hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, czym się będzie zajmowało. Dlaczego jest to takie ważne? Trudno sobie wyobrazić, by w zorganizowanym czasie dnia, dziecko mogło znaleźć przestrzeń na kształtowanie swojej osobowości, poznanie swoich emocji, rozpoznanie zainteresowań.

Zorganizuję Tobie czas. W odpowiednim czasie

- Co robisz?
- Nic.
- A chciałabyś się pobawić? 
- Nie.
- Masz przecież tyle zabawek, pobaw się.
- Nie. 
- Wolisz się nudzić?
- Ja się nie nudzę, ja myślę.

Zagospodarowanie czasu wolnego przez samo dziecko może być trudne, jeśli od wczesnego dzieciństwa nie jest do tego przyzwyczajane. Już niemowlęta potrafią same wybierać sobie aktywności, jeśli mają stworzone ku temu warunki: uczą się chwytać wiszącą lub leżącą w pobliżu zabawkę, obserwują kołyszący się nad łóżeczkiem kolorowy balonik, na spacerze przyglądają się drzewom, liściom, ludziom, samochodom, ćwiczą przewracanie się z brzuszka na plecy i odwrotnie, próbują siadać, potem chodzić. Nie potrzebują stałej stymulacji z zewnątrz, korzystają z możliwości jakie są im dane. W tym okresie, szczególnie ważna dla dziecka jest obecność drugiego człowieka, przy którym może czuć się bezpiecznie.

Dużo czasu maluch przeznacza na obserwację dorosłych, ich czynności i twarzy, przysłuchiwanie się ich głosom. W ten sposób tworzy w sobie własny obraz świata, relacji, zachowań, uczy się empatii, dostraja się do otoczenia.

Dziecko stopniowo usamodzielnia się, jest coraz mniej zdane na dorosłych. Zaczyna chodzić, biegać, eksplorować dostępną przestrzeń i nawiązywać kontakty z innymi dziećmi. W domu wybiera sobie formę aktywności, w zabawie odgrywa różne role, często naśladując w nich dorosłych lub przetwarzając treści baśni, chce uczestniczyć w domowych czynnościach: zmywać, odkurzać, pomagać w pieczeniu ciasta i przygotowaniu posiłków. Układa puzzle, maluje, lepi z plasteliny, ogląda obrazki w książkach, opowiada historyjki. Wciąż warunki do tych zachowań kreują dorośli. To od nich zależy, na ile te warunki sprzyjać będą rozwojowi dziecka, jego kreatywności, wyobraźni, samodzielności. To rodzice wychodzą z dzieckiem na spacer do lasu, na plac zabaw lub do znajomych. Rodzice pozwalają (lub nie) obierać warzywa, myć naczynia, odkurzać. Zapewniają dostęp do gier, zabawek, farb i papieru, plasteliny itp. Dla dziecka obecność rodziców i ich zainteresowanie są najważniejsze. A jednocześnie rodzice mają dużo zaufania do dziecka – może ono samo wybierać czym będzie się bawić i co będzie robić, często również – jakie zabawki znajdą się w jego otoczeniu.

W pewnym momencie wielu dorosłych uznaje, że dziecku należy zagospodarować czas. Starają się wypełnić go różnymi zorganizowanymi zajęciami. Najczęściej dzieje się tak, gdy dziecko idzie do szkoły, czasami już w okresie przedszkolnym. Rodzice zaczynają się obawiać, że ich pociecha będzie się nudzić, że sama nie potrafi zorganizować sobie zajęcia. Z kolei jeżeli coś wymyśli, to zabawa okaże się niebezpieczna, szkodliwa, niemądra. Czy to oznacza, że tracimy zaufanie do swojego dziecka?

Zajęcia dodatkowe wypełnią nasz czas

W organizowaniu dzieciom wolnego czasu nie ma nic złego. Rozwijanie zdolności, budzenie zainteresowań, zapoznawanie dziecka z różnymi formami aktywności, zachęcanie do uczestniczenia w kulturze, zapewnienie znajomości języków obcych może przynieść wiele korzyści i stać się kapitałem młodego człowieka w przyszłości. Warto na wstępie zadać sobie pytania:

Jakie motywy mną kierują? Jakie koszty ponosi dziecko? Jak uczestnictwo w zajęciach dodatkowych wpływa na rozwój, poczucie własnej wartości, samodzielność, umiejętność dokonywania wyborów i odpowiedzialności za nie? Jaki wpływ ma dziecko na wybór zajęć dodatkowych?

Zajęcia dodatkowe stają się swojego rodzaju „przechowalnią”, a jednocześnie ułatwiają tłumaczenie, że są niezbędne dla rozwoju. 

 

 

Motywy rodziców są bardzo różne i nie zawsze uświadomione

„Ja nie miałam/em takich możliwości, więc niech moje dziecko z nich korzysta”, „Jako dziecko nie uczyłem się angielskiego i bardzo tego żałuję”, „Marzyłam, żeby chodzić na balet, uczyć się tańczyć, jednak rodzice nie mieli możliwości posyłać mnie na takie zajęcia”.

Motywy są projekcją własnych oczekiwań i przerzucania swoich potrzeb na dziecko. Rodzice twierdzą, że najlepiej wiedzą, jakie potrzeby i pragnienia maja ich podopieczni. Czy faktycznie tak jest? Oczywiście warto zaproponować udział w dodatkowych zajęciach dziecku. Można namówić do pójścia „na próbę” na trening lub lekcję, nigdy jednak na siłę.

Rozmawiałam z 4-letnią dziewczynką, która bardzo lubiła tańczyć. Gdy tylko usłyszała muzykę, zaczynała się poruszać z wdziękiem i do taktu, wykonywała ruchy rączkami i krążyła po całym pokoju, a na jej buzi malował się zachwyt. Z radością przyjęła propozycję uczestniczenia w zajęciach baletowych. Jej stosunek do tańca zmienił się bardzo szybko. Skarżyła się, że bolą ją palce, że pani wyśmiewa ją i beszta, że nie może tańczyć tak, jakby chciała. W grupie było kilkanaście dziewczynek. Zdecydowana większość z nich wchodziła na salę ze łzami w oczach, niechętnie, a tylko kilka z nich, zdaniem pani instruktorki, było utalentowanych. Czterolatka szybko skończyła przygodę z baletem. Zmuszanie dziecka do kontynuowania zajęć byłoby szkodliwe, jak każdy nieuzasadniony przymus. Argumentacja, że należy uczyć konsekwencji i wytrwałości, radzenia sobie ze stresem i odpowiedzialności za własne decyzje, wydaje się być właściwa. Jednak sposób dotarcia do najmłodszych, akurat w tej sytuacji, już niekoniecznie.

Potrzebujemy czasu

„Mam tyle pracy, że muszę zagospodarować czas dziecku”, „Potrzebuje mieć więcej czasu dla siebie”. Motyw wolnego czasu często jest wypierany przez rodziców. Do takiego uzasadnienia trudno się przyznać. Często zastępujemy go „dobrem dziecka”. Obecnie pracuje się ponad miarę w celu spłacenia kredytu, zapewnienia życia w dobrobycie. Nie ma czasu na rodzinne gry i zabawy, spacery, domowe czynności, rozmowy. Zajęcia dodatkowe stają się swojego rodzaju „przechowalnią”, a jednocześnie ułatwiają tłumaczenie, że są niezbędne dla rozwoju. 

Znam dzieci, które są wożone z zajęć na zajęcia i swój „dzień pracy” kończą około 20.00. Czy taka ilość obowiązków jest potrzebna? Czy dziecko czuje się dzięki temu kochane? Czy ma zapewnione poczucie bezpieczeństwa i akceptacji?

Gadżet za czas? O byciu razem

Dla dziecka przed okresem dojrzewania relacje z rodzicami są niezwykle ważne. Za ich budowanie odpowiadają dorośli. Ze strony dziecka gotowość do okazywania miłości oraz potrzeba akceptacji i przynależności są bardzo silne i naturalne. Rodzicom może wydawać się, że poświęcenie jest przejawem miłości i każdy powinien doceniać ich wysiłek, zaangażowanie w pracę, żyje również najmłodsi członkowie rodziny. „Masz wszystko, czego zapragniesz, kupuję ci każda zabawkę/ tablet/komputer/grę, jakiej tylko zapragniesz. Wiesz ile dzieci zazdrości ci tego, że możesz chodzić na zajęcia dodatkowe?” a dziecko nie pragnie zastąpienia go gadżetami .

Opowiem osobistą historię. Moim przyjacielem i autorytetem był tata. Mam mnóstwo wspomnień z dzieciństwa. Pamiętam tatę rozbijającego kasztany, żebym miała łaciate koniki. Jego koszulę poplamioną sokiem z kasztanów, że nie można jej było doprać. Jeździliśmy na ryby, uczyłam się zarzucać wędkę. Zahaczyłam o taty ucho, polała się krew, a tata zareagował śmiechem. Razem budowaliśmy wędzarnię nad Sanem, rozstawialiśmy namiot. Gdy miałam 6 lat, pojechałam z tatą na kurs żeglarski - naprawialiśmy i malowaliśmy wspólnie żaglówkę, pływaliśmy na jachcie. Robiliśmy razem zdjęcia, a potem nauczyłam się je wywoływać. Tata pokazał mi, jak zmieniać biegi w samochodzie – miałam wówczas 12 lat. Gdy rodzice grali w brydża ze znajomymi, siedziałam obok taty i poznawałam zasady – wyjaśniał mi je po cichu.

Co było w tym najważniejsze? RAZEM! Myślenie i troska o zabezpieczenie przyszłości jest zrozumiałe, jednak dzieciństwo jest tu i teraz. Nie uda się nadrobić straconego czasu, nie da się przełożyć „na później” miłości, zainteresowania, wspólnego spędzania czasu i uwagi. Tylko raz można zobaczyć, jak dziecko stawia pierwsze kroki. Jak wypowiada swoje pierwsze słowa, jak pierwszy raz nieporadnie jedzie na rowerze, jak zapisuje pierwsze zdanie w zeszycie, jak wspina się na drzewo lub wchodzi samo po schodach. Jak zaczyna dyskutować o rzeczach ważnych, o sensie życia i o śmierci. Jak martwi się tym, że ktoś go nie lubi. Jak cieszy się z czegoś, co mu się po raz pierwszy udało. Dla dziecka zainteresowanie rodziców i ich aprobata są bardzo ważne. Jeśli tego nie uzyskają, zaczną szukać gdzie indziej. Budowanie silnych relacji może odbywać się tylko razem – w bezpośrednim kontakcie, rozmowach, wspólnym działaniu.

258 Ewa Borgosz

O autorce

Ewa Borgosz – tłumaczka i nauczycielka, absolwentka Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów podyplomowych w zakresie Edukacji Niezależnej na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych UW, Akademii Przywództwa Liderów Oświaty, Podyplomowych Studiów Neurodydaktyki z Tutoringiem. Założycielka i wieloletnia dyrektorka Zespołu Szkół Ogólnokształcących STO „Toruńska” w Warszawie, jednej z pierwszych szkół niepublicznych Społecznego Towarzystwa Oświatowego. Obecnie dzieli się swoim bogatym doświadczeniem z innymi prowadząc szkolenia dla Rad Pedagogicznych w całej Polsce. Od 20 lat współpracuje z Centrum Edukacji Obywatelskiej jako trenerka i edukatorka. Zajmuje się kształceniem nauczycieli i doskonaleniem ich warsztatu pracy, nauczaniem i wychowaniem. Prowadziła warsztaty dla nauczycieli na Białorusi, w Łotwie i na Ukrainie. Autorka szkoleń dla nauczycieli, redaktorka merytoryczna publikacji „Rady Pedagogiczne” wydawnictwa Raabe. Prywatnie - mama dwóch dorosłych synów i babcia 5-letniej Matyldy. W pracy nauczyciela najbardziej ceni relacje, zrozumienie, empatię, z której obie strony czerpią radość i satysfakcję, wspólne z dziećmi odkrywanie świata, rola starszego przyjaciela. Stale rozwija swoje umiejętności i poszukiwała nowych trendów w nauczaniu. Prowadzi blogi „Anarchistka w podróży” i „Anarchistka w szkole”.

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »