Nauczyciel – klucz do sukcesu
Wyjaśnienie trudnego zadania, spokojna rozmowa, wsparcie w konfliktach z rówieśnikami. Między innymi z takich codziennych doświadczeń składa się relacja nauczyciela z uczniem. Z okazji Dnia Edukacji Narodowej dr Piotr Rycielski, dr Radosław Kaczan, Mania Żurowska oraz prof. Małgorzata Golonka-Wójcik z Uniwersytetu SWPS, wykorzystując wyniki Diagnozy Pedagogicznej 2026, pokazują, jak dostrzeganie przez uczniów wsparcia nauczycieli przekłada się na ich stosunek do nauki i doświadczenia w szkole.
Szkoła jest jednym z najważniejszych środowisk rozwoju młodego człowieka. Uczniowie zdobywają w niej wiedzę, budują relacje, uczą się współpracy i mierzą się z kolejnymi wymaganiami. To, jak wygląda szkolna codzienność, w znacznej mierze zależy od podejścia nauczyciela i wychowawcy klasy. Dane pokazują też ogromny wpływ nauczyciela na samopoczucie ucznia, budowanie relacji pomiędzy uczniami i stosunek do przedmiotu.
Wsparcie na plus
Diagnoza Pedagogiczna 2025/2026 pokazuje, jak uczniowie postrzegają codzienne doświadczenia edukacyjne. Obejmuje m.in. ocenę lekcji języka polskiego, matematyki i wychowania fizycznego – czy lekcje są dla uczniów interesujące, czy je lubią oraz czy nauka i wykonywanie ćwiczeń przychodzą im z łatwością.
Uczniowie, którzy widzą, że nauczyciele starają się pomagać osobom mającym trudności w nauce, znacznie częściej deklarują, że lubią lekcje przedmiotowe.
dr Piotr Rycielski, psycholog z Uniwersytetu SWPS, współautor systemu RESQL
W przypadku matematyki 63 proc. uczniów pozytywnie oceniających wsparcie nauczycieli deklaruje, że lubi ten przedmiot. W grupie uczniów, którzy nie odczuwają tego, że są wspierani przez nauczyciela, jest to tylko 41 proc. Podobną zależność widać w przypadku języka polskiego – lekcje te lubi odpowiednio 62 proc. i 42 proc. uczniów. Oznacza to, że w grupie dostrzegającej pomoc nauczycieli odsetek uczniów, którzy lubią naukę, jest dużo wyższy.
W odpowiedziach uczniów na pytanie, czy nauczyciel stara się, żeby nauka była dla nich przyjemnością, widać także pozytywny obraz nauczycielskich wysiłków. Wśród osób dostrzegających takie działania około 67 proc. lubi lekcje matematyki i języka polskiego. W grupie, która ich nie dostrzega, oba odsetki wynoszą około 44 proc. Oznacza to, że uczniowie pozytywnie oceniający starania nauczycieli o około 50 proc. częściej deklarują sympatię do tych lekcji. To budujący wynik dla nauczycieli – ich starania przynoszą prawdziwe efekty!
Doceniane czas i rozmowa
Co wpływa na relacje w grupie? Tu wyniki badania wskazują, że znaczenie ma czas na rozmowę. Wśród uczniów przekonanych, że nauczyciele zawsze znajdują czas, gdy ktoś potrzebuje porozmawiać, odsetek zgłaszających przemoc fizyczną jest znacząco niższy. Doświadczenia przemocy fizycznej z ostatnich trzech miesięcy opisuje 11 proc. uczniów odczuwających wsparcie nauczycieli – wobec 20 proc. negatywnie oceniających ich dostępność. Uczniowie dostrzegający gotowość nauczycieli do rozmowy znacznie rzadziej zgłaszają również przemoc relacyjną w klasie.
– Uważne słuchanie wiąże się także z samopoczuciem młodych ludzi. Wśród uczniów, którzy czują, że nauczyciele naprawdę słuchają tego, co mają do powiedzenia, odsetek odczuwających lęk jest o około 56 proc. niższy niż w grupie oceniającej nauczycieli pod tym względem negatywnie. To wynik zwracający uwagę na znaczenie relacji, w której uczeń ma przestrzeń do wyrażenia swoich myśli i przeżyć – podkreśla dr hab. Małgorzata Golonka-Wójcik, prof. Uniwersytetu SWPS, psycholożka z Wydziału Psychologii w Katowicach USWPS, współautorka systemu RESQL.
Z okazji Dnia Nauczyciela dziękujemy Nauczycielkom i Nauczycielom za wiedzę, cierpliwość i czas poświęcany młodym ludziom. Za kolejne wyjaśnienie, wysłuchane pytania i rozmowy, które dają uczniom poczucie, że ich sprawy są ważne. Satysfakcji z pracy oraz wytrwałości w codziennych obowiązkach życzą autorzy badania.
Raport „Młodzi pod presją. Diagnoza Pedagogiczna 2025/2026”
Badanie objęło niemal 24 tysiące uczniów i uczennic klas IV i VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Przeprowadzono je, za pomocą anonimowej ankiety internetowej w szkołach podstawowych, liceach, technikach i szkołach branżowych ze wszystkich województw. Analizowano klimat klasowy, relacje z rówieśnikami, samopoczucie, objawy lękowe i depresyjne, doświadczenia przemocy i bullyingu, a także zasoby wspierające młodych ludzi – w tym relacje z dorosłymi, poczucie wsparcia i stosunek do lekcji. Relacje z dorosłymi analizowano poprzez pytania dotyczące wsparcia ze strony nauczycieli i wychowawcy, dostępności do rozmowy, reagowania na konflikty, sprawiedliwego traktowania oraz zachowań odbieranych przez uczniów jako ośmieszające, obraźliwe lub przemocowe. Jego wyniki pokazują, że relacje, bezpieczeństwo, odpoczynek i poczucie wsparcia ze strony nauczycieli.
Te artykuły mogą
cię zainteresować
