hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej przyniosły nowe spojrzenie na rozwój mowy dziecka i występujące w nim zaburzenia. W analizach wzięto pod uwagę jako podmiot nie tylko samo dziecko, ale przede wszystkim diadę: dziecko-dorosły i wymianę wypowiedzi między uczestnikami tej diady. 

Według psycholingwistów wszystkie aspekty rozwoju językowego kształcą się we wzajemnym związku, a funkcja komunikacyjna zdaje się wyprzedzać reprezentatywną, językową. Dzieci znacznie wcześniej zanim zaczną mówić są przygotowane do mówienia, posiadają kompetencje w zakresie komunikacji przedsłownej, które są kluczowe dla rozwoju komunikacji werbalnej.

Interakcje dziecko-matka w okresie niemowlęctwa

We wczesnym niemowlęctwie interakcje dziecka z matką wydają się znacznie bardziej skutecznym środkiem odnoszenia się dziecka do świata zewnętrznego niż wszelkie inne formy autonomicznych działań. Od pierwszych dni życia matka podejmuje z niemowlęciem swoisty „pseudodialog”. Potrafi podświadomie synchronizować swoją aktywność z aktywnością dziecka w taki sposób, jakby istniał proces naprzemienności i wzajemności. 

Te przedsłowne doświadczenia podlegają w procesie rozwoju nieustannym przemianom. Rodzic tworzy atmosferę zabawy i przyjemności. Bruner uważa, że ta harmonia i przyjemność związane z zabawową wymianą przyczyniają się do ustalenia reguł uczenia się języka.

Około czwartego miesiąca życia w zachowaniu dziecka pojawią się oznaki rywalizacji między intensywnie rozwijającymi się motywami chwytania i poznawania przedmiotów, a dobrze już ugruntowaną wolą komunikowania się z innymi osobami. Z tego konfliktu pomiędzy potrzebą poznawania przedmiotów a komunikowania się powstają nowe formy intencjonalności dziecka.

Około ósmego miesiąca życia dziecka pojawiają się w rozwoju dziecka zachowania, które świadczą o komunikacyjnych intencjach:

  • Dzielenie wspólnego pola uwagi- przenoszenie wzroku z przedmiotu na matkę.
  • Oznaczanie-wskazywanie, odbierane przez matkę jako próba nazywania przedmiotu, na który dziecko patrzy.
  • Komentowanie w związku z sytuacją odznaczającą się wysoką powtarzalnością.

Po dziewiątym miesiącu życia dziecko traktuje rodziców, nie tylko jako towarzyszy swoich radości, ale zwykle zaprasza do współdziałania we wspólnym temacie spojrzeniem i wskazywaniem przedmiotów. Te kluczowe osiągniecia rozwojowe są zapowiedzią rozwiniętej zabawy oraz początków mowy werbalnej, którą dziecko wykorzystuje do porozumiewania się. 

Akcentowanie przedjęzykowych umiejętności dziecka w relacjach z innymi jest istotne ze względu na podejmowanie działań terapeutycznych w kontekście osiowych dla autyzmu objawów.

Zabawa dziecka z autyzmem

Zabawa dziecka z autyzmem rożni się od zabawy dzieci prawidłowo rozwijających się. Oprócz odmiennych form i specyficznych zainteresowań przedmiotami zabawa ujawnia deficyty społeczne charakterystyczne dla zaburzeń autystycznych. Najczęściej w u dzieci z autystycznym spektrum dominuje zabawa sensoryczno- motoryczna, w której dominują proste manipulacje przedmiotami. Dziecko z autyzmem preferuje zabawy samotne, które dość często są kopią wyuczonych zabaw lub scen z bajek telewizyjnych.

Wykazano, że jeśli dziecko samo inicjuje kontakt, to znacznie rzadziej się z niego wycofuje. Zatem stworzenie możliwości wyboru i podążanie za zainteresowaniami dziecka daje możliwość włączenia się we wspólną zabawę oraz na rozwój właściwej relacji i komunikacji. Angażowanie dziecka w zabawę to podstawowa droga do zdobywania umiejętności komunikacyjnych i społecznych.

Jakie elementy powinna zawierać zabawa i jakie mieć właściwości, aby dziecko z autyzmem chciało w niej uczestniczyć?

  1. Jasna struktura, wyrazisty charakter postaci, powtarzalne frazy i sygnały, których używa rodzic, pomagające zrozumieć sekwencję czynności w zabawie
  2. Efektowność, to nieodłączna potrzeba przyjemności płynącej z zabawy
  3. Przekonanie: dzieci znacznie chętniej się bawią jeśli zabawki i czynności są źródłem ich osobistego doświadczenia. Na przykład wykorzystanie w zabawie znanych sekwencji i postaci z bajek zachęca dziecko do zaangażowania.
  4. Niereprezentatywne zabawki (sznurki, pudełka, patyczki, słoiczki z zakrętkami) powinny być w równowadze z reprezentatywnymi.
  5. Kontynuacja: na przykład przewidywanie w zabawach naśladowczych umożliwia dziecku naśladowanie. Ważne jest to dla dziecka z autyzmem, które z ogromnym trudem porusza się w świecie społecznych komunikatów. 
  6. Zabawa powinna być starannie dopasowana do zmiennych stanów zaciekawienia i zadowolenia dziecka. Zmuszanie do działania podważa sens zabawy.

Podążając naturalną ścieżką rozwojową ważne jest inicjowanie zabaw, których brakowało dzieciom w dwóch pierwszych latach życia. Podczas tych prostych zabaw polegających na powtarzalności, wzajemności i wymianie dzieci ćwiczą kompetencje prewerbalne. 

Greenspan i inni badacze podkreślają, że każda sprawność i nowa umiejętność opanowane w kolejnych etapach rozwoju zabawy dają podstawę do zdobywania następnej.

Jaką rolę w kształceniu zdolności komunikacyjnych może mieć rodzic dziecka z autyzmem?

  1. Dorosły w roli przewodnika, który pomaga oraz w roli partnera. Kiedy dziecko staje się zdolne do komunikowania potrzebuje znacznie mniej dyrektyw. Zbyt wiele pytań i poleceń może utrudniać relację i dialog.
  2. Dostosowanie tempa. Należy dać dziecku czas na zaangażowanie się.
  3. Wykorzystanie zabaw samotnych jako inspiracji do zabaw w relacji i wspólnej aktywności
  4. Nagradzanie zachowań służących komunikowaniu się emocjonalną odpowiedzią przyjemną dla dziecka (uśmiechem, gestem, akcją)

 

Tomasello, Carpenter, Nagel wykazali, że rozumienie języka i posługiwanie się mową u dzieci silnie koreluje ze stopniem rozwoju do wspólnego zaangażowania uwagi z matkami podczas interakcji. Istotą zabawy jest jej atrakcyjność i autentyczność działania, które przede wszystkim wiążą się z samego wykonania czynności, nie zaś z jej efektem. Aktywność dziecka, która jest źródłem przyjemnych doświadczeń to podstawowa droga do rozwoju dynamicznej komunikacji. Osoba z ASD z nami jako przewodnikami musi pokonać setki małych kroków, o coraz większej złożoności, aby osiągnąć kompetencje komunikacyjne, które dzieci zwykle pokonują intuicyjnie, dzień po dniu w naturalnym rozwoju.

Znalezione obrazy dla zapytania Renata Gołębiowska swps

O autorce

Renata Gołębiowska - Neurologopeda, pedagog specjalny. Pracuje w Centrum Rehabilitacji i Neuropsychiatrii Celestyn w Mikoszowie oraz w Poradni Zdrowia Psychicznego we Wrocławiu, prowadzi własny gabinet i jest wykładowcą w Dolnośląskiej Szkole Wyższej we Wrocławiu, a na Uniwersytecie SWPS prowadzi warsztaty w ramach modułu „Autyzm i całościowe zaburzenia rozwoju, najnowsze odkrycia”. Zajmuje się diagnozą kliniczną i funkcjonalną, terapią dzieci i młodzieży z autystycznym spektrum zaburzeń oraz konstruuje programy terapeutyczne. Jest certyfikowanym diagnostą ADOS-2. Udziela porad dla rodziców, nauczycieli i specjalistów. Od 2003 roku prowadzi szkolenia dla profesjonalistów i rodziców.

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »