hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto jednak wiedzieć, jak dochodzi do jego rozwoju i jakie funkcje może spełniać używka. Pozwoli to zareagować i skutecznie pomóc dziecku, a także każdej osobie uzależnionej.

Uzależnienie – choroba nie tylko osób dorosłych

Powstanie uzależnienia jest procesem, który może rozwijać się w różnym tempie i jest zależne od wielu czynników m.in. biologicznych, środowiskowych, rodzinnych itp. Uzależnienie jest poprzedzone wcześniejszymi etapami rozwoju choroby. Zaliczamy do nich: eksperymentowanie, nadużywanie, szkodliwe używanie.

To ostatnie stadium jest chorobą przewlekłą, nawrotową i nieleczone może zakończyć się śmiercią.W terapii uzależnień mówi się, iż uzależnienie można „zaleczyć”. Dana osoba może utrzymywać abstynencję, jednak istnieje zagrożenie, że powróci do nałogu lub wpadnie w inny. Wszystko zależy od umiejętności radzenia sobie z trudami dnia codziennego bez pomocy używek/zachowań nałogowych. Jeżeli w toku terapii lub samodzielnych doświadczeń, uzależniony nauczy się stawiać czoła problemom, to używka lub uzależnienie behawioralne przestaną być konieczne.

Badacze rozróżniają uzależnienia związane ze środkami psychoaktywnymi np. leki, alkohol, nikotyna, narkotyki, dopalacze oraz uzależnienia behawioralne np. od hazardu, zakupów, komputera, seksu itp. Zarówno jedne, jak i drugie są równie niebezpieczne, jeśli chodzi o konsekwencje fizyczne, psychologiczne i społeczne. Ważne jest, aby nie dać się zastraszyć przekazywanymi przez media informacjami, w tym o dopalaczach i ich makabrycznym wpływie na człowieka. Należy spojrzeć na kwestię używek całościowo.

Bardzo istotne jest skierowanie swoich wysiłków na zapobieganie powstawaniu wszystkich uzależnień. Błędem jest skupianie się wyłączenie na najbardziej niebezpiecznych substancjach np. dopalaczach. Łatwo wówczas zapomnieć o fakcie, iż nie tylko nielegalne substancje są szkodliwe – legalny alkohol, w nadmiarze, niesie za sobą ogromne, negatywne konsekwencje.

Aby stwierdzić, że dziecko jest uzależnione, powinniśmyzaobserwować co najmniej trzy symptomy, które w sposób ciągły występowały w ostatnim roku:

  • poczucie przymusu zażywania substancji lub wykonywania danej czynności,
    „zespół odstawienny” – w sytuacji zaprzestania zażywania substancji lub wykonywania danej czynności,
  • poczucie utraty kontroli nad zażywaniem substancji lub wykonywaniem danej czynności,
  • poświęcanie coraz większej ilości czasu na zażywanie substancji lub wykonywanie danej czynności,
  • koncentracja życia wokół zażywania substancji lub wykonywania danych czynności, 
  • zażywanie substancji lub wykonywanie danych czynności pomimo wynikających z tego szkód (finansowych, zdrowotnych, rodzinnych itp.).

Jeśli nie są spełnione wszystkie kryteria, mówimy o szkodliwym używaniu lub też wcześniejszych fazach. Aby zyskać pewność o jakim etapie zażywania, bądź też zależności od danych zachowań mówimy, należy zasięgnąć porady u specjalisty.

 

Osoby uzależnione lub szkodliwie używające mają znacznie zmniejszoną umiejętność wytrzymywania trudnych dla siebie stanów emocjonalnych. Często wydaje im się, że dana emocja jest absolutnie nie do zniesienia, nie radzą sobie bez używki lub danego zachowania nałogowego.

Regulator emocji na wyciągnięcie ręki

Najważniejszą funkcją narkotyków i dopalaczy jest regulowanie emocji. Osoba, która zaczyna zażywać substancje psychoaktywne lub też powtarzać pewne zachowania, często w ten sposób radzi sobie z emocjami, tłumi je, wycisza. Używki pozwalają na jakiś czas zapomnieć, odciąć się, nie czuć. Nie mniej jednak jest to działanie na krótką metę. Wszyscy odczuwamy emocje i nie można ich tak po prostu „wyciąć” z życia. Dlatego też, kiedy minie stan odurzenia emocje wracają w dwójnasób. Do tego dochodzi często tzw. „kac moralny” spowodowany konsekwencjami zażywania lub określonych zachowań np. długami, oszukiwaniem rodziców, przyjaciół, problemami zdowotnymi itp.

