Analiza debaty publicznej dotyczącej infrastruktury cyfrowej oraz rekonstrukcja socjo-techno-ekologicznych wyobrażeń (STEI)
specjalistka ds. projektów
Projekt dr Aleksandry Skowrońskiej polega na interdyscyplinarnej analizie polskiego dyskursu publicznego wokół rozwoju infrastruktury cyfrowej, w szczególności centrów danych.
Badaczka chce określić kolektywne socjo-techno-ekologiczne wyobrażenia przyszłości (STEI) oraz sprawdzić, w jaki sposób kulturowo zakorzenione narracje i metafory kształtują decyzje instytucji państwowych, przedsiębiorców i liderów technologicznych dotyczące inwestowania w infrastrukturę cyfrową.
Projekt wpisuje się w następujące Cele Zrównoważonego Rozwoju:
- Cel 9. Innowacyjność, przemysł, infrastruktura;
- Cel 12. Odpowiedzialna konsumpcja i produkcja;
- Cel 13. Działania w dziedzinie klimatu.
konkurs: MINIATURA 10
nr projektu: 2026/10/X/HS2/01105
Założenia projektu
Głównym założeniem projektu jest to, że infrastruktura cyfrowa nie tylko odzwierciedla rozwój technologii, lecz także obrazuje rozkład władzy i wyobrażenia społeczne z momentu, kiedy była projektowana.
Doktor Skowrońska chce sprawdzić, w jaki sposób narracje językowe i metafory:
- determinują nasze wyobrażenia przyszłości,
- legitymizują określone wizje rozwoju,
- pociągają za sobą konkretne konsekwencje społeczno-polityczne.
Mamy obecnie do czynienia z intensywną rozbudową cyfrowych infrastruktur, szczególnie centrów danych. Debata publiczna wskazuje na środowiskowe i społeczne koszty takich inwestycji. Celem projektu jest przyjrzenie się narracji konstruowanej wokół tego zjawiska, a także odkodowanie, jakie wizje socjo-techno-ekologiczne przyszłości są w niej zawarte oraz kto je tworzy. Chcę też zbadać, jak uwarunkowania kulturowe wpływają na wizje i narracje, a w konsekwencji – na decyzje dotyczące inwestycji infrastrukturalnych.
Metody badawcze
Projekt ma charakter interdyscyplinarny i wpisuje się w nurt krytycznych studiów nad technologią, mediami oraz infrastrukturą (ang. critical data center studies oraz infrastructure studies). Łączy podejścia właściwe dla nauk o kulturze, nauk społecznych oraz studiów nad nauką i technologią (STS).
Metody badawcze obejmują:
- jakościową analizę tekstu,
- krytyczną analizę dyskursu,
- krytyczną analizę metafor.
Wymiar teoretyczny opiera się na koncepcji socjo-techno-ekologicznych wyobrażeń (STEI), którą opracował zespół badaczek i badaczy z Uniwersytetu Twente (Gorissen, Konrad, Turnhout 2026). Doktor Skowrońska odbędzie wyjazd konsultacyjny na tę uczelnię, aby połączyć wyniki własnych analiz z operacjonalizacją ram pojęciowych STEI.
Będzie to jedna z pierwszych prób zastosowania tego frameworku w krytycznych studiach nad mediami.
Użyteczność wyników
Projekt wypełnia istotną lukę w polskim i międzynarodowym piśmiennictwie dotyczącym społecznych, kulturowych i geograficznych uwarunkowań rozwoju technologii cyfrowych, szczególnie w zakresie:
- materialnych infrastruktur cyfrowych w Europie Środkowo-Wschodniej,
- specyfiki rozwoju infrastruktury cyfrowej w Polsce.
Wyniki badania:
- pozwolą lepiej zrozumieć mechanizmy kształtowania narracji wokół centrów danych;
- ułatwią analizowanie konfliktów lokalnych i ekologicznych związanych z inwestycjami technologicznymi;
- umożliwią instytucjom publicznym oraz ekspertkom i ekspertom bardziej zrównoważone planowanie polityk cyfrowych i transformacji energetyczno-cyfrowej (tzw. podwójnej transformacji – ang. twin transition).