hr award color

logo uswps nazwa 3

Nauka i badania
Wartość projektu: 94213

Pełnienie kilku ról jednocześnie i wielozadaniowość stanowią codzienność dla wielu osób. Z każdą z tych ról wiążą się określone wymagania, których sprostanie bywa niejednokrotnie trudne i wiąże się z dużym stresem. Wyniki badań zrealizowanych przez Ewelinę Smoktunowicz pokazują, w jaki sposób konsekwencje wymagań nakładanych w jednej sferze życia wpływają na inne sfery, mogą także posłużyć do lepszego planowaniu życia zawodowego i osobistego oraz wzmacniania zasobów osobistych.

projekt naukowy

Nie tylko praca  

Rozwinięcie modelu Job Demandas-Resources o niepowiązane z pracą zasoby własne oraz zasoby partnera życiowego

Jednostka realizującaswps logo white
Kwota dofinansowania 94 213 PLN 
Jednostka finansującancn white

Okres realizacji projektu: 2013–2016


Pełnienie kilku ról jednocześnie i wielozadaniowość stanowią codzienność dla wielu osób. Z każdą z tych ról wiążą się określone wymagania, których sprostanie bywa niejednokrotnie trudne i wiąże się z dużym stresem. Wyniki badań zrealizowanych przez Ewelinę Smoktunowicz pokazują, w jaki sposób konsekwencje wymagań nakładanych w jednej sferze życia wpływają na inne sfery, mogą także posłużyć do lepszego planowaniu życia zawodowego i osobistego oraz wzmacniania zasobów osobistych.

Cele projektu

Głównym celem projektu była weryfikacja i rozbudowanie modelu Job Demands–Resources (JD–R; Demerouti, Nachreiner, Bakker i Schaufeli, 2001) o efekt rozlania (ang. spillover; Bolger, Delongis, Kessler i Wethington, 1989) i przeniesienia (ang. crossover; Westman, 2001).

W dwóch badaniach sprawdzano, czy konsekwencje wymagań nałożonych na ludzi w jednej dziedzinie życia (w pracy lub w domu) wiążą się z odczuwaniem przez nich stresu również w innych obszarach życia oraz z odczuwaniem stresu przez ich partnerów życiowych.

W ramach projektu, zaplanowano i przeprowadzono dwa badania podłużne. Każde składało się z dwóch pomiarów z 3-miesięcznym interwałem. Zasadnicze kryteria, jakie musieli spełnić badani to 1) być aktywni zawodowo co najmniej od roku; 2) mieszkać ze swoim partnerem/partnerką, co najmniej od roku.

W Badaniu 1 wzięło udział 100 osób, natomiast Badanie 2 miało charakter diadyczny i wzięło w nim udział 130 par. Analiza statystyczna dokonana została za pomocą serii analiz regresji z użyciem macro SPSS PROCESS (Badanie 1) oraz poprzez zastosowanie analizy ścieżkowej przy użyciu program AMOS (Badanie 2).

Pełnienie kilku ról życiowych jest w dzisiejszych czasach codziennością wielu ludzi, niezależnie od tego czy jest to powodowane ekonomiczną koniecznością czy potrzebą osobistego rozwoju. Poznanie mechanizmów odpowiedzialnych za proces łączenia kilku ról życiowych jest zadaniem ważnym zarówno naukowo, jak i społecznie.

Ewelina Smoktunowicz, kierownik projektu

Wyniki badań

W Badaniu 1 wykazano, że poczucie przeciążenia ilością obowiązków w pracy (tzw. wymagania w pracy) „rozlewa się” poza ten obszar i powoduje, że wzrasta stres związany zarówno z samą pracą, jak i domem. Podobnie, przeciążenie obowiązkami domowymi wywołuje stres w prac.

Dzieje się tak dlatego, że wymagania w pracy i w domu prowadzą do sytuacji w której człowiek ma poczucie, że nie wywiązuje się z zadań w jednym obszarze życia (np. w rodzinie) ze względu na nawał obowiązków w innej dziedzinie (np. praca). Sytuacja ta, nazywana konfliktem praca–dom przyczynia się do spadku tzw. zasobów osobistych, a dokładnie przekonań, że jest się w stanie poradzić sobie z wymaganiami z różnych dziedzin.

W Badaniu 2 ponownie sprawdzano, czy wymagania w pracy i w domu „rozlewają się” poza obszar, z którego się wywodzą, a także czy przyczyniają się do wzrostu stresu u partnera życiowego. Badanie przeprowadzono z udziałem 130 heteroseksualnych par, które podobnie jak uczestnicy poprzedniego badania, były co najmniej od roku aktywne zawodowo i razem mieszkały.

Wyniki Badania 2 tylko częściowo potwierdziły mechanizm „rozlania” zidentyfikowany w poprzednim badaniu, co wskazuje na konieczność replikacji w przyszłości. Wykazano jednak, że wymagania w pracy, których doświadczają kobiety wpływają na zwiększenie stresu odczuwanego przez mężczyzn w obszarze pracy i domu.

Wynika to najprawdopodobniej z tego, że kiedy kobiety muszą wywiązywać się z dużej ilości zadań w pracy, istnieje zagrożenie, że nie będą w stanie wywiązać się z obowiązków domowych, które mogą w tej sytuacji przypaść partnerowi. Stres mężczyzn nie zmieniał się, kiedy kobiety mierzyły się z wysokimi wymaganiami w domu.

Z kolei stres kobiet w domu był wyższy, kiedy mężczyźni odczuwali przeciążenie obowiązkami domowymi, które zagrażało wykonywaniu ich pracy zawodowej. Być może kobiety czuły się winne lub martwiły się, że wpłynie to negatywnie na sytuację finansową rodziny.

Wnioski

Wyniki projektu badawczego pokazują, że konsekwencje wymagań, jakie nakładane są na ludzi w danym obszarze życia mają wpływa też na inne dziedziny życia, a także na inne osoby.

Praca, zarówno zawodowa, jak i domowa powinna być planowana w taki sposób, aby obniżać wymagania tam, gdzie to możliwe i tym samym wzmacniać zasoby osobiste.

Zespół badawczy

258 ewelina smaoktunowicz

mgr 

Ewelina Smoktunowicz

kierownik projektu
Zajmuje się dziedziną psychologii związaną ze zdrowiem w pracy, zwłaszcza konsekwencjami łączenia pracy z życiem prywatnym

 

Publikacje

  • Smoktunowicz, E., Lesnierowska, M., Cieslak, R., & Benight, C.C. (2016). Effects of Contextual and Personal Resources on Work–Family Interface. W: A. Antoniou i C. Cooper (red.), Coping, Personality and the Workplace: Responding to Psychological Crisis and Critical Events. Surrey, UK: Gower

Jednostka kordynująca

Dział Badań Naukowych i Projektów

Dyrektor: Piotr Matejek
tel. 22 517 99 21
e-mail: badania@swps.edu.pl
poniedziałek-piatek: 9.00-16.00

Lokalizacja

ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa
pokoje 408, 409, 410

Wyszukaj inne projekty

Wyszukaj projekt

Projekty - Typ
Projekty - Dyscyplina
Projekty - Jednostka organizacyjna
Projekty - Kierownik
Projekty - Lokalizacja
Projekty - Organizacja finansująca
Projekty - Status
Projekty - Okres realizacji