hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zadań. Jej chroniczna forma dotyczy nawet 20-25% z nas, zgodnie z opinią prof. P. Steel’a, od lat badającego to zjawisko. Najwięcej problemów z odwlekaniem mają ludzie młodzi – uczniowie i studenci, bowiem ośrodki w mózgu odpowiedzialne za samokontrolę (w tym samoregulację własnych emocji) dojrzewają długo, nawet do 25 roku życia. Nic dziwnego, że czasem zachowanie młodych mocno zadziwia  ludzi starszych. Wśród osób uczących się 80-95% odwleka zadania na później, a połowa twierdzi, że ma z prokrastynacją chroniczny problem, negatywnie rzutujący na dobre funkcjonowanie.

Przyczyny prokrastynacji i konsekwencje

Najważniejszą przyczyną przekładania „na potem” są doznawane negatywne emocje, które wiążą się z wykonaniem danej czynności lub zadania. Gdy doświadczamy przykrych odczuć, „przełączamy się” na inne działanie.

Wówczas automatycznie zaczynamy odczuwać ulgę oraz bardziej pozytywne emocje i nastroje, jednak potem pojawiają się problemy. Natychmiastowa poprawa dobrostanu, choć niewątpliwie przyjemna, prowadzi do negatywnych konsekwencji: ryzykujemy niewykonanie zadania lub w lżejszej formie pogorszenie jakości wykonania. Ponadto doświadczamy zwiększonego poziomu stresu, nadwyrężamy również nasze zdrowie.

Można więc stwierdzić, że prokrastynacja wiąże się z trudnością w przekształceniu negatywnych emocji na bardziej korzystne, czyli sprzyjające inicjowaniu zadania, które nas przytłacza, wydaje się trudne, wzbudza lęk, frustrację, nudę.

Warto jednak pamiętać, że istnieje również typ zrelaksowanego prokrastynatora. Takie osoby wydają się cały czas spokojne, dużo czasu poświęcają na rozrywki, stąd przez innych często bywają określane mianem hedonistów. Postronni obserwatorzy ich spokój i opanowanie odbierają jako beztroskę, lekkoduszność, a wręcz nieodpowiedzialność. Ten typ prokrastynacji również ma negatywne skutki – zadanie może być wykonane gorzej, a nawet w ogóle niezrealizowane. 

Ludzie pewni siebie są skuteczni. Jeśli więc chcemy, aby nasze dzieci nie odwlekały zadań na później, musimy wzmacniać ich poczucie własnej skuteczności. Tym bardziej, że wiąże się to z wieloma korzyściami – ludzie o wysokim poczuciu własnej skuteczności są zdrowsi, wytrwalsi, nie poddają się łatwo w obliczu przeciwności, traktują porażki jako przejściowe i zależne od czynników, które można zmienić i kontrolować, lepiej radzą sobie ze stresem. 

Piotr Modzelewski

Poczucie własnej skuteczności a odwlekanie

Ludzie pewni siebie są skuteczni. Jeśli więc chcemy, aby nasze dzieci nie odwlekały zadań na później, musimy wzmacniać ich poczucie własnej skuteczności. Tym bardziej, że wiąże się to z wieloma korzyściami – ludzie o wysokim poczuciu własnej skuteczności są zdrowsi, wytrwalsi, nie poddają się łatwo w obliczu przeciwności, traktują porażki jako przejściowe i zależne od czynników, które można zmienić i kontrolować, lepiej radzą sobie ze stresem. 

Ludzie, którzy mają wysokie poczucie własnej wartości, wierzą, że zasługują na miłość i szacunek. Z kolei ludzie o wysokim poczuciu własnej skuteczności wierzą, że potrafią działać w sposób przynoszący oczekiwane rezultaty oraz osiągać wyznaczone cele. Przykład? Osoba, która czuje się wysoce skuteczna, myśli: „Potrafię napisać esej z psychologii ogólnej na cztery strony bez błędów ortograficznych” lub „Potrafię występować publicznie”. To specyficzny rodzaj wiary w siebie – wiary w posiadanie pewnych kompetencji do realizacji własnych zamierzeń.

Poczucie własnej skuteczności u dzieci można stymulować, do czego przydaje się wiedza na temat jej źródeł, którymi są:

• osobiste doświadczenia,
• obserwacja innych,
• perswazja,
• fizyczna gotowość do realizacji celów.

Co zatem mogą zrobić rodzice, którzy chcą zadbać o poczucie sprawstwa u swoich dzieci? Na początek niech zaplanują serię zadań, które umożliwią dziecku osiągnięcie drobnych sukcesów. Warto podkreślać minizwycięstwa – celebrując je i nagradzając. Dzięki temu maluch na własnej skórze doświadczy tego, czym jest sukces i na długi czas zachowa to w pamięci.

Dobrą strategią jest pokazywanie wzorców do naśladowania – postaci, które od początku do końca zrealizowały jakieś zadanie, świetnie wykonujących daną czynność, dobrze radzących sobie z problemami mimo napotykanych trudności. Wybór pozytywnych wzorców należy oczywiście do rodziców, choć warto pamiętać, aby dobierać postacie jak najbardziej podobne do dziecka, a w przypadku bohaterów fikcyjnych – czerpać wzorce z ulubionych książek i kreskówek.

Kolejny prosty i jednocześnie efektywny sposób rozwijania poczucia skuteczności u dzieci to czytanie im inspirujących książek. Wśród lektur mogą znaleźć się zarówno poradniki motywacyjne, książki poradnikowe (np. jak zrobić coś krok po kroku), jak i biografie ludzi sukcesu (sportowców, muzyków, naukowców, biznesmenów).

„Dobre czucie się we własnej skórze” jest niezbędne do realizacji celów. W praktyce chodzi o dobre samopoczucie, odpowiednio wysoki poziom energii przy niskim poziomie zmęczenia, a także o pogodny nastrój. Chyba nie ma osoby, której realizacja zadania nie przychodziłaby łatwiej, gdy dobrze się czuje. Dlatego tak ważne jest, aby zadbać o prawidłową dietę (lekkostrawną i pełnowartościową), odpowiednią ilość snu, nawodnienie organizmu i w miarę możliwości o bezstresowe funkcjonowanie. Wtedy ryzyko, że kolejna czynność zostanie odwleczona na później, a realizacja celu przesunięta w czasie, zostanie jeśli nie usunięte, to przynajmniej zminimalizowane.

pokonaj odwlekanieModzelewski, P. (2016). Pokonaj odwlekanie – Rozwiń wytrwałość. Będzin: Wydawnictwo e-bookowo.
więcej informacji: pokonajodwlekanie.pl

Jak uczyć dzieci aktywności zamiast odwlekania? 10 sposobów:

  1. Nagradzaj odpowiednie zachowania (aktywność dziecka), nie karz. Nagradzane zachowania są częściej powtarzane. Chwal dziecko za wytrwałość.
  2. Miej realistyczne oczekiwania. Nie oczekuj zbyt dużo od dziecka. Przyda się wiedza z psychologii rozwojowej, abyś wiedział, ile wymagać.
  3. Zmieniaj swój styl rodzicielski w zależności od wieku dziecka
  4. Daj swojemu dziecku nieco autonomii. Badania psychologiczne i pedagogiczne przekonują, że odrobina autonomii sprzyja inicjowaniu działania.
  5. Bądź modelem zachowań dla swojego dziecka. Nic nie pociąga ludzi bardziej niż przykład. Nauczaj ustalania celów, dzielenia zadań na podzadania i monitorowania własnych postępów. Nauczaj dzieci dostrzegać małe kroczki i postępy w drodze do celu oraz celebrować je.
  6. Daj dziecku nieco czasu na wszystko. Jeśli dziecko ma nauczyć się czego nowego, potrzebuje na to czasu. Podobnie jak i na zbudowanie własnej tożsamości.
  7. Pozwól dzieciom odczuć konsekwencje własnych czynów. Nie ratuj dziecka. Czasem niewykonanie czegoś na czas i poniesienie konsekwencji opieszalstwa może być najlepszą nauką odpowiedzialności. To swego rodzaju kara pedagogiczną, która pozwala zmieniać się na lepsze.
  8. Pomóż ustalać dzieciom konkretne zadania i cele. Ważne jest to, co mówisz. Czasem lepiej powiedzieć: „Posegreguj zabawki” niż ogólnie: „Posprzątaj pokój”.
  9. Zapamiętaj, że prokrastynacja to nie lenistwo. Prokrastynatorzy są w rzeczywistości bardzo aktywnymi ludźmi, jednak nie robią tego, co w danym momencie jest najważniejsze. Dlatego nie przypinaj dziecku łatki „leń”.
  10. Pamiętaj, że prokrastynacja jest wyuczonym zachowaniem, a więc… można się jej także „oduczyć”. Przede wszystkim bądź dla dziecka dobrym wzorcem. Nagradzaj jego aktywność. Wspólnie planujcie ważne zadania, np. odrabianie lekcji. Kluczem do sukcesu jest trening – regularnie powtarzane czynności automatyzują się i stają się nawykiem, tak jak np. poranny jogging czy przyjmowanie leków o określonej porze.

258 piotr modzelewski

O autorze

Piotr Modzelewski – psycholog, pedagog, psychodietetyk, absolwent Uniwersytetu SWPS. Pracuje w Akademii Pomorskiej w Słupsku i internetowej przychodni edoktor24.pl. Autor kilkunastu artykułów naukowych i aktywny uczestnik ponad 20 konferencji naukowych. Autor książki popularnonaukowej i poradnikowej „Pokonaj odwlekanie – rozwiń wytrwałość” dotyczącej zjawiska prokrastynacji; recenzowanej przez pracowników Uniwersytetu SWPS (prof. Bolesława Niemierko oraz mgr Małgorzatę Osowiecką).

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »