hr award color

logo uswps nazwa 3

Uczelnia

Występ na igrzyskach paraolimpijskich lub olimpijskich jest ambicją wielu osób zaangażowanych w sport wyczynowy. Zawodnicy wraz ze swoimi sztabami szkoleniowymi latami przygotowują się do najważniejszej imprezy sportowej. Wymaga to od nich umiejętności pracy w systemie/zespole/drużynie, odraczania gratyfikacji, patrzenia i planowania długoterminowego, aby umacniać się w „byciu tu i teraz” i nadawać każdemu dniu poczucie sensu oraz determinacji do pielęgnowania dobrego nastawienia, motywacji oraz zaangażowania w każdy etap szkoleniowym. 

Przez lata zawodnicy zbierają doświadczenie, wyciągają wnioski z porażek oraz sukcesów, monitorują efekty swojej pracy na drodze do głównego celu, jakim często jest zdobycie kwalifikacji olimpijskich oraz rywalizacja podczas igrzysk. Proces przygotowań do tej najważniejszej imprezy sportowej przepełniony jest stresem. Czym jest stres? Kiedy towarzyszy zawodnikom? Tuż przez i w trakcie igrzysk olimpijskich? Czy przez większość ich kariery: podczas treningów, na zawodach areny krajowej, międzynarodowej, po pierwszej porażce albo po odniesieniu sukcesu? Pomaga czy utrudnia zawodnikom codzienne funkcjonowanie?

Mistrz olimpijski z Pekinu Leszek Blanik podczas I Ogólnopolskiego Sympozjum „Wyprawa na Biegun Sportu Pozytywnego” (2014 r.) podzielił się ciekawą refleksją na temat rozwoju mentalnego i jego roli w karierze sportowej – nawiązując do aspektu stresu:

„Przez całą swoją karierę sportową musiałem się ciągle uczyć. Nikt z boku nie opowiedział mi, nie przekazał mi informacji, jak należy walczyć ze stresem. (…) Pamiętam siebie jako młodego człowieka, kiedy pierwszy raz wyjeżdżałem na Mistrzostwa Europy do Genewy, i pamiętam swój stres. Po latach, widząc jak moi zawodnicy przeżywają stres, jak nad nim pracują, jakie narzędzia używają do radzenia sobie ze stresem (w ramach swojego rozwoju mentalnego), zauważam, że tak naprawdę mogłem odnosić sukcesy dużo, dużo wcześniej. Ja niestety nabywałem tych narzędzi przez własne doświadczenia, poprzez doświadczenia na sobie. Gdybym miał te narzędzia wcześniej to za pewne ten sukces byłby jeszcze większy – nie tylko złoto olimpijskie i brązowy medal igrzysk olimpijskich, ale te sukcesy byłyby wcześniej. Przede wszystkim ja sam w sobie bym się nie męczył, sam w sobie nie obwiniałbym się o wiele porażek, które były powiedzmy do roku 1998. W tej chwili jako trener chcę, aby zawodnicy dużo wcześniej nabywali te umiejętności.”

W książce „Stres okiełznany” Hans Selye przytacza około 100 definicji stresu. Jest to między innymi: nieswoista reakcja organizmu na stawiane mu zadanie, relacja między umiejętnościami radzenia sobie jednostki, a wymaganiami stawianymi jej przez otoczenie.

W takim ujęciu nie sytuacja sama w sobie jest stresująca, ale przede wszystkim myślenie o niej w kategoriach negatywnych. To my sami jesteśmy źródłem niepokoju i napięć. W związku z tym możemy mieć wpływ na poziom swojego stresu.

Stres nie jest stanem rzeczy – jest stanem umysłu.

 

Zapytaj zawodnika, zawodniku zaobserwuj!

 

1. Jakie myśli pojawiają się u Ciebie, gdy zbliżają się zawody?
2. Jakie wymagania stawia przed Tobą otocznie / Ty sam?
3. Jak przeżywasz stres?
4. Jak objawia się u Ciebie stres – z poziomu: myśli, emocji, reakcji fizjologicznych, zachowania.
5. Jak do tej pory skutecznie radziłeś sobie ze stresem? Kiedy to było? Nazwij ten sposób i staraj się go kontynuować, jeżeli działa.

 

Radzenie sobie ze stresem

Psycholog sportu, konsultant Jonathan Katz (więcej: „Psychologia Sportu – Studia Przypadków”, str. 216), opisując proces budowania roli i pracy psychologa sportu na igrzyskach paraolimpijskich na każdym etapie (od obozu przygotowawczego, przez igrzyska, po okres po ich zakończeniu), wielokrotnie przytacza potrzeby zawodników dotyczące radzenia sobie ze stresem oraz różne sposoby podejścia do tematu.

Należą do nich między innymi:

  • wzmacnianie istniejących strategii i technik radzenia sobie – w okresie przed igrzyskami olimpijskimi,
  • relaksacja, regulacja nastroju, opracowanie działań rutynowych przed zawodami, przed startem i w trakcie startu;
  • umiejętność radzenia sobie z przeszkadzającymi dystraktorami;
  • praca nad umiejętnością radzenia sobie z oczekiwaniami;
  • udzielanie wsparcia po starcie;
  • możliwość „wygadania się” po starcie;
  • radzenie sobie z niespodziewanymi sprawami poza sportowymi – np. ze sfery prywatnej;
  • wspieranie odporności na presję (własną, trenerów, bliskich, działaczy).

Na tym przykładzie można zobrazować istotny fakt, że stres stanowi nierozłączny element życia sportowca. Towarzyszy mu w różnych okolicznościach, na różnym poziomie. Ważne, aby zawodnik nauczył się go rozpoznawać i kontrolować. Może do tego dojść sam jak mistrz olimpijski Leszek Blanik, przy współpracy z trenerem jak obecnie trener Leszek Blanik z zawodnikami, a także przy współpracy z psychologiem sportu.

Pomocne w radzeniu sobie ze stresem są także techniki oddechowe, trening wyobrażeniowy, analiza sytuacji: na co mam wpływ (na tym się koncentruję) oraz na co nie mam wpływu (nie koncentruję się na tym). Ilu zawodników tyle podejść, technik, narzędzi. Ważne, aby na przestrzeni lat, przygotowań, mozolnych treningów i wielu zawodów dokonywać ciągłej obserwacji, analizy i wyciągać wnioski, co jest dobre, skuteczne i wpływa na optymalizację funkcjonowania. Im szybciej zawodnik rozpocznie tą naukę, tym lepiej dla niego – jego mentalności i fizyczności.

Okiem psychologa sportu

Przed nami kwalifikacje olimpijskie i rywalizacja o ostatnie wolne miejsca na Igrzyska w Rio, potem zacznie się już okres bezpośrednich przygotowań, wyjazd, aklimatyzacja oraz oczekiwanie na start w zawodach. 

Zapraszamy do zapoznania się z cyklem artykułów i doniesień z Igrzysk Olimpijskich, przygotowanym przez zespół psychologów sportu ze studiów podyplomowych Psychologia sportu – w nurcie sportu pozytywnego na Uniwersytecie SWPS. Nasi eksperci przybliżą, z czym będą mierzyli się nasi sportowcy i w jaki sposób psychologia wspomaga rywalizację o najwyższe laury sportowe.

258 aleksandra zienowicz

Aleksandra Zienowicz

Dyplomowany psycholog pracujący w sporcie oraz filmie. Absolwentka psychologii klinicznej Uniwersytetu SWPS oraz studiów podyplomowych Psychologia w sporcie pozytywnym. Członek Zespołu Polskiego Komitetu Olimpijskiego oraz Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Certyfikowany Psycholog Sportu II Klasy Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz rekomendowany Psycholog Polskiego Komitetu Olimpijskiego (2015). Wiceprezes Fundacji Sportu Pozytywnego.

Od 2012 r. związana z Blanik Team, od 2015 r. z Ośrodkiem Przygotowań Olimpijskich w Gimnastyce Sportowej Mężczyzn (członkami kadry narodowej seniorów i juniorów) oraz z Kadrą Narodową Gimnastyki Artystycznej, od 2016 r. z Paraolimpijską Kadrą Lekkiej Atletyki. Współpracuje z zawodnikami dyscyplin indywidualnych (głównie gimnastyka sportowa, artystyczna oraz sporty walki) oraz drużynowych (głównie koszykówka oraz piłka ręczna).

 

Artykuły o podobnej tematyce


Karolina Piasecka

IO 2016 – Niekoronowani królowie igrzysk

Na pytanie, czym jest presja, nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Każdy sportowiec nie tylko zetknął się z tym zjawiskiem, lecz także różnie je nazwa...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 – Jak psychologia sportu pomaga zdobywać medale olimpijskie?

Dużymi krokami zbliżają się Igrzyska Olimpijskie w Rio 2016, ta wielka sportowa impreza odbywająca się co 4 lata przyciąga przed telewizory miliony k...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 – Minimum olimpijskie to nie wszystko

Mówi się, że „przepustką” czy też „biletem wstępu” na Igrzyska Olimpijskie jest uzyskanie tzw. „minimum”. Rzeczywiście tak jest. Zawodnik...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 - kontuzja przed Igrzyskami Olimijskimi

„Jest kwalifikacja, jadę na Igrzyska!”– radośnie wybrzmiewa w głowie ta myśl. Ulga, spełnienie, wizja siebie podczas ceremonii otwarcia, może na...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 - Siła nastawienia

Na Igrzyska Olimpijskie powoływany jest creme de la creme krajowych elit sportowych. Wyjątkowość i ranga tego wydarzenia powodują, że część zawodni...

Czytaj więcej »
Karolina Piasecka

IO 2016 – CEL – Coś Ewidentnie Ludzkiego

Gdy interesują nas czyjeś plany na przyszłość, zwykle zadajemy pytanie w stylu: „Jakie są twoje marzenia, co chciałbyś osiągnąć”. Nie wiedzieć...

Czytaj więcej »