„Zrównoważone Rodzicielstwo” – naukowe wsparcie dla rodzin
Przewlekłe wyczerpanie, utrata radości z rodzicielstwa i narastający dystans wobec dziecka mogą być objawami wypalenia rodzicielskiego. Uniwersytet SWPS, jeden z czołowych polskich ośrodków badań nad tym zjawiskiem, rozwija pomoc opartą na wiedzy naukowej. W Klinice Uniwersytetu SWPS startuje program „Zrównoważone Rodzicielstwo” — osiem tygodni grupowych spotkań online. Projektem kieruje dr. hab. Konrad Piotrowski, prof. USWPS. Program powstał w polskiej wersji we współpracy z belgijskimi autorkami, a jego skuteczność potwierdzono również w polskim badaniu.
Wypalenie rodzicielskie w Polsce: niepokojące dane
Rodzic nadal przygotowuje posiłki, odprowadza dziecko do szkoły i pilnuje codziennych obowiązków, ale coraz częściej działa jak automat. Brakuje mu energii do rozmowy i zabawy, wspólnie spędzany czas przestaje cieszyć, pojawia się poczucie, że dawniej było się innym rodzicem. Do wyczerpania dołączają wstyd i przekonanie, że inni radzą sobie lepiej. Tak może wyglądać wypalenie rodzicielskie: stan związany z przewlekłym stresem w roli matki lub ojca.
Międzynarodowe badanie obejmujące ponad 17 tys. rodziców z 42 krajów pokazało, że nasilenie wypalenia znacznie różni się między społeczeństwami. Polska znalazła się wśród krajów o wysokim poziomie tego zjawiska. Wyniki wskazują również na znaczenie kontekstu kulturowego, w tym nacisku na indywidualną odpowiedzialność. Zrozumienie trudności rodziców wymaga więc uwzględnienia warunków, w których wychowują dzieci – oraz oczekiwań, z jakimi mierzą się na co dzień.
Polska znajduje się w czołówce krajów o wysokim poziomie wypalenia rodzicielskiego, na co ogromny wpływ ma codzienna presja i narzucane oczekiwania. Zrozumienie tych trudności wymaga sprawdzonych narzędzi. Uruchamiając w Klinice Uniwersytetu SWPS program „Zrównoważone Rodzicielstwo”, dajemy rodzicom przestrzeń do odbudowania sił w oparciu o rzetelną wiedzę naukową. Pomagając rodzicom, dbamy o najcenniejszy fundament rozwoju dzieci.
Kiedy wymagania przewyższają zasoby
U podstaw programu „Zrównoważone Rodzicielstwo” leży założenie, że wypalenie rozwija się, gdy obciążenia przez długi czas przeważają nad zasobami pozwalającymi sobie z nimi radzić. Znaczenie mają codzienne wymagania, oczekiwania wobec siebie, możliwości odpoczynku i pomoc innych osób. Historie rodziców bywają różne, dlatego wsparcie wymaga rozpoznania, co najbardziej obciąża konkretną osobę i czego potrzebuje ona do odzyskania równowagi.
Rodzice często reagują na przeciążenie, wymagając od siebie jeszcze więcej. Próbują być bardziej cierpliwi, lepiej zorganizowani, zawsze dostępni. W naszej pracy przyglądamy się temu, ile dana osoba już dźwiga, jakie ma wsparcie i co można zmienić w jej codzienności. To pozwala odejść od obwiniania siebie i zacząć szukać rozwiązań.
Konsekwencje wypalenia dotyczą całej rodziny. Badania wskazują na jego związek z pogorszeniem funkcjonowania rodzica oraz zwiększonym ryzykiem zaniedbywania dzieci i zachowań przemocowych. Dlatego dostęp do pomocy ma znaczenie zarówno dla zdrowia psychicznego rodziców, jak i dla bezpieczeństwa dzieci oraz jakości wzajemnych relacji.
Polsko-belgijska współpraca naukowa
„Zrównoważone Rodzicielstwo” bazuje na przełomowych pracach belgijskich autorek programu: Marii Eleny Briandy, Isabelle Roskam i Moïry Mikolajczak oraz pracy zespołu Centrum Badań nad Rozwojem Osobowości. Wprowadzenie go do Kliniki Uniwersytetu SWPS jest kolejnym etapem rozwoju współpracy naukowej między zespołem polskim a belgijskim. Łączy badania nad mechanizmami wypalenia ze sprawdzaniem skuteczności metod pomocy i ich wdrażaniem w praktyce.
Zależy nam, aby wiedza o trudnościach rodziców prowadziła do dostępnej, skutecznej pomocy. Współpraca z belgijskimi badaczkami pozwala nam rozwijać tę wiedzę i sprawdzać, jak wykorzystać ją w pracy z rodzinami. Uruchomienie programu w naszej klinice jest ważnym krokiem w zapewnianiu rodzicom wsparcia dostosowanego do ich potrzeb i opartego na dowodach naukowych.
Skuteczność potwierdzona także w Polsce
Wcześniejsze badanie belgijskiego zespołu, opublikowane w 2020 r. w „Psychotherapy and Psychosomatics”, dostarczyło dowodów skuteczności interwencji w ograniczaniu wypalenia rodzicielskiego. Następnie zespół z udziałem naukowców USWPS sprawdził program w Polsce, w formule grupowych spotkań online.
Wyniki polskich badań opublikowane w „Journal of Child and Family Studies” wykazały, że poprawa była widoczna również sześć miesięcy po zakończeniu spotkań. Badanie potwierdziło zatem możliwość skutecznego wykorzystania programu także w polskich warunkach i w formule zdalnej.
Osiem tygodni pracy nad odzyskaniem równowagi
Program w Klinice Uniwersytetu SWPS trwa osiem tygodni i obejmuje osiem cotygodniowych spotkań grupowych online, po około 1,5-2 godziny każde. Uczestnicy spotykają się w stałej grupie, pod opieką certyfikowanego psychoterapeuty, przeszkolonego w prowadzeniu protokołu. Programem kieruje prof. Konrad Piotrowski, sprawujący nad nim nadzór merytoryczny.

Formuła internetowa umożliwia udział bez dojazdów do kliniki. Spotkania są przeznaczone dla rodziców doświadczających wyczerpania i trudności związanych z pełnieniem roli rodzicielskiej. Uczestnicy rozpoznają własne źródła przeciążenia i pracują nad zmianami możliwymi do wprowadzenia w codziennym życiu. Tematy obejmują presję perfekcyjnego rodzicielstwa, radzenie sobie z emocjami, relację z dzieckiem, współpracę między rodzicami oraz korzystanie ze wsparcia. Końcowe spotkanie służy przygotowaniu planu utrzymywania zmian i reagowania na ponowne narastanie przeciążenia.
Praca łączy rozmowę i wymianę doświadczeń z ćwiczeniami oraz strategiami do wykorzystania w domu. Stała grupa tworzy przestrzeń do opowiedzenia o trudnościach, które często pozostają ukryte z obawy przed oceną, i spotkania osób przeżywających podobne doświadczenia.
Dobrostan rodziców priorytetem
W czasach kryzysu demograficznego troska o dobrostan rodziców powinna mieć najwyższy priorytet w działaniach na rzecz rodzin. Rozmowie o przyszłości rodzicielstwa musi towarzyszyć uważność na doświadczenia osób, które każdego dnia opiekują się dziećmi. Rodzice potrzebują poczucia, że ich trudności są dostrzegane i że mogą otrzymać skuteczną pomoc. W Klinice Uniwersytetu SWPS odpowiadamy na te potrzeby, udostępniając wsparcie oparte na badaniach naukowych. Temu służy program „Zrównoważone Rodzicielstwo”, który uruchamiamy pod kierownictwem prof. Konrada Piotrowskiego.
ZAPISY WKRÓTCEPoznaj twórcę programu
Odwiedź stronę Kliniki USWPS