hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Rodzica

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzin. Nic, co kiedyś było stałe, oczywiste i pewne, dzisiaj takie nie jest.

Jakie wyzwania stoją przed współczesnymi rodzicami? - na to pytanie odpowiada Magdalena Śniegulska, psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Zmiana w sposobie rozumienia dziecka, podejścia do wychowania i roli rodzica trwa od dawna. Maria Montessori, Janusz Korczak, Anna Freud - to tylko niektóre postaci, których sposób patrzenia na dziecko wpłynął na ten współczesny. Dzisiejszy rodzic, świadomy, „wzmocniony" licznymi poradnikami i podręcznikami, często czuje się zagubiony w swojej roli i przeciążony odpowiedzialnością. Jest też niejednokrotnie samotny ze swoimi lękami i wątpliwościami. Rodziny współczesne - nuklearne, oddzielone od korzeni, sieci wsparcia i zmuszone do poszukiwania skutecznych środków wychowawczych - muszą na nowo definiować role i zadania rodzica.

ROLA RODZICA NIE JEST JEDNORODNA

Wcześniejsze modele, w których rodziców obarczano całkowitą odpowiedzialnością za to, jakie będzie dziecko, są już nieaktualne. Niemniej udział rodziców jest decydujący i wszelkie cechy wnoszone przez nich do interakcji z dzieckiem, cele, które pragną osiągnąć, czy wartości, jakie przekazują, będą wpływały na dalszy rozwój latorośli. Jakie są zatem cele współczesnego rodzica?

Peter A. Levine twierdzi, że istnieją trzy podstawowe cele wychowawcze: zapewnienie przeżycia, zabezpieczenie finansowe (rozumiane jako pomoc w zdobywaniu umiejętności i wiedzy przydatnej do osiągnięcia finansowej samowystarczalności w dorosłości) i umożliwienie samorealizacji (wspieranie dziecka w nabywaniu umiejętności potrzebnych do spełniania określonych przez kulturę oczekiwań, takich jak moralność, autorytet, samorealizacja). Sposób ich osiągania nie jest jednak oczywisty i klarowny.

Współczesny świat upowszechnił wiele nowych typów rodzin - patchworkowe, samotnych rodziców, rodziny po rozwodzie, wielokulturowe czy tęczowe. Wydaje się, że nic, co kiedyś było oczywiste i pewne, dzisiaj już takie nie jest. Jacy są zatem współcześni rodzice? Jakie stoją przed nimi wyzwania? Czego mają nauczyć swoje dzieci, a gdzie zostawić im wolność?

Jeszcze do niedawna wydawało się, że podstawą dobrego życia jest bliska i adekwatna relacja z matką - jedyną opiekunką - szczególnie na początku życia człowieka. Dziś już wiadomo, że obecność biologicznej matki jest niezbędna do prawidłowego rozwoju, ale zmieniła się też rola ojca, któremu daliśmy wreszcie prawo i kompetencje do sprawowania opieki nad dziećmi. Coraz większa liczba badań nad funkcjonowaniem dzieci w rodzinach, które do niedawna uznawane były za nietypowe (np. tęczowe czy patchworkowe), pokazuje, że wychowują się w nich szczęśliwe, świadome swoich potrzeb osoby, gotowe do wejścia w dorosły świat, empatyczne. A więc nie ma modelu uniwersalnego, takiego, który zawsze gwarantowałby dobry rozwój.

Porównanie zachowań rodzicielskich w różnych kulturach pozwala dostrzec, że nie ma jednego, wspólnego dla całego gatunku wzorca. Gdyby istniał, obserwowany we wszystkich kulturach, bez względu na zróżnicowanie np. religijne, można by sądzić, że jest zdeterminowany genetycznie - a więc odpowiedni dla nas wszystkich. Na przykład wśród Pigmejów Efe istnieje złożony system opieki nad dzieckiem - w równym stopniu zajmuje się nim wiele osób. Płaczące dziecko może być przystawiane do piersi którejkolwiek z kobiet wspólnoty, niezależnie od tego, czy jest ona w trakcie laktacji, czy nie.

W studium poświęconym przekonaniom matek na temat rozwoju dzieci autorstwa Pomerleau, Malcuit i Sabatier (1991) zbadano grupę rodzin z Haiti, Wietnamu i Quebecu, żyjących w Montrealu. Okazało się, że prze konania na temat tego, kiedy matka powinna zacząć mówić do dziecka, były bardzo różne. Według matek z Quebecu komunikacja ta powinna się pojawić średnio już po 4,2 doby życia dziecka. Matki z Haiti uważały, że w 38. dobie, a Wietnamki - że po 71,6 doby. Zaobserwowano też różnice w samym sposobie komunikacji matek z dziećmi. Japonki kładą nacisk na nauczenie potomstwa kulturowych norm, które określają uprzejmy sposób mówienia. Zabawki są tylko sposobem zaangażowania malucha w pewną formalną, społeczną wymianę, która doprowadzi do zbliżenia między matką a dzieckiem. Japonki nie używają nazw przedmiotów, mówią raczej: „Proszę, to jest brum-brum. Dam ci to. Teraz ty mi to daj". Matki amerykańskie widzą niemowlęta jako zależne od nich i ich rolą jest pomoc dziecku w stawaniu się niezależną osobą - częściej używają więc nazw przedmiotów. Mówią: „Zobacz, to jest samochód. Niebieski. Podoba ci się? Ma cztery koła". Słowa skierowane do dziecka są więc sposobem przekazania wartości specyficznych dla danej kultury.

To, jaki styl wychowania zastosują rodzice, powinno w dużej mierze zależeć od dziecka - jakie ma cechy temperamentalne, ale i na jakim etapie rozwoju się znajduje. Ważne, by rodzic umiał modyfikować swoje zachowanie, zwracał uwagę, czego na poszczególnych etapach jego dziecko najbardziej potrzebuje.

MIESZANKI WYCHOWAWCZE

Jak wynika z wielu badań i obserwacji, nawet w obrębie jednej grupy kulturowej istnieją duże różnice pomiędzy rodzicami w sposobach wychowania dzieci. Opisanie tych różnic jest bardzo trudne. Najwięcej uwagi poświęcono dwóm wymiarom: permisywności/ restrykcyjności oraz ciepłu/wrogości. Wymiary te są niezależne od siebie, możliwa jest więc każda kombinacja między nimi. Szerokie badania na ten temat prowadziła Diana Baumrind w latach 60. i 70. XX wieku. Stworzyła klasyfikację wyróżniającą następujące style:

  • Autorytarny - rodzice stosują siłę i mają raczej zdystansowany stosunek do dziecka. Rzadko pytają o opinię, nie chwalą go i nie okazują radości z osiągnięć. Są raczej dyrektywni i wymagający, używają technik polegających na straszeniu, by sprawować kontrolę. Ich polecenia mają być bezwzględnie wykonane.
  • Permisywny - zasadą jest miłość i pozytywny stosunek emocjonalny oraz jedynie ograniczona kontrola. Rodzice nie wymagają od dziecka osiągnięć, swobodnie odnoszą się do zasad, są też niekonsekwentni, jeśli chodzi o dyscyplinę. Radzą się latorośli przy podejmowaniu decyzji i wyjaśniają, dlaczego obowiązują w domu pewne zasady. Widzą siebie jako osobę, która służy dziecku, a nie jako podmiot odpowiedzialny za wpływanie na jego zachowanie.
  • Autorytatywny - łączy dużo ciepła z wysokimi, ukierunkowanymi na osiągnięcia wymaganiami. Rodzic ma silną kontrolę nad dzieckiem, jednak sprawuje ją w sposób niekarzący, werbalnie nakłaniając malucha do pewnych działań i szanując jego własne pragnienia. Rodzice komunikują reguły zachowania w jasny sposób, ale nie narzucają zbytnich ograniczeń. To, co charakteryzuje tę grupę, to pozytywny stosunek emocjonalny, wyrażany w sposób jawny wobec dziecka częściej niż w innych grupach. „Chwal dziecko, a rozkwitnie jak kwiat" - mówi stare irlandzkie powiedzenie i jest to dobra metafora tego stylu.
  • Wyodrębniono jeszcze styl odtrącająco-zaniedbujący - to tak zwani niezaangażowani rodzice, często nieczuli i w żaden sposób nie wymagający. Mogą aktywnie odtrącać swoje dziecko lub całkowicie zaniedbywać obowiązki wychowawcze. To rodzice stosujący wychowanie bezstresowe - bezstresowi głównie wobec siebie.

ZOBACZ KLUCZOWE MOMENTY

Okazuje się, że najbardziej korzystny z punktu widzenia rozwoju dziecka jest styl autorytatywny. Pozwala odkryć mocne strony dziecka, ale i wzmacnia odpowiedzialność czy samodzielność. Jednak to, jaki styl zastosują rodzice, powinno w dużej mierze zależeć od dziecka − jakie ma cechy temperamentalne, ale i na jakim etapie rozwoju się znajduje (np. wzrost kontroli i koncentracja na celach w okresie dorastania). Ważne więc, aby rodzic umiał modyfikować swoje zachowanie, zwracał uwagę, czego na poszczególnych etapach jego dziecko najbardziej potrzebuje.

W relacji rodzica z dzieckiem uczeni wskazali na kilka kluczowych momentów, które warunkują późniejsze dobre funkcjonowanie. W okresie niemowlęctwa kluczowa jest relacja, w której rodzic jest responsywny, nieobojętny, i w adekwatny sposób reaguje na potrzeby i zachowanie dziecka. Niemowlę gaworzy i wskazuje na przedmioty, rodzic odpowiada, nazywa je i reaguje określoną mimiką. To jedna z ważniejszych lekcji. Kolejny istotny element to uczenie dziecka reagowania na stres i negatywne emocje. Ta umiejętność nie tylko warunkuje sukces szkolny, ale i późniejsze funkcjonowanie somatyczne, a więc podatność na choroby. Niezwykle ważna jest też komunikacja między rodzicami. Zadowoleni z relacji partnerzy - którzy się wspierają i sprawiedliwie dzielą obowiązkami rodzicielskimi, mają satysfakcję ze związku i utrzymują relacje towarzyskie - stanowią silny fundament prawidłowego rozwoju dziecka. Sieć społeczna jest również istotnym elementem satysfakcji i sukcesu dziecka na dalszych etapach życia. Większość współczesnych badań pokazuje, że im więcej osób w otoczeniu dziecka, które je akceptują, kochają i adekwatnie wspierają - tym większa szansa na prawidłowy rozwój w wielu obszarach.

Wybierz studia
na Uniwersytecie SWPS

SOCJALIZUJ SWOJE DZIECKO

Badania pokazują, że jednym z najbardziej skutecznych modeli socjalizacji i uczenia jest ten odnoszący się do teorii Lwa Wygotskiego. Według niej rodzic/opiekun obserwuje dziecko, zna jego możliwości i w ramach strefy najbliższego rozwoju buduje z nim rusztowanie, które pozwoli mu wejść samodzielnie na wyższy poziom, czerpać z tej samodzielności siłę do nowych wyzwań i przekonanie, że samo sobie w przyszłości poradzi. Socjalizacja, jak podaje Rudolph H. Schaffer, to proces, który zachodzi przede wszystkim w rodzinie, zwłaszcza za pośrednictwem rodziców. Ma przygotować dzieci do wymagań stawianych przez społeczeństwo, w którym żyją. Społeczeństwo to jednak pojęcie dość abstrakcyjne. Od rodziców zatem wymaga się, aby działali jako przedstawiciele norm kulturowych. I tu pojawiają się pytania: Czy warto spełniać oczekiwania narzucone przez normy kulturowe? Czy mamy się podporządkować, czy też kierować własnymi sądami i przekonaniami? Odpowiedź nie jest jednoznaczna - szczególnie że niepodporządkowanie się normom może wiązać się z wykluczeniem i ostracyzmem. Co zatem będzie łatwiejsze lub możliwe do udźwignięcia? Czy nasze dziecko jest buntownikiem? A może raczej dobrze się czuje, kiedy jest konformistą? Socjalizacja to nie tylko uczenie się w sensie intelektualnym. Jednym z najistotniejszych doświadczeń, jakich dostarcza życie rodzinne, jest socjalizacja emocji. To ona często decyduje o kształtowaniu postawy altruistycznej czy poziomie empatii u dziecka. W relacji z dorosłym mały człowiek bardzo wiele się uczy. Dorosły adekwatnie i responsywnie reaguje na jego zachowania i potrzeby. Jednak niezwykle cenny jest moment, kiedy dziecko zaczyna wchodzić w relacje z rówieśnikami. To właśnie wtedy uczy się, że trzeba czasem odpuścić, że słowa, które wypowiada, mogą kogoś obrazić lub spowodować, że dostanie w nos.

ZAAKCEPTUJ WYBORY DZIECKA

Jednym z celów wychowawczych rodzica, o którym pisał Levine, jest umożliwienie samorealizacji. Jednoznacznie kojarzy się ona większości rodziców ze wspieraniem dziecka w procesie edukacji, adekwatnym wyborem szkoły, wspomaganiem rozwoju poznawczego i intelektualnego, pokierowaniem w taki sposób, aby ścieżka kariery przyniosła potomstwu prestiż i satysfakcję. Tymczasem większość współczesnych badań wskazuje, że to, co warunkuje sukces, to tzw. kompetencje miękkie: siła charakteru, wytrwałość, zdolność do odraczania gratyfikacji, motywacja wewnętrzna.

Równocześnie zmieniający się w szybkim tempie świat powoduje, że nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jakie będzie zapotrzebowanie rynku, kiedy wkroczą nań nasze dzieci. Czy zatem myśleć o youtuberologii, czy jednak o prawie? Wydaje się, że najlepsze, co może zrobić współczesny rodzic, to zaakceptować wybory swojego dziecka. Steve Jobs twierdził, że choć nie skończył żadnych studiów, to kluczowe znaczenie dla jego późniejszej kariery miał kurs kaligrafii na jednym z uniwersytetów. Równocześnie warto pamiętać, że kompetencje zawodowe naszych dzieci kształtują się już od okresu przedszkolnego, a nie dopiero na studiach.

GRANICA WŁADZY RODZICIELSKIEJ

Rodziców można charakteryzować w kategoriach uniwersalnych, kulturowych czy indywidualnych. Choć ich rola ma pewne podstawy genetyczne, jest również elastycznym systemem, na który wpływają czynniki społeczne. To, jak zachowują się rodzice, zależy w dużej mierze od ich przekonań na temat natury rozwoju dziecka. A te zależą od kultury, w której sami zostali wychowani lub przeciwko której się buntują. Ważne są też osobowość i dojrzałość rodzica i wiele innych czynników, które mogą modyfikować te postawy. Niemniej pojawia się pytanie, gdzie jest granica władzy rodzicielskiej ? Czy dzieci są naszą własnością i mamy je kształtować na swój obraz i podobieństwo? Czy tylko mamy ten przywilej, aby przez moment towarzyszyć im w ich rozwoju? Mądre wychowanie to takie, które przygotowuje dziecko do samodzielnego podjęcia decyzji o przyszłym życiu. Do przyjęcia i zaakceptowania przez nie konsekwencji, które się z tym wiążą. Mądry rodzic to taki, który potrafi zaakceptować wybory dziecka. To definiuje trochę tę wolność - uczę moje dziecko i przekazuję mu normy, wartości, które są dla mnie ważne. Ale nie izoluję go od świata, w którym przyjdzie mu za chwilę samodzielnie żyć.

newsweek psychologia logoArtykuł był publikowany w majowym wydaniu "Newsweek Psychologia Extra 2/16”.

258 magdalena sniegulska

Dr Magdalena Śniegulska

Psycholog dziecięcy z Uniwersytetu SWPS. Zajmuje się psychologią rozwojową dzieci i młodzieży, zaburzeniami zachowania i interwencją kryzysową.

Blog Strefy Rodzica

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Zagubiony jak rodzic

Bycie rodzicem należy do najtrudniejszych zadań i ról. Tym bardziej teraz, kiedy wiele bezspornych prawd zostało obalonych i upowszechniły się nowe typy rodzi...

Czytaj więcej »

Anna Januszewicz - avatar Anna Januszewicz

Epidemia otyłości narasta

Dotyka ludzi w każdym wieku, ale szczególnie niebezpieczna jest dla młodych osób. Właściwe wyjście z sytuacji to odpowiednie kształtowanie zdrowych nawyków ży...

Czytaj więcej »

Maciej Frasunkiewicz - avatar Maciej Frasunkiewicz

Uwierz we mnie, a zrobię to samo

Thomas Edison w szkole nie był ani prymusem, ani pupilkiem nauczycieli. Mimo to dziś jest jednym najbardziej rozpoznawalnych wynalazców na świecie. Dlaczego? ...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Nagrody czy kary? Oto jest pytanie...

Każdy rodzic wcześniej czy później staje w obliczu dylematu: karać, nagradzać, a może jedno i drugie? Jaką metodę obrać i czy jest jedna właściwa? W mi...

Czytaj więcej »

Joanna Trochimczuk - avatar Joanna Trochimczuk

Jak budować autorytet rodzica/opiekuna?

Koncepcji na wychowanie dziecka, było, jest i będzie wiele. Jednak jak w tych wszystkich radach, podejściach, niezawodnych receptach, odnaleźć swój sposób na ...

