Stabilność w dobie zmian. Raport „Studia prawnicze w Polsce: Analiza kształcenia na kierunku prawo oraz innych kierunkach o profilu prawnym”
Prawo od lat utrzymuje stabilną pozycję wśród wybieranych kierunków studiów w Polsce. Jak wygląda sytuacja na tle innych państw Unii Europejskiej? Raport przygotowany przez badaczki i badaczy z Uniwersytetu SWPS, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Gdańskiego oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, obejmujący dane z lat 2019–2025, pozwala spojrzeć na kształcenie prawnicze z krajowej i europejskiej perspektywy.
W roku akademickim 2025/2026 prawo studiowało około 45 tys. osób, czyli o około 13 proc. więcej niż w 2019 roku – wynika z raportu „Studia prawnicze w Polsce. Analiza kształcenia na kierunku prawo oraz innych kierunkach o profilu prawnym”.
Wzrost ten nastąpił mimo niekorzystnych zmian demograficznych. Jak wskazuje raport Polskiej Komisji Akredytacyjnej, w latach 2020–2024 populacja osób w wieku 19–24 lata zmniejszyła się o 8,4 proc. Utrzymujące się zainteresowanie prawem, potwierdzone również wynikami rekrutacji na rok akademicki 2025/2026, można zatem uznać za przejaw trwałej atrakcyjności tego kierunku.
Prawo pozostaje w Polsce jednym z kluczowych kierunków kształcenia na poziomie magisterskim. Jego pozycja jest stabilna i nieco silniejsza niż przeciętnie w Unii Europejskiej, mimo zmian demograficznych oraz rosnącego zróżnicowania oferty szkolnictwa wyższego. Ważnym zadaniem uczelni pozostaje przy tym przygotowanie studentów nie tylko do ukończenia studiów, lecz także do kolejnych etapów rozwoju zawodowego. Niemal połowa absolwentów prawa przystępuje obecnie do egzaminów wstępnych na aplikacje. Choć ich wyniki nie mogą być jedynym miernikiem jakości kształcenia, pokazują, jak istotne jest rozwijanie umiejętności rozumowania prawniczego, interpretowania przepisów i wykorzystywania wiedzy w praktyce.
prof. dr hab. Piotr Dobosz, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego
Silna pozycja na tle Unii Europejskiej
W latach 2019–2024 liczba osób studiujących na poziomie magisterskim w Unii Europejskiej wzrosła o 8 proc. – z 5,18 mln do 5,60 mln. W Polsce wzrost był niższy i wyniósł 4,45 proc., przy czym po spadku w 2021 roku liczba studiujących ponownie zaczęła rosnąć.
W tym samym okresie udział osób studiujących prawo w ogólnej liczbie studiujących na poziomie magisterskim w Unii Europejskiej nieznacznie się zmniejszył – z 9 do 8 proc. W Polsce wskaźnik ten spadł z 10 do 9 proc., ale od 2021 roku pozostawał stabilny. Oznacza to, że pozycja prawa w krajowej strukturze kształcenia była trwała i nieco silniejsza niż średnio w Unii Europejskiej.
Raport pokazuje również, że w latach 2019–2025 liczba absolwentów prawa zmniejszyła się, podczas gdy liczba osób przystępujących do egzaminów wstępnych na aplikacje pozostawała względnie stabilna. W rezultacie odsetek absolwentów decydujących się na tę ścieżkę wzrósł z około 41–42 proc. na początku analizowanego okresu do niemal 49 proc. w 2025 roku.
Akademicki rdzeń i rozwijający się profil praktyczny
Trzon kształcenia prawniczego nadal tworzą uczelnie publiczne i akademickie oraz studia ogólnoakademickie i stacjonarne. Liczba osób studiujących prawo na profilu ogólnoakademickim od siedmiu lat utrzymuje się na poziomie około 30 tys. W 2025 roku profil ten skupiał 75 proc. wszystkich osób studiujących prawo.
Największą dynamikę wzrostu odnotowano jednak na studiach o profilu praktycznym. W latach 2019–2025 liczba osób wybierających ten model kształcenia zwiększyła się o prawie 90 proc. Profil praktyczny wciąż przyciąga wyraźnie mniej studiujących niż profil ogólnoakademicki, ale charakteryzuje już zdecydowaną większość nowych ofert studiów.
– Kształcenie na kierunku prawo znajduje się pomiędzy stabilnością a stopniową rekonfiguracją. Kierunek zachowuje silną pozycję, wyraźną tożsamość dyscyplinarną oraz tradycyjny akademicki rdzeń. Jednocześnie rozwój oferty przesuwa się w stronę profilu praktycznego, uczelni niepublicznych i zawodowych oraz bardziej elastycznych form studiowania – mówi dr hab. Marcin Asłanowicz, prof. USWPS, dziekan Wydziału Prawa w Warszawie Uniwersytetu SWPS.
Studia stacjonarne nadal dominują i w 2025 roku skupiały 60 proc. osób studiujących prawo. W analizowanym okresie szybciej rosła jednak liczba osób wybierających formę niestacjonarną – zwiększyła się ona o 20 proc., wobec 9 proc. wzrostu na studiach stacjonarnych.
