hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania czy własności np. zabawek. Dzieje się tak również dlatego, że rodzeństwo rywalizuje ze sobą o miłość mamy lub taty, ich wyłączną uwagę, poświęcany czas. Dodatkowo odczuwają zazdrość, żal, frustrację z powodu sukcesów brata lub siostry, jego talentów lub przywilejów. Tak więc powodów do kłótni może być bardzo dużo, warto jednak zadbać, aby nie przerodziły się one w nieustanną walkę między dziećmi.

Nie porównuj

Porównywanie rodzeństwa jest częstym sposobem reagowania rodziców w trudnych wychowawczo sytuacjach, np.: "Zobacz jak grzecznie bawi się twoja siostra, a ty tylko marudzisz". Tym sposobem zapewne chcemy pokazać dziecku jak należy się zachować, myślimy, że weźmie przykład z siostry i zacznie się ładnie bawić. Jakie jest nasze zdziwienie gdy zamiast oczekiwanego efektu słyszymy płacz i wołanie siostry „mamo on mi zabiera zabawki”.

Często też nieświadomie wzmacniamy rywalizację pomiędzy dziećmi wymyślając niewinne zabawy typu: kto pierwszy zje zupę, co zapewne może być odbierane jako „kto pierwszy, ten lepszy”.

Dzieci samodzielnie wnoszą do wzajemnych relacji sporą dawkę rywalizacji. Porównując je do siebie dodatkowo podsycamy współzawodnictwo i zaostrzamy konflikt. Może się zatem zdarzyć, że dziecko, które w sytuacjach porównywania wypada gorzej, postanowi wyróżniać się właśnie negatywnie. Skoro nie może być najlepsze, zostanie najgorsze.

Inną reakcją dziecka, które stawiane jest w niekorzystnym świetle i czuje się gorsze, może być poddanie się i brak motywacji do zmian na lepsze. Jest to o tyle istotne, że niektórzy rodzice mogą traktować porównywanie jako rodzaj motywowania dzieci do większego wysiłku, zmiany zachowania. Stawiając jedno dziecko za wzór, nawet bez wskazywania wad naszego drugiego dziecka, i tak sprawiamy, że to drugie czuje się ganione. Z kolei dziecku, którego zachowanie może być przykładem do naśladowania, dostarczamy pewnej presji. Będzie starało się nadal sprostać oczekiwaniom rodziców obawiając się porażki. W ten sposób dopingujemy je do dalszej, niezdrowej rywalizacji z rodzeństwem, która jest źródłem ich konfliktów.

Porównywanie rodzeństwa ze sobą może też dawać sygnał dziecku, że powinno być takie jak ktoś inny- brat czy siostra. Zatem to kim jest teraz, jest niewystarczające, nie dość dobre. Dziecko może więc myśleć, że tylko wtedy, gdy postępuje tak jak inni -„lepsi”, zasłuży na akceptację rodziców, spełni ich oczekiwania.

Zamiast porównywania lepszą metodą jest odnoszenie się wprost do dziecka, rozmawianie o jego zachowaniu, dobrych i złych skutkach jego czynów. Takie podejście podkreśla jego indywidualność, pozwala mu rozważyć konsekwencje swojego zachowania bez skupiania się na tym, czy jest lepsze czy gorsze od innych.

Porównywanie dzieci może stać się nawykiem, ponieważ najłatwiej rodzicom w trudnych sytuacjach i wzburzeniu po nie sięgnąć. Powiedz dziecku wprost, co chcesz mu przekazać, bez odwoływania się do jego rodzeństwa. Mów, co dziecko ma zrobić, co ci się podoba lub nie. Ważne, by skupić się na jednym dziecku.

Aleksandra Brzezińska

Choć żyjemy w wymagającym świecie, a dokoła nas jest wiele sytuacji wymagających współzawodnictwa, nie musi to oznaczać wprowadzania takiej atmosfery w domu. Dobrych manier, właściwego postępowania, umiejętności podejmowania inicjatywy, bronienia swoich praw, dążenia do celu można nauczyć w otoczeniu sprzyjającym współpracy. Przy okazji uczymy również szacunku dla innych, wiary w siebie, eliminujemy zaś wrogość i podejrzliwość, niezdrową rywalizację.

Porównywanie dzieci może stać się nawykiem, ponieważ najłatwiej rodzicom w trudnych sytuacjach i wzburzeniu po nie sięgnąć. Warto się jednak powstrzymać i próbować zareagować inaczej. Powiedz dziecku wprost, co chcesz mu przekazać, bez odwoływania się do jego rodzeństwa. Mów, co dziecko ma zrobić, co ci się podoba lub nie. Ważne, by skupić się na jednym dziecku.

Oto przykłady:

  • zamiast „Jesteś taki niezdarny. Twój mały brat tak wszystkiego nie rozlewa.”, powiedz „Trochę soku ścieka ze stołu.”;
  • zamiast „Jak to się dzieje, że zawsze się spóźniasz? Twoja siostra zawsze zdąża na angielski.”, powiedz: „Zajęcia z angielskiego zaczęły się 10 minut temu.”;
  • zamiast „Szkoda, że twoja siostra nie jest taka pilna jak ty. Nigdy się nie skupia na pracy domowej”, powiedz „Uczysz się matematyki już całą godzinę! Brawo!”;
  • zamiast „Dlaczego nie możesz mieć takiego porządku w pokoju jak twój brat?!”, powiedz „Nowe, drogie jeansy leżą na podłodze. To mnie martwi. Ich miejsce jest w szafce.”

Zachęcaj do współpracy

Rozwiązaniem, które może oddziaływać korzystnie na relacje między rodzeństwem jest zachęcanie dzieci do współpracy i proponowanie zabaw, które będą od nich wymagały współdziałania, polegania na sobie, wzajemnej pomocy. To może być wspólne układanie puzzli, budowanie z klocków, zabawa w teatrzyk, gdzie dzieci przygotowują wspólnie przedstawienie dla rodziców itp.

Tego typu zabawy pokazują, że korzyści z kooperacji potrafią być znaczne - razem można coś zrobić szybciej, łatwiej, efektywniej. Budują też więź, wzajemne zaufanie i dają dużo radości.

 

Dostrzegaj starania

Nie chodzi o to, by za wszelką cenę powstrzymywać dzieci od porównywania się w swoim własnym gronie. To naturalny proces, który będzie miał miejsce. Pomaga w budowaniu poczucia własnej tożsamości, identyfikacji z grupą. Jednak jeśli dzieci zechcą na przykład porównywać swoje oceny, będzie to już wyłącznie ich sprawa i samodzielnie wyrobią sobie stosunek do własnych wyników. Ważne, by miały poczucie, że rodzice traktują je indywidualnie, według ich potrzeb.

Dlatego czasem warto omawiać z dzieckiem pewne sytuacje na osobności, jak na przykład w przypadku ocen, świadectw, wyników wywiadówki. Kiedy zaczniemy zachwycać się umiejętnościami córki, w obecności jej brata, jego osiągnięcia, mogą przestać wydać się tak dużym sukcesem, jak myślał na początku. Ważne, by każde dziecko poczuło się doceniane, a jego starania i wysiłki zostały dostrzeżone.

Podkreślaj wyjątkowość

Oprócz faktu, że dzieci same siebie porównują, często też bardzo pilnują, by były „równo” traktowane. Rodzice podążają tym tropem i często znajdują się w trudnych sytuacjach, kiedy ta absolutna równość nie jest możliwa, a dzieci przypierają ich do muru. Nie musi tak być. Traktowanie dzieci jednakowo i namawianie ich do dzielenia się wszystkim „po równo” nie jest najlepszym pomysłem. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest, gdy rodzice zwracają uwagę i starają się zaspokajać indywidualne potrzeby dziecka. Oczywiście nie oznacza to, że na przykład nigdy nie należy dawać dzieciom takich samych rzeczy. W wielu sytuacjach jest to naturalne. Nie zawsze jednak może dziać się w ten sposób i pomoże to dziecku oswoić się z pewnym rozczarowaniem, któremu nie raz w przyszłości przyjdzie stawić czoła w życiu.

I tak zamiast dawać równe ilości, rozdzielaj zgodnie z potrzebami, na przykład „Zjesz pół pomarańczy czy całą?”. Okazując dziecku swoją wyjątkową miłość do niego, poczuje się ono wyjątkowe, na przykład: „Każde z was jest dla mnie wyjątkowe. Ty jesteś moją jedyną Kasią. Jestem szczęśliwa, że jesteś moją córką.” Dziecko chce się czuć najważniejsze dla swojej mamy i taty. Doceniając indywidualność każdego z nich, podkreślając jego wyjątkowość, bardzo mu w tym pomagamy.

Jak dojdzie do kłótni

Nie każda kłótnia wymaga twojej interwencji. Często konflikty między dziećmi są przejawem rywalizacji o uwagę rodziców, prowokowaniem by opowiedzieli się po jednej ze stron. Reagując dorośli angażują się w spór i podsycają tego typu sytuacje. Poza tym gdy „pozwolimy” się dzieciom pokłócić dajemy im szansę na samodzielne rozwiązanie konfliktu. Ta umiejętność zaś z pewnością przyda im się w przyszłości.

Może się jednak zdarzyć, że konflikt eskaluje i nie widać szans na to by dzieci samodzielnie go rozwiązały. Wtedy ważne jest by umiejętnie zareagować. Nie bagatelizuj tego co komunikują ci dzieci. Tobie powód kłótni może wydawać się błahy, dla dzieci jest jednak bardzo ważny, np. starszy synek płacze, że młodszy brat rzucił o ziemię jego ulubionym samochodzikiem. Wtedy zamiast mówić "nie ma czego płakać, nic się nie stało, to tylko zabawka, po co ta kłótnia", wysłuchaj relacji każdej ze stron, lecz nie wdawaj się w dyskusje i spory, staraj się pozostać bezstronny. Nazwij to, co czują dzieci, np. „ Jesteś zdenerwowany, bo brat rzucił twoim ulubionym samochodzikiem o podłogę”; „ Jesteś zły bo brat na ciebie nakrzyczał”. W ten sposób pokazujesz dzieciom, co tak naprawdę się wydarzyło i jakie emocje nimi powodowały. Następnie ważne jest, by wspólnie poszukać możliwych rozwiązań.

258 aleksandra brzezinska

O autorce


Aleksandra Brzezińska - psycholożka, psychoterapeutka Akademickiego Centrum Terapii i Rozwoju.

Akademickie Centrum Psychoterapii i Rozwoju (APCiR)  przy Uniwersytecie SWPS to zespół specjalistów świadczących usługi psychologiczne na najwyższym poziomie, w oparciu o najlepsze standardy. Dzięki ścisłej współpracy z Wydziałem Psychologii Uniwersytetu SWPS pracownicy mają bieżący dostęp do najnowszej naukowej wiedzy z obszaru pomagania. Pracujemy w nurcie praktyki psychologicznej opartej na dowodach empirycznych (Evidence-Based Practice in Psychology). Oznacza to, że w procesie pomagania łączą najnowszą wiedzę akademicką z wieloletnim doświadczeniem klinicznym, uwzględniając przy tym wartości i indywidualne uwarunkowania życiowe naszych klientów. W pracy wykorzystują różne podejścia psychologiczne i techniki.

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »