Nowe możliwości wsparcia psychologicznego w erze cyfrowej

Gdy mówimy o nowych technologiach w psychologii, często pojawia się pytanie, czy sztuczna inteligencja zastąpi terapeutę.

Zgodnie z raportami WHO i badaniami nad skutecznością psychoterapii niemal 60 proc.^₁osób, które potrzebują pomocy w obszarze zdrowia psychicznego, w ogóle się po nią nie zgłasza, a spośród tych, którzy ją uzyskują, poprawę obserwujemy u 60-70 proc.^₂.

– Jeśli zestawimy to z faktem, że połowa z nas na którymś etapie życia doświadczy zaburzeń psychicznych, powinniśmy zastanowić się, jak wykorzystać nowe technologie, aby dostarczyć bezpieczną i skuteczną pomoc tym, którzy jej potrzebują – niezależnie od tego, czy brak pomocy wynika z wykluczenia ekonomicznego, transportowego czy nadal obecnych stereotypów dotyczących zdrowia psychicznego. Równie ważne jest pytanie, jak wesprzeć terapeutów w ich dotychczasowej pracy, aby była bardziej efektywna, szczególnie wobec osób, które dotąd nie odczuwały poprawy (czyli tzw. non-responders) – wskazuje ekspertka z Uniwersytetu SWPS.

Więcej niż rozmowa przez ekran

Interwencje internetowe, określane też jako digital mental health, oznaczają wykorzystanie nowych technologii – takich jak Internet, aplikacje mobilne, chatboty, noszona elektronika pomiarowa (wearables) VR i XR – w profilaktyce zdrowia psychicznego oraz w interwencjach psychoterapeutycznych^₃. Mogą one działać zarówno ze wsparciem terapeuty, jak i samodzielnie, jako tzw. interwencje samopomocowe. Jak wskazuje ekspertka, nie chodzi tu o przeniesienie klasycznej psychoterapii do komunikatorów internetowych, lecz o rozwiązania projektowane od początku z myślą o wykorzystaniu nowych technologii.

– Najwięcej danych mamy dziś na temat samopomocowych internetowych interwencji opartych na platformach internetowych, ich skuteczność dorównuje skutecznością klasycznym formom psychoterapii^₄. Pacjenci zapoznają się tam z treściami psychoedukacyjnymi i wykonują ćwiczenia, które pomagają im przekształcić wiedzę w umiejętności dopasowane do problemu, z którym się mierzą. Takie rozwiązania są już integralną częścią systemu opieki zdrowia psychicznego w niektórych krajach, np. w Wielkiej Brytanii^₅ czy Szwecji^₆, i pomagają ograniczać problem dostępności pomocy, przynajmniej na początkowym etapie – mówi prelegentka Kongresu i Festiwalu Psychologicznego Re_Mind.

Skuteczność to dopiero początek

Jak wskazuje dr hab. Monika Kornacka, rozwój smartfonów i smartwatchy otwiera dodatkowe możliwości. Interwencje mogą być dostarczane przez aplikacje, ale urządzenia mobilne pozwalają także na personalizację pomocy na podstawie danych zbieranych od konkretnego pacjenta w jego codziennym funkcjonowaniu^₇.

– Tego rodzaju pomiary (experience sampling) są już dobrze znane w badaniach nad procesami psychologicznymi. Pacjenci kilka razy dziennie otrzymują powiadomienia z pytaniami o nastrój lub kluczowe procesy psychologiczne, takie jak zamartwianie się czy unikanie. Dane te można łączyć z psychofizjologicznymi markerami regulacji emocji, np. zmiennością rytmu zatokowego serca, zbieranymi przez smartwatche. Dzięki temu możemy lepiej rozumieć funkcjonowanie konkretnego pacjenta w codziennym życiu i dobierać dla niego najbardziej adekwatną formę pomocy psychologicznej lub interwencji o niskiej intensywności – bez wsparcia terapeuty albo z niewielkim wsparciem. Podobne narzędzia mogą też wspierać diagnozę^₈ i monitorowanie efektów klasycznej psychoterapii^₉, dostarczając terapeutom danych wykraczających poza hipotezy kliniczne zebrane podczas wywiadu w gabinecie – mówi psycholożka.

Ekspertka z Uniwersytetu SWPS wskazuje, że skuteczne wdrażanie interwencji internetowych wymaga jednak interdyscyplinarnej współpracy oraz spełnienia kilku kluczowych warunków. Po pierwsze, powinny one spełniać takie same kryteria jak klasyczna psychoterapia czy pomoc psychologiczna – muszą być oparte na dowodach naukowych. Nie wystarczy, że aplikacja, interwencja czy rozwiązanie VR bazuje na empirycznie zweryfikowanym modelu teoretycznym lub uznanej formie psychoterapii. Zarówno skuteczność, jak i efektywność takich rozwiązań powinny być badane zgodnie ze standardami oceny psychoterapii, np. w randomizowanych badaniach kontrolowanych^₁₀.

Dr hab. Monika Kornacka podkreśla, że sama skuteczność i efektywność interwencji nie wystarczą, aby skutecznie wdrożyć ją do systemu ochrony zdrowia. Potrzebne jest działanie na wielu poziomach^₁₁: od kreowania polityk publicznych i zaangażowania instytucji zarządzających ochroną zdrowia psychicznego, przez badanie barier oraz przekonań dotyczących stosowania tego rodzaju interwencji wśród profesjonalistów zdrowia psychicznego i pacjentów, po projektowanie rozwiązań odpowiadających na potrzeby użytkowników docelowych. Jest to szczególnie ważne, ponieważ profesjonaliści często pozostają ekspertami pierwszego kontaktu z pacjentem i w dużej mierze wpływają na decyzję o korzystaniu lub niekorzystaniu z danego rozwiązania opartego na nowej technologii^₁₂.

Kluczowe wydaje się więc projektowanie takich rozwiązań nie tylko zgodnie ze standardami interwencji o naukowo udowodnionej skuteczności, lecz także tak, aby były jak najbardziej funkcjonalne dla pacjentów i terapeutów.

– Interwencje internetowe są szansą na dotarcie do osób, które dziś nie otrzymują potrzebnej pomocy oraz na dostarczenie bardziej efektywnego wsparcia tym, u których dotychczasowe interwencje nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Nie da się jednak osiągnąć tego bez współpracy na wielu poziomach – od polityków i instytucji finansujących badania, przez osoby zarządzające instytucjami zajmującymi się zdrowiem psychicznym, klinicystów i terapeutów, po pacjentów. Tylko wtedy możliwe będzie tworzenie rozwiązań, które spełniają wymogi bezpieczeństwa, mają oparcie w dowodach naukowych i są możliwe do wdrożenia – podsumowuje dr hab. Monika Kornacka.

Re_Mind – trzy dni wielowątkowych debat na temat psychologii

W dniach 22–24 czerwca 2026 r. Wrocław stanie się miejscem spotkania wybitnych psychologów, naukowców, ekspertów i artystów z Polski i zagranicy. ‍Kongres i Festiwal Psychologiczny Re_Mind to trzy dni wielowątkowych debat na temat psychologii, a także warsztatów, działań artystycznych oraz innych aktywności zbudowanych wokół tego, jak wiedza o człowieku może być użyteczna we wszystkich obszarach życia społecznego i gospodarczego.

Kongres, realizowany w Hali Stulecia oraz Wrocławskim Centrum Kongresowym, to potężna dawka wiedzy: 14 ścieżek tematycznych, 5 sal, ponad 200 prelegentów, debaty, dyskusje panelowe i wiele więcej. Inicjatorem i organizatorem Kongresu i Festiwalu Psychologicznego Re_Mind jest Uniwersytet SWPS, a współorganizatorami są Telewizja Polska i Miasto Wrocław.

Zadanie dofinansowane ze środków MNiSW.

Wyłącznym Sponsorem Strategicznym jest KGHM Polska Miedź.

Sponsorem wydarzenia jest Audika i Fundacja PZU.

Szczegółowe informacje o wydarzeniu dostępne są na stronie: www.re-mind.pl

O ścieżce Człowiek a technologie

Technologie cyfrowe stały się integralnym elementem codziennego życia, oddziałując na sposoby regulowania emocji, budowania relacji, uczenia się i podejmowania decyzji oraz wspomagania terapii. Przyglądamy się zatem następującym zagadnieniom:

• Sztuczna inteligencja a psychologiczne aspekty funkcjonowania człowieka: możliwości, ryzyka i granice wykorzystania AI w rozumieniu tego, co znaczy „myśleć” i „czuć”, oraz w diagnozie i pomocy psychologicznej.
• Psychologiczne interwencje internetowe: technologie (np. aplikacje, VR, chatboty) w profilaktyce i pomocy psychologicznej a dowody naukowe.
• Media społecznościowe i używanie smartfonów a zdrowie psychiczne: co mówią dane o wpływie ekranów na dobrostan, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, oraz jakie ograniczanie użytkowania ma sens w świetle dostępnej wiedzy.
• Inteligentne pojazdy a dylematy moralne: psychologia moralności wobec decyzji autonomicznych maszyn, odpowiedzialność za skutki działania algorytmów i społeczna akceptacja technologii.
• Gry komputerowe: mechanizmy psychologiczne stojące za tym, że gry nas „wciągają” (np. nagrody, wyzwania i iluzja kontroli) i przekształcające je w szkodliwy nawyk.

¹WHO (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. https://www.who.int/publications/i/item/9789240049338

²Cuijpers et al., ‘Cognitive Behavior Therapy vs. Control Conditions, Other Psychotherapies, Pharmacotherapies and Combined Treatment for Depression’; Hofmann et al., ‘Effect Sizes of Randomized-Controlled Studies of Cognitive Behavioral Therapy for Anxiety Disorders over the Past 30 Years’.

³Smoktunowicz et al., ‘Consensus Statement on the Problem of Terminology in Psychological Interventions Using the Internet or Digital Components’; Kornacka et al., ‘Psychologiczne Interwencje Internetowe o Skuteczności Popartej Dowodami Naukowymi’.

⁴Karyotaki et al., ‘Internet-Based Cognitive Behavioral Therapy for Depression’; Andersson and Carlbring, ‘Internet Interventions in Clinical Psychology’.

⁵Wakefield et al., ‘Improving Access to Psychological Therapies (IAPT) in the United Kingdom’.

⁶Vernmark et al., ‘From Research to Routine Care’.

⁷Hornstein et al., ‘Personalization Strategies in Digital Mental Health Interventions’.

⁸Kornacka et al., ‘A Solution for Creating Dynamic Networks of Symptoms in Cognitive-Behavioral Functional Analysis and Therapy – Participatory Design Protocol’.

⁹Hall et al., ‘Advances in ESM-Derived Feedback Integrated into Psychotherapy’.

¹⁰Tolin et al., ‘Empirically Supported Treatment’.

¹¹Kornacka et al., ‘Psychologiczne Interwencje Internetowe o Skuteczności Popartej Dowodami Naukowymi’.

¹²Barnes et al. “Supporting Digital Mental Health Implementation: The Importance of the Role of the Practitioner.” British Psychological Society, January 6, 2026. https://www.bps.org.uk/news/supporting-digital-mental-health-implementation-importance-role-practitioner

dr

Monika Kornacka

Biogram