Stabilność kształcenia na kierunku prawo staje się szczególnie widoczna na tle sytuacji na psychologii. Tam gwałtowny wzrost liczby studiujących doprowadził do szybkiej ekspansji sektora niepublicznego i studiów o profilu praktycznym, stawiając system przed poważnymi wyzwaniami dotyczącymi kadry i jakości kształcenia. Na prawie nadal dominuje model akademicki, oparty na uczelniach publicznych, a wyniki ocen programowych PKA są zdecydowanie lepsze. Z tej perspektywy sytuacja w kształceniu przyszłych prawników wygląda znacznie korzystniej: zmiany mają charakter ewolucyjny i nie naruszają stabilnego rdzenia systemu.
dr Anna Ziółkowska, prof. USWPS, dziekan Wydziału Psychologii i Prawa w Poznaniu Uniwersytetu SWPS
Większość studiujących nadal na uczelniach publicznych
W 2025 roku 71 proc. osób studiujących prawo kształciło się w uczelniach publicznych. W latach 2019–2025 ich liczba wzrosła w tym sektorze o 6 proc. Znacznie większą dynamikę odnotowały uczelnie niepubliczne, w których liczba studiujących zwiększyła się o 44 proc. Obecnie kształci się w nich ponad jedna czwarta wszystkich osób studiujących prawo.
Głównym miejscem kształcenia przyszłych prawników pozostają uczelnie akademickie, skupiające 89 proc. studiujących. Największą względną dynamikę wzrostu – o 71 proc. – odnotowały jednak uczelnie zawodowe.
Oferta studiów rozwija się przy tym szybciej niż liczba studiujących. W latach 2019–2025 liczba ofert na kierunku prawo wzrosła ze 116 do 158, czyli o 36 proc., podczas gdy liczba osób studiujących zwiększyła się o około 13 proc. W roku akademickim 2025/2026 prawo prowadziło 77 uczelni. Ponad 60 proc. całkowitego przyrostu liczby studiujących przypadło na uczelnie, które nie prowadziły tego kierunku w 2019 roku.
– Rosnąca liczba ofert zwiększa niewątpliwie dostępność studiów prawniczych. Uruchomienie studiów na kierunku prawo powinno być decyzją długofalową, uwzględniającą możliwość trwałego zapewnienia odpowiedniej kadry oraz jakości kształcenia – mówi dr hab. Katarzyna Celińska-Grzegorczyk, prof. UAM, prodziekan ds. jakości kształcenia i rozwoju Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Ile prawa jest w prawie?
Analiza programów studiów potwierdza wyraźną tożsamość dyscyplinarną kierunku prawo. W 122 spośród 158 badanych ofert wszystkie efekty uczenia się przypisano do dyscypliny nauki prawne. W większości pozostałych programów ich udział wynosi co najmniej 82 proc., a tylko w jednym przypadku 60 proc.
– Wyraźna tożsamość dyscyplinarna pozostaje jedną z najważniejszych cech klasycznych studiów prawniczych. Niezależnie od uczelni i profilu kształcenia ich solidną podstawę stanowią nauki prawne. Inaczej wygląda sytuacja na kierunkach okołoprawnych (jak np. prawo w biznesie), które mogą wartościowo łączyć prawo z ekonomią czy zarządzaniem, ale pod podobnymi nazwami oferują bardzo różne proporcje treści z zakresu prawa. Z punktu widzenia kandydatów ważne jest więc rozróżnienie między studiami na kierunku prawo a kierunkami wykorzystującymi prawo jako jeden z kilku niekoniecznie dominujących obszarów kształcenia – mówi dr hab. Witold Kurowski, prof. UŚ, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
PKA potwierdza wysoką jakość ocenionych studiów
W latach 2019–2025 Polska Komisja Akredytacyjna wydała 32 oceny programowe dotyczące kierunku prawo. W 31 przypadkach były one pozytywne, a tylko w jednym – negatywna.
Bardziej zróżnicowane są wyniki opiniowania wniosków o uruchomienie nowych studiów. Spośród 35 wniosków dotyczących jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo 71 proc. uzyskało pozytywną opinię PKA. Niemal wszystkie – 34 z 35 – dotyczyły studiów o profilu praktycznym. Zastrzeżenia Komisji odnosiły się między innymi do koncepcji programu oraz zaplecza kadrowego.
– Wyniki ocen programowych PKA są bardzo dobrym sygnałem: niemal wszystkie ocenione programy spełniały przyjęte kryteria jakości, a w przypadku ocen pozytywnych Komisja nie stwierdziła uchybień wymagających skrócenia okresu ich obowiązywania. Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie prowadzone obecnie studia na kierunku prawo zostały już poddane takiej ocenie. Dlatego dobrych wyników ocenionych programów studiów nie należy automatycznie odnosić do całego systemu, zwłaszcza w warunkach szybkiego rozwoju nowych ofert studiów prawniczych – mówi dr hab. Wojciech Zalewski, prof. UG, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.
Wyniki raportu pokazują zatem, że ośrodki o ugruntowanej pozycji utrzymują wysokie standardy kształcenia. Jednocześnie szybki rozwój nowych ofert, zwłaszcza na studiach o profilu praktycznym, uzasadnia dalsze monitorowanie jakości kształcenia.
Analizy i wnioski przedstawione w raporcie opierają się przede wszystkim na danych pochodzących z oficjalnych rejestrów i systemów państwowych.
Autorami raportu są: dr Anna Ziółkowska, prof. USWPS, dr Julita Koszur, prof. USWPS, dr hab. Marcin Asłanowicz, prof. USWPS, prof. dr hab. Piotr Dobosz z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr hab. Witold Kurowski, prof. UŚ, dr hab. Wojciech Zalewski, prof. UG, oraz dr hab. Katarzyna Celińska-Grzegorczyk, prof. UAM.
Premiera raportu odbędzie się podczas Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Prawa, 2-4 września 2026 r., podczas konferencji „Wyzwania współczesnej nauki w dobie przemian technologicznych i społecznych”, na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie.
Te artykuły mogą
cię zainteresować