Nadmierne odurzanie się jest objawem, iż dany człowiek nie radzi sobie z określonymi sytuacjami – mogą to być np. problemy rodzinne, w szkole, w związku itp. To również sposób na zwrócenie na siebie uwagi w sytuacji, kiedy rodzice są mniej obecni przy dziecku. Najpowszechniejsze przyczyny to nadmiar pracy, emigracja zarobkowa, któregoś z opiekunów, problemy osobiste, tym samym brak czasu i sił na zajęcie się problemami nastolatka. Używka jest też prostym i niezawodnym sposobem na szybkie stłumienie przykrych emocji i doznanie ulgi.

Istotnym elementem profilaktycznym jest zgoda rodziców na odczuwanie wszystkich emocji. Odrzucamy przekonanie, że dziewczynkom nie wypada się złościć, a chłopcy nie mogą płakać. Emocje towarzyszą człowiekowi przez całe życie, a najlepszym sposobem na poradzenie sobie z nimi jest akceptacja i umiejętność ich wytrzymywania. Dodatkowym wzmacnieniem nastolatka jest przykład rodzica, który pokazuje, że potrafi poradzić sobie z własnymi emocjami. Osoby uzależnione lub szkodliwie używające mają znacznie zmniejszoną umiejętność wytrzymywania trudnych dla siebie stanów emocjonalnych. Często wydaje im się, że dana emocja jest absolutnie nie do zniesienia, nie radzą sobie bez używki lub danego zachowania nałogowego. Taki przykład można zaobserwować w filmie „Wilk z Wall Street”. Główny bohater po kłótni z żoną biegnie do domowej skrytki zażyć kokainę, bo inaczej nie jest w stanie wyregulować swoich emocji. Przykład nieco drastyczny, ale prawdziwy.

Co pomoże zapobiegać uzależnieniom?

Prowadząc zajęcia z profilaktyki uzależnień w gimnazjach i szkołach średnich, często pytam młodzież, jakie są najlepsze czynnniki zapobiegające rozwojowi uzależnienia. Najczęściej wymieniają: wysokie poczucie własnej wartości, asertywność, posiadanie pasji, doświadczanie miłości, posiadanie przyjaciół, celów w życiu, samoakceptację, poczucie bezpieczeństwa, wsparcie rodziny, umiejętność stawiania granic przez rodziców. Jako dodatkowy ważny czynnik należałoby też wymienić wiedzę rodziców na temat uzależnień i używek. Nie mam tutaj na uwadze szczegółowych, specjalistycznych informacji, ale wiedzę do czego może doprowadzić dany nałóg,w jakim celu młodzież sięga po substancje psychoaktywne lub też nadmiernie angażuje się w dane zachowania.

Uzależnienie jest chorobą uwarunkowaną wieloma czynnikami i nie na wszystkie rodzic ma wpływ. Jednak więź i wzajemne relacjestanowią nieodłączny element profilaktyczny. Jak powiedział Anthony J. Mahavorick amerykański doradca życiowy, autor książek motywujących: „Jakość naszego życia sprowadza się do jakości naszych związków z innymi ludźmi.” Dbając o wzajemne relacje, przeciwdziałamy rozwojowi uzależnienia.

someone

O autorce

Magdalena Jaroch – pedagog resocjalizacji, certyfikowany specjalista terapii uzależnień (Polska Federacja Społeczności Terapeutycznych), absolwentka kursu Psychotraumatologii praktycznej w PCP w Gdańsku, w trakcie pogłębiania kwalifikacji zawodowych w Szkole Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej na Uniwersytecie SWPS. Pracuje z osobami uzależnionymi i współuzależnionymi w Poradni Leczenia Uzależnień w Gdyni prowadząc terapię indywidualną i grupową. Posiada wieloletnie doświadczenie pracy w nurcie„redukcji szkód" jako streetworker i partyworker z osobami wykluczonymi społecznie oraz młodzieżą zagrożoną uzależnieniami w fundacji „Czyste Dźwięki" w Sopocie, szkoleniowiec i wykładowca na Wydziale Zamiejscowym Uniwersytetu SWPS w Sopocie, prowadzi prywatną praktykę psychoterapeutyczną w Wejherowie.

 

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »