladowania

Jeśli kelnerka powtarza słowa klientów to ma szansę na wyższe napiwki, a gdy ekspedientka w drogerii kopiuje gesty kupujących, to zarobi więcej - tak działa „efekt kameleona". Naukowiec z Uniwersytetu...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-04-2016

Błąd robota – przesłanki odpowiedzialności

Działania robotów coraz bardziej uniezależniają się od nadzoru człowieka. Rozwój technologiczny będzie to zjawisko jedynie wzmagać. Maszyny stają się autonomicznymi jednostkami, które nie posiadają zdolności sądowej. Prawnicy na całym świecie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 13-04-2016

Roboty uczestnikami ruchu drogowego

Ruch drogowy jest jednym z najlepszych przykładów złożoności problemu wykorzystania autonomicznych robotów w przestrzeni komunikacyjnej. Samosterujące samochody działają na podstawie algorytmów powiązanych z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Czy to może prowadzić...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 17-03-2016

Transfer moralny

Ściskanie ręki z oszustem lub sam fakt siedzenia na krześle kłamcy sprawia, że ludzie czują się winni. Doktor Kendall Eskine wraz z zespołem na łamach Journal of Experimental Social Psychology...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-03-2016

Czy kobiety znają swoje prawa?

Wśród kobiet stopniowo wzrasta świadomość dochodzenia swoich praw. Świadczy o tym liczba  spraw wnoszonych o odszkodowanie z tytułu naruszenia równego traktowania w zatrudnieniu. W 2015 roku w Sądach Rejonowych toczyło...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 25-02-2016

Co dziś wpada w ucho młodym?

Muzyka to przekaz, który kształtuje styl życia młodzieży. Jakich gatunków muzyki słuchają dzisiaj młodzi ludzie? Czy utożsamiają się z ulubionymi artystami? Badanie przeprowadzone przez socjologa na Uniwersytecie SWPS potwierdza, że...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2016

Oscary jako część amerykańskiej mitologii

Święto kina jest celebrowane w świetle fleszy, na czerwonym dywanie i w towarzystwie gwiazd. Czy złota statuetka to coś więcej niż tylko nagroda filmowa? Profesor Barbara Giza, filmoznawca oraz Kierownik...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 19-01-2016

Pieniądze rządzą nami już od dziecka

Sam widok pieniędzy lub chwilowy kontakt z nimi może wywołać u małych dzieci zachowania samolubne i antyspołeczne, ale jednocześnie zwiększyć ich wytrwałość i skuteczność przy pracy nad trudnymi zadaniami. Takie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 15-12-2015

Presja medialna a akceptacja ciała przez nastolatków

Dziewczęta czują silniejszą presję ze strony mediów do zmiany swojego kształtu ciała oraz bardziej są z niego niezadowolone w porównaniu z chłopcami. A jednak to mężczyźni, silniej niż kobiety, dążą...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 09-12-2015

Kino na duszę

„Spośród wszystkich dziedzin sztuki, kino ma największą moc oddziaływania na emocje. Filmy pozwalają nam nie tylko na spotkanie z własnymi emocjami, ale również zaakceptowanie ich w bezpiecznych warunkach” – mówi...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2015

Jasnopis - aplikacja, która ocenia zrozumiałość tekstu

Krótkie zdania, prosty język. Tak powinien być skonstruowany komunikat. Grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS i PAN opracowała aplikację Jasnopis, która wskazuje, czy tekst jest zrozumiały dla adresata. Zrozumiałe... jak akt prawny Wiele...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 14-10-2015

Czy „bycie eko” zależy od portfela?

Ekologia nie jest domeną najbogatszych. Proekologiczne postawy częściej prezentują osoby o średnim i niższym statusie materialnym, niż osoby zamożne – dowodzą wyniki badania psychologów z Uniwersytetu SWPS Katowice.  Badania studentów Czy status...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-10-2015

Pokolenie dopalaczy

Są czwartą najczęściej stosowaną przez młodzież używką. „Kadzidełka", „artykuły kolekcjonerskie", „Cocolino" – większość osób zażywających nowe substancje psychoaktywne zna tylko ich nazwy marketingowe. Nie wie nic o składzie chemicznym czy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 08-09-2015

Pamiątki są jak obecność najbliższych osób

Co może pomóc w radzeniu sobie z samotnością? Jak przetrwać bolesną rozłąkę? Pamiątki, fotografie bliskich osób i otrzymane prezenty mogą przywracać poczucie bezpieczeństwa i pewność siebie – wynika z badań...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 07-09-2015

Własne zasoby wsparciem w chorobie

Na raka płuc według danych WHO umiera rocznie około 1,4 mln ludzi. To jeden z nowotworów o najwyższej śmiertelności wśród mężczyzn, jak również od niedawna wśród kobiet w Polsce. Jak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 27-08-2015

(Nie) utonąć w konsumpcji

"Kolekcjonuj i konsumuj" to współczesna odpowiedź kultury zachodniej na pytanie o szczęście. Satysfakcjonujące życie utożsamiane jest z szeroko pojętym konsumpcjonizmem, ten zaś stanowi fundament współczesnej "hedonomii" – gospodarki działającej tak...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-06-2015

Proces transplantacji a rola psychologa

Zespół transplantologów ze Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie przeprowadził 23 czerwca 2015 r. przełomowy zabieg pobrania i przeszczepienia nerki pomiędzy trzema obcymi parami. O społecznym znaczeniu tego medycznego przedsięwzięcia...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-03-2015

Reklama psuje nawyki żywieniowe

Kontakt młodych ludzi z reklamą powoduje, że częściej sięgają po słodkie napoje, a rzadziej po warzywa. Europejskie badania potwierdzają, że wiedza o mechanizmach działających w reklamie nie pomaga nastolatkom w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 24-02-2015

Anoreksja wczoraj i jutro

Niezależnie od siebie w 1873 i 1874 roku Anglik William Whitney Gull i Francuz Ernest Charles Lasègue opisali przypadek anoreksji, jednak ich definicje różniły się. Lasègue opowiadał się za tym...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-02-2015

Ile waży informacja?

Czy informacja o znaczeniu przedmiotu może wpłynąć na oszacowanie jego ciężaru? Okazuje się, że tak. Pytania o ciężar wirtualnych danych zadali naukowcy z międzynarodowego zespołu, a wśród nich polscy psychologowie...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-12-2014

Depresja pacjentów onkologicznych

Rozpowszechnienie depresji wśród pacjentów onkologicznych jest zdecydowanie wyższe niż w populacji generalnej. W zależności od umiejscowienia nowotworu oraz typu leczenia depresja dotyka od kilkunastu do nawet 40% pacjentów. Zaburzenia te...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 04-11-2014

Racjonalne decyzje wyborcze Polaków

Osoby, które mają łatwy dostęp do punktu wyborczego, interesują się w jakimś stopniu polityką i mają poczucie, że ich głos ma znaczenie – zdecydowanie chętniej biorą udział w głosowaniach w...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 29-10-2014

Niebezpiecznie zdrowa dieta

Ciągłe dbanie o prowadzenie zdrowego trybu życia i jedzenie właściwych posiłków może doprowadzić do obsesji. Jak upewnić się, czy dokładne sprawdzanie etykiet i staranny wybór artykułów spożywczych kwalifikuje się już...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 16-10-2014

Czy ludzki umysł może odkryć prawdę?

Jeszcze do niedawna fundamentem nowożytnej nauki była teza sformułowana w XVII wieku przez Kartezjusza, że przedmiotem badań naukowych jest przyroda, a narzędziem tego badania ludzki umysł, zdolny do poznawania prawdy...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 23-09-2014

Z ręką na sercu jesteś bardziej wiarygodny

Położenie ręki na sercu może zwiększyć wiarygodność gestykulującego, a nawet wpłynąć na jego późniejsze zachowanie. Naukowcy z sopockiego wydziału Uniwersytetu SWPS opublikowali wyniki badań nad psychologicznymi konsekwencjami ucieleśnienia myślenia.

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 12-08-2014

Homo faber. Pracoholizm a efektywność i zdrowie pracowników

Przyczyny niskiej efektywności lub przerywania pracy z powodów zdrowotnych mogą wynikać z wielu czynników. Najczęściej wskazuje się na nadmierne obciążenie pracą, brak zdolności do radzenia sobie ze stresem, natomiast rzadziej...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 03-06-2014

Dlaczego pies szczeka, czyli psychologia zwierząt

Psychologia zwierząt jest dziedziną nauki, która kształtuje w sposób prawidłowy relacje człowieka ze zwierzęciem. Podnosi jakość tych kontaktów dając zrozumienie wzajemnych potrzeb i zasad komunikacji. Obejmuje także polepszanie funkcjonowania między...

Czytaj więcej

Blog popularnonaukowy 20-11-2013

Warszawa da się lubić

Jaką osobowość ma Warszawa? Czy stolica jest kobietą? Jak stosunek do symboli miasta wpływa na chęć przebywania w nim? Grupa studentów psychologii ekonomicznej z SWPS, pod opieką prof. Andrzeja Falkowskiego...

Czytaj więcej