Czytaj więcej »

Marta Wawrzynów - avatar Marta Wawrzynów

O zaburzeniach integracji sensorycznej u dzieci

„Samo minie. Dzieci w tym wieku już tak mają” – rodzice często bagatelizują niepokojące zachowania swoich pociech. Tymczasem problemy z koordynacją ruchową, k...

Czytaj więcej »

Renata Gołębiowska - avatar Renata Gołębiowska

Jak kształtować zdolności komunikacyjne dziecka z autyzmem?

W latach siedemdziesiątych Rutter przedstawił pogląd o centralnej pozycji rozwoju językowego wśród symptomów autyzmu. Zmiany w psycholingwistyce rozwojowej pr...

Czytaj więcej »

Izabela Bancewicz - avatar Izabela Bancewicz

Rola empatii w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka

Psychologowie podkreślają, że empatia odgrywa ważną rolę w rozwoju emocjonalnym i społecznym dziecka. Osoby empatycze łatwiej nawiązują relacje interpersonaln...

Czytaj więcej »

Aleksandra Patela - avatar Aleksandra Patela

Dziecko życzliwe, to dziecko szczęśliwe

Rodzice dokładają wszelkich starań, aby wychować swoje dzieci na dobrych ludzi. Zależy im, aby czuły się szczęśliwe i lubiane w środowisku szkolnym. Drobne ge...

Czytaj więcej »

Dorota Wiśniewska-Juszczak - avatar Dorota Wiśniewska-Juszczak

Jakie dzieciństwo, taka dorosłość?

„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość…” Nie tylko porzekadła i mądrości ludowe, ale też liczne badania naukowe dowodzą, że już obserwując zachowan...

Czytaj więcej »

Monika Suchowierska-Stephany - avatar Monika Suchowierska-Stephany

Zaburzenia ze spektrum autyzmu a terapia behawioralna

Czym jest autyzm? W jaki sposób pracować z dziećmi autystycznymi? Na czym polegają trudności w motywowaniu dziecka z ASD? Coraz więcej dzieci otrzymuje diagno...

Czytaj więcej »

Aleksandra Jasielska - avatar Aleksandra Jasielska

Dziecko w świecie zakupów i pieniędzy

„Mamo, tato kup mi…” – zna każdy rodzic. Dlaczego dzieci nie znają umiaru w swoich zakupowych zachciankach? O tym, jak w materialistyczny świat wprowadzać naj...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Pozytywna strona błędu – jak wesprzeć swoje dziecko po porażce

Każdy medal ma dwie strony – gdy zwycięzca cieszy się wygraną, jego rywal martwi się porażką. Sukcesy przeplatane porażkami to codzienność dla sportowców, zar...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Dlaczego dzieci odwlekają? Co możemy z tym zrobić?

Najnowsze krajowe badania przekonują, że do 80% osób czasem coś przekłada. Psychologowie nazywają to prokrastynacją, czyli skłonnością do odkładania zada...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

1 września wspieraj swoje dziecko

Jeśli nasze dziecko idzie do szkoły po raz pierwszy, warto pamiętać, że jest to dla niego zupełnie nowa sytuacja. Musimy więc zrobić wszystko, by je z nią osw...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Mózg a uczenie - poradnik dla rodzica

Mózg człowieka można porównać do wszechświata: wprawdzie jest opakowany w dość szczelną puszkę czaszki i waży zaledwie 1220-1380 g, zawiera jednak około 100...

Czytaj więcej »

Ewa Borgosz - avatar Ewa Borgosz

Czas znaleźć czas

Dziecko potrzebuje czasu niezorganizowanego, wolnego, kiedy może pobyć samo z sobą lub wspólnie z rodzicami, rówieśnikami , rodzeństwem, decydować o tym, cz...

Czytaj więcej »

Magdalena Jaroch - avatar Magdalena Jaroch

Nastolatkowie w świecie używek i nałogowych zachowań

Dzisiejszy świat oferuje całą gamę używek, począwszy od leków bez recepty, skończywszy na dopalaczach. Zażywanie nie musi się zakończyć uzależnieniem. Warto...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Burzliwy okres dorastania czy depresja – jak to rozróżnić?

Statystyki dotyczące depresji są zatrważające. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2020 roku depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdro...

Czytaj więcej »

Małgorzata Kowalczewska - avatar Małgorzata Kowalczewska

Czy urlop macierzyński to „luka” w CV?

Na coaching zgłaszają się do mnie mamy, które zdecydowały się szukać nowej pracy po urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Większość z nich ma te same obaw...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Moje dziecko nie chce jeść. Sposoby na Tadka Niejadka

Żywienie niemowląt i małych dzieci spędza sen z powiek rodzicom. Szczególnie moment wprowadzania nowych, stałych pokarmów wzbudza wiele trosk i niepokoju. C...

