strefa PRAWA logo4

logo uswps nazwa 3

Prawo a psychoterapia

Przychodzi pacjent do psychoterapeuty – i nie wie, jakie ma prawa. Problem właściwie zaczyna się już na etapie wyboru specjalisty, bo w Polsce ten zawód nie jest bezpośrednio uregulowany prawnie. Czy w ogóle wiadomo, kto może się mienić takim tytułem? Jak to jest z brakiem ostrych definicji zawodu psychoterapeuty? Komentarza udzieli dr Agnieszka Fiutak, wykładowca Szkoły Prawa Uniwersytetu SWPS.

Problem z klasyfikacją

Nie istnieją formalnie akty prawne, które zawierałyby wykaz zawodów medycznych. Istnieje jednak kilka zapisów, które stanowią swoistą próbę regulowania ich i klasyfikowania. Szczególnie interesująca nas tu psychoterapia wymieniana była w przeszłości jako jeden z zawodów, które można by podciągnąć do kategorii „zawody medyczne”. W drugim projekcie ustawy o zawodach medycznych z 11 sierpnia 2008 r. istniał zapis o tym, że dostęp do wykonywania zawodów medycznych, kształcenia ustawicznego i odpowiedzialności zawodowej mają m.in. psychoterapeuci. 31 maja 2010 r. pojawił się kolejny projekt, który miał na celu uregulowanie zawodów medycznych i zasad uzyskiwania tytułu specjalisty w innych dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia. Propozycje tam zawarte spotkały się z ostrą krytyką m.in. Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Integratywnej, które uznało, że psychoterapia nie jest zawodem medycznym średniego szczebla, ale wolnym i przynależnym do dziedziny nauk społecznych i przyrodniczych. Co za tym idzie, mogą go wykonywać nie tylko lekarze i psychologowie, ale też np. odpowiednio przeszkoleni socjologowie. W zasadzie od tamtej pory nowych projektów ustaw klasyfikujących psychoterapię nie było.

Kto może być psychoterapeutą. Komentarz dr Agnieszki Fiutak

Brak regulacji prawnych dotyczących wykonywania zawodu psychoterapeuty powoduje, że trudno w ustawach szukać przepisów określających kto może wykonywać ten zawód i czy w ogóle jest to inny zawód, czy może specjalizacja w psychologii, medycynie oraz czy psychoterapeuta to zawód medyczny.

Zgodnie z ustawą z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2190) osoba wykonująca zawód medyczny to osoba uprawniona na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osobę legitymującą się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny.

Z pomocą przychodzi również rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (tj.: Dz.U. z 2018 r. poz. 227). Załącznik do rozporządzenia klasyfikuje zawód psychoterapeuty w kategorii „Specjaliści ochrony zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowani". Natomiast w załączniku do rozporządzenia MZ z 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2013 r. poz. 1386 ze zm.) psychoterapeuta to osoba, która spełnia łącznie następujące warunki:

  • posiada dyplom lekarza lub magistra: psychologii, pielęgniarstwa, pedagogiki, resocjalizacji albo spełnia warunki określone w art. 63 ust. 1 ustawy z 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów,
  • ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych, mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzone metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą terapii psychodynamicznej, poznawczo-behawioralnej lub systemowej, w wymiarze co najmniej 1200 godzin albo przed 2007 r. ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych, mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia w wymiarze czasu określonym w programie tego szkolenia,
  • posiada zaświadczenie, zwane dalej „certyfikatem psychoterapeuty", poświadczające odbycie szkolenia wymienionego w lit. b, zakończonego egzaminem przeprowadzonym przez komisję zewnętrzną wobec podmiotu kształcącego, w skład której nie wchodzą przedstawiciele podmiotu kształcącego, w szczególności powołaną przez stowarzyszenia wydające certyfikaty psychoterapeuty – zwana dalej „osobą prowadzącą psychoterapię", lub osoba, o której mowa w lit. a, posiadająca status osoby uczestniczącej co najmniej dwa lata w podyplomowym szkoleniu, o którym mowa w lit. b, oraz posiadająca zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący kształcenie oraz pracująca pod nadzorem osoby posiadającej certyfikat psychoterapeuty, zwana dalej „osobą ubiegającą się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty.

Kodeks etyczno-zawodowy

Ponieważ wciąż nie istnieją ostre regulacje prawne związane z zawodem psychoterapeuty, środowisko psychoterapeutów przede wszystkim kieruje się regułą: „po pierwsze: nie szkodzić”. W przeciwieństwie do psychologów, psychoterapeuci nie posiadają wyodrębnionego kodeksu etyczno-zawodowego. Ponieważ jednak psychoterapia została podciągnięta do zawodów medycznych, ważna staje się w tym kontekście zasada tajemnicy zawodowej. Tajemnicy zawodowej psychoterapeuty poświęcimy jednak kolejny artykuł.  

O komentatorce

someone

dr Agnieszka Fiutak – specjalista z zakresu prawa karnego i medycznego, specjalista w zakresie rekonstrukcji wypadków drogowych, współkierownik studiów podyplomowych Prawo medyczne i farmaceutyczne na Wydziale Prawa Uniwersytetu SWPS, absolwentka Studium Podyplomowego Prawa Medycznego, Bioetyki i Socjologii Medycyny Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów podyplomowych Bezpieczeństwo Ruchu Drogowego i Rzeczoznawstwo Samochodowe Wydziału Mechanicznego Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie. Przez kilka lat pracowała w ochronie zdrowia wykonując zawód pielęgniarki. W 2016 r. uzyskała stopień doktora nauk prawnych w zakresie prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uczelni łazarskiego w Warszawie na podstawie rozprawy „odpowiedzialność karna za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta" przygotowanej pod kierunkiem Pana prof. dr hab. Ryszarda Stefańskiego. Od 2012 r. prowadzi kancelarię prawną LEXMEDI. Prowadzi zajęcia z zakresu prawa medycznego oraz prawa dla psychologów i psychoterapeutów. Autorka licznych publikacji z zakresu prawa medycznego.

Najnowsze artykuły

Kanały

Zobacz także

strefa psyche strefa designu strefa zarzadzania strefa kultur logo