hr award color

logo uswps nazwa 3

Uczelnia

Na Igrzyska Olimpijskie powoływany jest creme de la creme krajowych elit sportowych. Wyjątkowość i ranga tego wydarzenia powodują, że część zawodników potrafi wykrzesać z siebie dodatkowe pokłady energii. Do zawodników, którzy pobijali (niektórzy z nich parokrotnie) rekordy świata na Igrzyskach Olimpijskich należą: Usain Bolt czy Michael Phleps. Znane są jednak przypadki, kiedy faworyci do medali, mimo mobilizacji i odpowiedniego przygotowania fizycznego, nie osiągali zakładanego wcześniej wyniku. Przykładem może być Agnieszka Radwańska, która jako chorąży polskiej ekipy podczas otwarcia IO w Londynie (2012) oraz druga w rankingu WTA była nadzieją, a dla niektórych pewniakiem na medal olimpijski. Głośno było na temat ,,magicznego” spadku sił u Marcina Dołęgi w Londynie: ,,Byłem zdrowy, bardzo dobrze przygotowany na 430 kg, a nie mogłem zaliczyć 190 kg. Nie mam żadnego wytłumaczenia”.

Siła nastawienia

Jedną z przyczyn wyjaśniających oba zjawiska jest wpływ nastawienia zawodnika do swojego występu podczas IO – w czasie sezonu przygotowawczego, bezpośrednio przed rywalizacją oraz w trakcie samego wydarzenia.

Nastawienie to ważny element, na który oddziałują m.in.:

  • trener (i jego własna umiejętność radzenia sobie w sytuacji stresowej),
  • media („pompowanie balonika”),
  • rodzina (której spójność, stabilność finansowa również, mogą zależeć od sukcesu sportowego zawodnika).

Warto, aby grupy oraz jednostki zaangażowane w funkcjonowanie danego zawodnika wspierały jego koncentrację na stawaniu się coraz lepszym, mocniejszym w występie sportowym. Mowa tutaj o percepcji sukcesu, sposobie definiowania sukcesu przez zawodnika, który widoczny jest w tym, jakie cele do osiągnięcia wyznaczają sobie zawodnicy (na ile pozostają one pod ich kontrolą) oraz jak angażują się w ich realizację.

Niektórzy, aby móc wykorzystać 100% swoich możliwości, potrzebują szybkiego bicia serca, przyspieszonego oddechu i zwierzęcej waleczności – to są sygnały z ciała mówiące o gotowości do startu. Inni z kolei wolą całą uwagę kierować wewnątrz siebie, wyszukując tam sygnałów mówiących o skupieniu, spokoju – to są zawodnicy, którzy przed startem pracują z oddechem przeponowym.

Ewa Serwotka

Orientacja na rozwój albo na wynik

Zawodnik może być zorientowany na rozwój albo na wynik. W obu przypadkach zawodnik może być silnie zmotywowany, jednakże orientacja na wynik zwiększa ryzyko destrukcyjnych zachowań sportowca przygotowującego się do zawodów (spadki nastroju, konflikty, ryzyko wspomagania się dopingiem itd.). Osoba z takim definiowaniem sukcesu ma przekonanie, że musi udowodnić, że jest lepsza, zdolniejsza od przeciwników.

Z kolei orientacja na rozwój, pozwala spojrzeć z szerszej perspektywy na funkcjonowanie zawodnika – chodzi tu o pokonywanie trudności, stawanie się coraz lepszym, mocniejszym w wykonaniu sportowym – dążenie do osiągania poziomu optymalnego dla danego zawodnika. W takim podejściu sportowiec skupia się na elementach, które pozostają pod jego kontrolą (np. zaangażowanie).

Wyniki badań wskazują, że orientacja na rozwój jest związana z lepszym radzeniem sobie z wyzwaniami sportowymi aniżeli orientacja na wynik. Okazuje się, że sportowcy zorientowani na rozwój potrafią lepiej wykorzystać umiejętności w swoich występach sportowych.

Powtarzalność wykonania

Kolejnym ważnym elementem, również, związanym z omawianym nastawieniem, jest powtarzalność wykonania. Idąc za założeniem, że dobry trening to taki, który odzwierciedla występ na zawodach, warto, aby sportowcy spostrzegali zawody (nawet tej najwyższej rangi) jako możliwości powtórzenia tego wykonania, które wielokrotnie prezentowali podczas treningów – czyli tego, co jest dobrze im znane i które najlepiej wykonują. Tutaj można odwołać się do wypowiedzi Kamila Stocha przed IO w Sochi, który podobnie jak w kiedyś Adam Małysz, mimo nacisków mediów o oczekiwania wynikowe, konsekwentnie odpowiadał: „Zrobię to, co do mnie należy: pójdę, skoczę – po prostu – oddam jak najlepsze skoki” (dla TVP Sport, 2014). Prawdopodobnie, wizja medalu była dla Kamila dodatkowym motorem, do mocnych treningów jak wspominał w wywiadzie dla TVP1 wizualizował sobie medal leżący na stole – to dodawało jemu skrzydeł. Warto, aby podium, medal, wygrana same w sobie nie były celem – niech będą inspiracją, a skupienie na „zrobieniu swojej roboty” było zadaniem do wykonania, którego skutki przełożą się na dobry wynik.

Znajmość optymalnego pobudzenia startowego

Aby zrealizować tę wizję, ważna jest znajomość swojego optymalnego pobudzenia startowego – świadomość tego, do jakiego stanu psycho-fizycznego dążę w rywalizacji sportowej jako zawodnik. Dzięki temu mogę określić czy potrzebuję „nakrętki” czy „wyluzki”. Dużo zależy od dyscypliny i temperamentu sportowca.