Czytaj więcej »

Żaneta Rachwaniec-Szczecińska - avatar Żaneta Rachwaniec-Szczecińska

Cyberbullying – współczesne oblicze przemocy

Nowoczesna przemoc nie zostawia sińców na ciele, nie niszczy ubrań, podręczników, nie polega na gnębieniu ofiary w szkolnej toalecie. Przed współczesną prze...

Czytaj więcej »

Karolina Jenczylik - avatar Karolina Jenczylik

Nie zapadaj w sen zimowy! Aktywność sportowa z dziećmi

Zima dla dzieci oznacza czas, w którym gra w piłkę na boisku, jazda rowerem, czy zabawa w berka na osiedlu muszą poczekać do wiosny. Dzień jest coraz krótszy...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Wskazówki dla Gwiazdora

Obdarowywanie innych jest bardzo przyjemne, choć może przysparzać wielu kłopotów. Wybranie podarunku, który będzie cieszył drugą osobę jest nie lada wyzwaniem...

Czytaj więcej »

Karina Mucha - avatar Karina Mucha

Czy warto mówić dzieciom prawdę o świętym Mikołaju?

Co roku w grudniu media, sklepy i reklamy zdominowane są przez świąteczne symbole. W tym czasie wielu rodziców musi się zmierzyć z pytaniami dotyczącymi życia...

Czytaj więcej »

Aleksandra Dopierała - avatar Aleksandra Dopierała

Bajkoterapia to nie bajka

Bajki i baśnie mogą pobudzać wyobraźnię, rozwijać zdolności językowe, jak i pomagać w rozwoju społecznym młodego człowieka. Co ciekawe, bajki mogą także pomag...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Śmierć w świecie dziecka

W rozmowach z dziećmi śmierć i przemijanie to niechętnie podejmowane tematy. Co więcej, nie dopuszcza się obecnie dzieci do kontaktu z bliskimi im umierając...

Czytaj więcej »

Anna Olczak-Stawicka - avatar Anna Olczak-Stawicka

Rozwój psychoseksualny w okresie dzieciństwa

Co robić w momencie kiedy dziecko zaczyna się interesować seksem? Jak reagować na pierwsze pytania? Czy masturbacja przedszkolaków to problem z którymi powinn...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak uniknąć konfliktów między rodzeństwem?

Konflikty między rodzeństwem są powszechnym zjawiskiem. Dzieci kłócą się dlatego, że jest to dostępny sposób na to, by bronić swoich potrzeb, swojego zdania c...

Czytaj więcej »

Aleksandra Brzezińska - avatar Aleksandra Brzezińska

Jak rozmawiać z dzieckiem na trudne tematy?

Mamo, dlaczego ten pan nie ma ręki?”, „Dlaczego ta pani grzebie w śmietniku”, „Skąd się biorą dzieci”, „Tato, co to znaczy, że nasz kot umarł?” Te i inne powa...

Czytaj więcej »

Aleksandra Musielak - avatar Aleksandra Musielak

Dziecko niegrzeczne czy „w emocjach”?

Trudne emocje, czyli jakie? Pytani rodzice najczęściej odpowiadają: złość. Dlaczego tak nie lubimy złości wyrażanej przez nasze dzieci? Czy umiemy sobie z nią...

Czytaj więcej »

Justyna Deręgowska - avatar Justyna Deręgowska

Samorozwój ojca: o korzyściach z bycia zaangażowanym tatą

W naszym kraju wciąż popularna (jeśli nie dominująca) jest tradycyjna koncepcja roli ojca. Ojciec w takim ujęciu jest głównym żywicielem rodziny. Ojciec poj...

Czytaj więcej »

Izabela Surmacz - avatar Izabela Surmacz

Na styku kariery i rodzicielstwa

Jak pokazują najnowsze badania ekspertów rynku pracy, zarówno kobiety jak i mężczyźni dążą do stylu życia, który pozwala na zachowanie równowagi między sferą pr...

Czytaj więcej »

Magdalena Śniegulska - avatar Magdalena Śniegulska

Rozwód – 10 przykazań dla rodziców

Rozwód rodziców jest doświadczeniem, które zawsze jakoś wpływa na dzieci. Pytanie tylko, jak bardzo negatywny jest to wpływ i jak trwałe skutki może po sobie ...

Czytaj więcej »