Niektórzy, aby móc wykorzystać 100% swoich możliwości potrzebują szybkiego bicia serca, przyspieszonego oddechu i zwierzęcej waleczności – to są sygnały z ciała mówiące o gotowości do startu. Tacy zawodnicy często proszą trybuny o doping, energicznie podskakują, oklepują się po twarzy. Inni, z kolei wolą tę uwagę kierować wewnątrz siebie – wyszukując tam sygnałów mówiących o skupieniu, spokoju – to są zawodnicy, którzy przed startem pracują z oddechem przeponowym – wchodząc w odpowiedni dla nich poziom koncentracji, proszą o ciszę kibiców przed wykonaniem danego elementu sportowego. Mając sprecyzowane: wizję optymalnego stanu oraz odpowiedniego wykonania, zawodnik może dążyć do nich w różnych warunkach podczas treningów – aby sytuacja treningowa jak najbardziej odzwierciedlała realny start.

Warto pokreślić, że niektóre osoby w sytuacji nadmiernego stresu reagują apatią i stwarzają wrażenie osób bardzo spokojnych, nawet zobojętniałych. W takich sytuacjach, jak również w ogóle w dążeniu do odpowiedniego nastawienia może być pozytywny dialog wewnętrzny – nakierowujący na cel, zadanie, np. słowa klucze otwierające odpowiednią postawę np.: „ufam sobie” albo „mam w sobie odwagę”, „jestem waleczny”.

Zwiększające pewność siebie zawodnika może być, również, posiadanie planu w głowie na różne sytuacje, które mogą pojawić się bezpośrednio przed, jak i podczas rywalizacji – zgodnie z zasadą: „nie ma nieoczekiwanych sytuacji, są tylko te, których nie przewidzieliśmy”. Nie tylko podziała to na oczywistą korzyść zawodnika w razie wystąpienia takowych sytuacji, ale również, zwiększy poczucie kontroli zawodnika tak istotnej na wysokiej rangi zawodach.

Okiem psychologa sportu

Przed nami ostatnie kwalifikacje olimpijskie i rywalizacja o ostatnie wolne miejsca na Igrzyska w Rio, potem zacznie się już okres bezpośrednich przygotowań do Igrzysk, wyjazd do Rio i aklimatyzacja oraz oczekiwanie na swój start na Igrzyskach. 

Zapraszamy do zapoznania się z cyklem artykułów i doniesień z Igrzysk Olimpijskich przygotowanych przez zespół psychologów sportu ze studiów podyplomowych na Uniwersytecie SWPS pt. Psychologia sportu – w nurcie sportu pozytywnego. Nasi eksperci przybliżą z czym będą mierzyli się nasi sportowcy i w jaki sposób psychologia wspomaga rywalizację o najwyższe laury sportowe.

258 ewa serwotka

Ewa Serwotka

Rekomendowany Psycholog Polskiego Komitetu Olimpijskiego (lata: 2012 i 2015- uzyskanie rekomendacji). Członkini Association of Applied Sport Psychology (AASP), Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (PTP) oraz European Network of Young Specialists in Sport Psychology (ENYSSP). Kieruje się podejściem Psychologii w Sporcie Pozytywnym – jest związana z Fundacją Sportu Pozytywnego i Stowarzyszeniem Pozytywnie-Aktywni.

Kieruje studiami podyplomowymi Psychologia w Sporcie Pozytywnym w pracy z dziećmi i młodzieżą na Uniwersytecie SWPS w Katowicach. W 2009 roku otrzymała Nagrodę Rektora Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (dziś Uniwersytet SWPS) za wsparcie rozwoju nauki na wrocławskim wydziale naszej uczelni.

Artykuły o podobnej tematyce


Rafał Sławski

IO 2016 - Czy przez całą karierę towarzyszy stres?

Występ na igrzyskach paraolimpijskich lub olimpijskich jest ambicją wielu osób zaangażowanych w sport wyczynowy. Zawodnicy wraz ze swoimi sztabami szkol...

Czytaj więcej »
Karolina Piasecka

IO 2016 – Niekoronowani królowie igrzysk

Na pytanie, czym jest presja, nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Każdy sportowiec nie tylko zetknął się z tym zjawiskiem, lecz także różnie je nazwa...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 – Jak psychologia sportu pomaga zdobywać medale olimpijskie?

Dużymi krokami zbliżają się Igrzyska Olimpijskie w Rio 2016, ta wielka sportowa impreza odbywająca się co 4 lata przyciąga przed telewizory miliony k...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 – Minimum olimpijskie to nie wszystko

Mówi się, że „przepustką” czy też „biletem wstępu” na Igrzyska Olimpijskie jest uzyskanie tzw. „minimum”. Rzeczywiście tak jest. Zawodnik...

Czytaj więcej »
Rafał Sławski

IO 2016 - kontuzja przed Igrzyskami Olimijskimi

„Jest kwalifikacja, jadę na Igrzyska!”– radośnie wybrzmiewa w głowie ta myśl. Ulga, spełnienie, wizja siebie podczas ceremonii otwarcia, może na...

Czytaj więcej »
Karolina Piasecka

IO 2016 – CEL – Coś Ewidentnie Ludzkiego

Gdy interesują nas czyjeś plany na przyszłość, zwykle zadajemy pytanie w stylu: „Jakie są twoje marzenia, co chciałbyś osiągnąć”. Nie wiedzieć...

Czytaj więcej »